همکاری با دشمن از نگاه قرآن

علی جواهر‌دهی

گاه افراد مسلمان با دشمن به اشکال گوناگون همکاری می‌کنند که این همکاری می‌تواند بسیار خطرناک باشد و موجب شکست امت شود. از نگاه قرآن همکاری با دشمن به عنوان «جرم»، «خیانت»، «جاسوسی»، «تشویش اذهان عمومی در جنگ روانی» و مانند آنها محسوب می‌شود. نویسنده در این مطلب دیدگاه قرآن درباره دوستی و همکاری با دشمن و آثار آن را بررسی کرده است.
***
همکاری با دشمن، عملی مجرمانه
همکاری با دشمن می‌تواند دارای انواع و اقسام و رویه‌ها و اشکال گوناگونی چون: تعاون در گناه و تجاوزگری (مائده، آیه 2)، پشتیبانی از دشمن (قصص، آیه 17؛ بقره، آیه 85؛ ممتحنه، آیه 9؛ فرقان، آیه 55)، ایجاد جنگ روانی با اراجیف خبری و شایعات لرزه‌افکن و تشویش اذهان عمومی (احزاب، آیات 60 و 61)، بیان افک و افتراء (فرقان، آیه 4)، ایجاد فتنه و آشوب، مخالفت با اوامر رهبر جامعه و مانند آنها باشد که خدا مجازات سنگینی را برای همکاری بیان کرده است. (مائده، آیات 41 و 42؛ توبه، آیات 45 تا 50؛ احزاب، آیات 60 و 61)
برخی از مسلمانان به ظاهر در تابعیت اسلام هستند، ولی دل‌هایشان با دشمنان است و ولایت و سرپرستی عاشقانه دشمنان را پذیرا هستند هر‌چند که به ظاهر تحت ولایت مؤمنان باشند. چنین افرادی همه نوع همکاری را با دشمنان برای ضربه زدن و اخراج مردمان و بازگرداندن آنها به دامان کفر دارند. (مائده، آیات 2 و 41 و 42؛ توبه، آیات 45 تا 50)
همکاری با دشمن، امری ناپسند و در برخی از موارد از مصادیق جرم و خیانت است که مجرم و خائن بر‌اساس قوانین کیفری و جزائی اسلام در همین دنیا مجازات می‌شود. از آیات 60 و 61 سوره احزاب به دست می‌آید که همکاری با دشمن با عنوان مرجفون شامل مجازات‌هایی چون تبعید و اعدام و مانند آنها است.
از نظر قرآن، همکاری با دشمن می‌تواند به عنوان مصداقی از «تعاون علی الاثم و العدوان» (مائده، آیه 2) تلقی شده و عذاب شدید دنیوی و اخروی بر آن بار گردد. (همان)
قرآن‌کریم در آیات متعددی به این موضوع پرداخته و مسلمانان را از هرگونه ارتباط و همکاری با دشمنان اسلام که قصد ضربه زدن به دین و مسلمانان را دارند، نهی کرده است؛ زیرا همکاری با دشمن در اشکال گوناگون از مصادیق خیانت به خدا، دین، رهبری و امت اسلامی است؛ چرا‌که مسلمانان را در معرض آسیب و خطر قرار می‌دهد که می‌تواند نابودی مسلمانان و حکومت اسلامی را نیز در بر‌‌گیرد؛ چنان‌که در طول تاریخ بیشترین و مهم‌ترین ضربات به پیکره اسلام و مسلمین از سوی همین خیانتکاران وارد شده است.
بی‌گمان، همکاری مسلمانان با دشمن، به تضعیف موقعیت مسلمانان در برابر دشمنان منجر می‌شود و قدرت آنها را کاهش می‌دهد.
البته برخی برای جلب رضایت دشمنان با آنان همکاری می‌کنند و امید دارند که خود یا بخشی عظیم از مجموعه خودشان با این همکاری از ضربات دشمن در امان مانند که تاریخ بر‌خلاف آن را گزارش می‌کند؛ زیرا بر‌اساس گزارش‌های تاریخی، همکاری با دشمنان به هدف جلوگیری از ضربات سخت به خویشتن و خویشان و دوستان آنها‌، نه‌تنها بازدارنده و تأمین‌کننده امنیت نیست، بلکه دشمنان را برای ادامه دشمنی و تجاوز تشویق می‌کند؛ زیرا چنین همکاری می‌تواند دشمن را به این تحلیل و نتیجه برساند که این همکاری‌ها نشانه‌ای از بروز ضعف و ناتوانی و شرایط مناسب برای حمله و زدن ضربات‌کاری‌تر و اساسی‌تر و پیروزی است.
