قیمت برنج با وجود واردات هم کوتاه نیامد
بازار برنج از دیماه سال گذشته تا امروز آرام نگرفته و قیمت ارقام ممتاز شمالی ایرانی از حدود ۱۸۰هزار به بیش از ۳۵۰ هزار تومان رسیده که عامل اصلی آن مافیای واردات است.
به گزارش خبرنگار ما، از دیماه سال گذشته، نشانههای افزایش قیمت در بازار برنج پدیدار شد و قیمت برنج ایرانی، بهویژه ارقام ممتاز و معطر شمالی مانند هاشمی و صدری، روندی جهشی را طی کرده است. در بازارهای عمدهفروشی، نرخ هر کیلوگرم این نوع محصولات از حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزار تومان آغاز شد و گاه به بیش از ۲۵۰ هزار تومان نیز رسید.
این جهش قیمتی به دلیل احتکار صورت گرفت؛ به عنوان مثال، سال گذشته احتکار یک میلیون تن برنج از سوی یک شرکت رخ داد. بنابراین، درست در آستانه عید نوروز و فصل خرید خانوارها، فشار روانی زیادی بر مصرفکنندگان وارد کرد. این جهش قیمت، بهانه را برای واردات برنج فراهم کرد. در سالهای گذشته، دولت برای حمایت از تولید داخلی، واردات برنج در فصل برداشت را ممنوع میکرد تا بازار از مازاد محصول داخلی اشباع شود اما با احتکار برنج داخلی از سوی دلالان بزرگ و جایگزینی کشت محصولات ارزآور همچون زعفران به جای محصولات اساسی؛ هیئت دولت وادار به لغو این رویه حامی تولید شد تا واردات، بازار را از التهاب خارج کند.
با اینحال، گزارشهای میدانی نشان میدهد که لغو ممنوعیت واردات در عمل تأثیر محسوسی بر کاهش قیمتها نداشته است. کارشناسان معتقدند در شرایطی که تولید داخلی کاهش و هزینههای تولید افزایش یافته، تزریق واردات صرفاً میتواند نوسان را موقتاً مهار کند و نه آنکه بازار را به تعادل پایدار برساند.
احتکار، کار خریداران بزرگ است
غلامرضا نوری؛ وزیر جهاد کشاورزی در واکنش به نگرانیها از افزایش قیمت برنج، ابتدا در بهمنماه سال گذشته این گرانی را «ساختگی و ناشی از احتکار» دانست. اما چند ماه بعد، در آستانه فصل برداشت، موضع خود را تعدیل کرد و گفت: «افزایش قیمت برخی از ارقام برنج ناشی از واقعی شدن قیمتهاست، زیرا هزینههای تولید طی سالهای اخیر افزایش یافته و نرخهای ثابت گذشته دیگر پاسخگو نیستند.» این تغییر موضع، در حالی است که بر اساس گفته برخی واردکنندگان، قیمت جهانی برنج با کیفیت کیلویی یک دلار است و قیمت برنج در ایران هم همواره در همین محدوده بوده اما حالا به بیش از سه دلار رسیده است. سؤال اینجاست که آیا این تفاوت نجومی به جیب تولیدکنندگان میرود؟
امیر آقاجانیان؛ عضو انجمن تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برنج ادعا کرد: «برخی کشاورزان امسال با تجربه سال قبل، تصمیم گرفتند محصول خود را نفروشند و این روزها حتی به قیمت 300 هزار تومان هم حاضر به فروش نیستند در حالی که قیمت تمامشده برنج ممتاز هاشمی 145 هزار تومان است.» این در حالی است که کشاورزان که اغلب خرده مالک هستند توان احتکار محصول را ندارند. آنها به دلیل بدهیهای زمان کاشت و داشت و تامین معیشت خانواده، مجبورند بخش زیادی از محصول خود را بفروشند و بخشی از آن را به تدریج میفروشند که رویه همیشگی است و دنبال سودجویی نیستند. احتکار، معمولاً از سوی خریداران بزرگ که بعضاً به فروشگاههای زنجیرهای مرتبط هستند رخ میدهد. با توجه به اینکه امکان نگهداشت طولانی مدت برنج وجود دارد و خریداران بزرگ در فعالیتهای سوداگرانه دیگری هم حضور داشته و درآمدهای دیگری دارند؛ توان نگهداشت و احتکار محصول را دارند. برخی از این احتکارکنندگان در کار واردات برنج هم هستند و آنجا هم سوداگری میکنند.