همچنین باید توجه داشت که هر‌گونه همکاری با دشمن باعث عدم اعتماد و تزلزل در جامعه اسلامی می‌شود و وحدت و انسجام مسلمانان را از بین می‌برد؛ زیرا این گمانه تقویت می‌شود که نظام ولایی در شرایط عدم قدرت و ضعف قرار دارد و به دنبال همکاری با دشمن است.
همکاری با دشمن یکی از مهم‌ترین عوامل خروج از مسیر الهی است؛ زیرا از نظر قرآن، پیروی از دشمنان و همکاری با آنها، انسان را از مسیر الهی دور می‌کند و او را به سوی گمراهی سوق می‌دهد. 
هر‌گونه همکاری با دشمن در هر شکل و رویه و هدف و عنوانی، از مصادیق خیانت و جرم تلقی شده و مجازات الهی را به دنبال دارد؛ از همین‌رو خدا در آیات متعددی به مجازات کسانی که با دشمنان اسلام همکاری می‌کنند، اشاره کرده است.
بر‌اساس گزارش‌های  قرآنی همکاری با دشمن شامل مواردی چون: همکاری در امور نظامی و ارائه اطلاعات به آنها به عنوان مصادیق خیانت و جاسوسی؛ همکاری در امور اقتصادی؛ همکاری در امور سیاسی که موجب  تضعیف نظام اسلامی می‌شود، همکاری با دشمن در امور فرهنگی مانند ترویج فرهنگ بیگانه و نابودی فرهنگ اسلامی و مانند آنها می‌شود.
البته در آموزه‌های وحیانی همکاری به قصد نیرنگ و مکر جایز است؛ زیرا در برخی موارد، ممکن است تظاهر به همکاری یا دوستی با دشمن لازم باشد تا بتوان از فریب و نیرنگ آنها جلوگیری کرد یا به آنها ضربه زد. این نوع همکاری، در صورتی که با هدف حفظ اسلام و مسلمانان و با رعایت اصول اخلاقی انجام شود، مجاز است. 
جنگ روانی دشمن
در قرآن، جنگ روانی دشمن با تکیه بر فریب، شایعه‌پراکنی و تضعیف روحیه مؤمنان مطرح شده است؛ زیرا دشمن با بهره‌گیری از منافقان و سست ایمان‌ها و افراد دیگر حاضر در میان امت اسلام تلاش می‌کند تا انسجام اجتماعی را از میان بردارد و با جنگ روانی از طرق گوناگون و ابزارهایی چون رسانه و اخبار دروغین و اراجیف خبری جو اجتماعی و اقتصادی و نظامی را به‌هم بریزد و شکاف اجتماعی را ایجاد یا تقویت کند و این‌گونه جبهه داخلی را تضعیف و امکان شورش و فتنه‌های گوناگون را فراهم آورد. قرآن به مؤمنان توصیه می‌کند که از این ترفندها آگاه باشند و در دام آنها نیفتند.
در جنگ روانی، مکر و فریب و نیرنگ در کنار شایعه‌سازی و شایعه‌پراکنی نقش اساسی در فتنه دارد که دشمنان برای این هدف از همکاران داخلی خویش بهره می‌برند. (توبه، آیات 45 تا 50؛ احزاب، آیات 60 تا 63) البته دشمنان در مرتبه نخست با تظاهر به اسلام و همدلی و همراهی با مسلمانان و اسلام، خود را نفوذ می‌دهند و سپس اهداف خویش را پیش می‌برند؛ چنان‌که ابلیس شیطانی و منافقان این‌گونه عمل کرده و می‌کنند. (آل‌عمران، آیه 72؛ اعراف، آیات 20 تا 27)
از نظر قرآن، دوستان دشمن، در حقیقت دشمنان امت اسلام هستند؛ و کسانی که سینه خویش را برای دوستی با دشمنان امت می‌گشایند بلکه چاک می‌کنند، در حقیقت به امت پشت کرده و به آنان از پشت خنجر می‌زنند و قلب امت را می‌شکافند تا این‌گونه رضایت دشمنان را به دست آورند.
هر‌گونه دوستی با دشمنان به‌ویژه در سطح گرایش‌های ولایتمدارانه، گناه و جرمی بزرگ و نابخشودنی است که مجازات کیفری در دنیا و عقوبت دوزخی در آخرت برای آن ثابت است. دوستان دشمن به شیوه‌های گوناگون به مسلمانان ضربه می‌زنند که از جمله آنها ایجاد شرایط و بسترهای سلطه و غلبه دشمنان، شایعه‌سازی و شایعه‌پراکنی در جنگ نرم، جاسوسی، فروپاشی اقتصادی، نابودی تولیدات ملی، ایجاد بستر مناسب برای واردات بی‌رویه و قاچاق کالا، صادرات نامطلوب و زیان‌بار مانند خام فروشی است.
خدا در قرآن بارها از مؤمنان می‌خواهد تا از دوستی با دشمنان در هر سطح و درجه‌ای پرهیز کنند. البته برخی از سطوح و درجات دوستی مانند پذیرش ولایت و سرپرستی آنان حرام و ممنوع است (آل‌عمران، آیه 113؛ مائده، آیه 51؛ نساء، آیات 89 و 144؛ ممحتنه، آیات 1 و2؛ توبه، آیه 23)
از نظر قرآن فرقی ندارد که این دشمنان، خویشان بسیار نزدیک از پدران و برادران و مانند آنها باشند (توبه، آیه 23) یا اهل کتاب از مسیحیان و یهودیان (مائده، آیه 51) یا کافران.(نساء، آیه 144) بنابراین، هیچ‌وجه توجیهی نیست که انسان بخواهد با دشمنان‌، دوستی و ارتباطی به‌ویژه در سطح ولایت داشته باشد و آنان را بر امور خویش و امت مسلط سازد.
خدا در قرآن بیان می‌کند که دوستی مسلمانان با دشمنان از جمله استهزا‌کنندگان اسلام، با ایمان و اسلام سازگاری ندارد؛ یعنی کسی که مدعی اسلام و ایمان است، با دوستی با دشمنان نشان می‌دهد که در اسلام و ایمان خویش صادق نیست. (مائده، آیه 57) بنابراین، اگر کسی با دشمنان از جمله کسانی که اسلام یا احکام اسلامی چون نماز و مناسک اسلامی و حجاب و مانند آنها را به تمسخر می‌گیرند، دوستی برقرار کند، نشان می‌دهد که مسلمان نیست؛ بلکه مدعی اسلام است. مسلمان واقعی از چنین افرادی باید اجتناب کند و با آنان دوستی برقرار نکند. (مائده، آیات 57 و 58)
دوستی با اشغالگران، ممنوع
یکی از دشمنان اسلام که باید دوستی و ارتباط با آنان قطع شود، کسانی هستند که سرزمین‌های اسلامی را اشغال کرده و به مسلمانان ظلم و ستم روا می‌دارند؛ زیرا آنان به عنوان مهاجم و دشمن حربی کافر هستند؛ مسلمانان یا دولت‌های اسلامی که با این دشمنان همکاری و دوستی و ارتباط برقرار کنند، به عنوان یاری‌گران دشمنان شناخته شده و مغضوب الهی خواهند بود.
به سخن دیگر، از نظر قرآن دوستى با یاری‌گران کافرانِ مهاجم بر دین و سرزمین مسلمانان موجب ورود این افراد مسلمان در زمره ظالمان خواهد بود (ممتحنه، آیه 9)؛ از همین‌رو خدا در قرآن از دوستى و رابطه با این قبیل کافرانِ مهاجم نهی کرده است. (همان)
شکی نیست که دوستی با دشمنان از جمله کافران معاند و محارب، استهزا‌کنندگان به اسلام و احکام آن، متجاوزان به اسلام و مسلمانان و سرزمین‌های اسلامی، دشمنان دارای بغض و کینه نسبت به اسلام و مسلمانان، رسانه‌ها و افراد در خدمت اسلام‌هراسی و اسلام‌ستیزی و مانند آنها، ممنوع، حرام و بلکه جرم و گناهی بزرگ است که دوستان دشمنان را در جرگه کافران و ظالمان قرار می‌دهد؛ زیرا هر‌کسی به چیزی گرایش و دوستی داشته باشد، از همان افراد خواهد بود و احکام اشتراک بر آنان بار می‌شود؛ چنان‌که دوستداران اشقی‌الاشقیاء که شتر صالح را کشت، به همین جرم دوستی‌، گرفتار عذاب استیصال شدند و ریشه‌کن گشتند. (مائده، آیات 57 و 58؛ شمس، آیات 11 تا 15؛ آل‌عمران، آیات 113 تا 119)
هر‌گونه دوستی و ارتباط با دشمنان موجب می‌شود تا نوعی علاقه در میان آنان ایجاد شود و آنان افکار و عقاید خویش را القا کنند و دوستانشان را با شیطنت، گمراه و کافر سازند. (انعام، آیه 112) بنابراین، چنین دوستی چیزی جز دوستی نامیمون و بدخواهی نخواهد بود و هیچ اثری از خیرخواهی در آن نیست. (نساء، آیه 38؛ زخرف، آیات 36 و 38)
از دیگر آثار چنین دوستی با دشمنان می‌توان به قرار گرفتن در زمره ظالمان و رفتن به دوزخ (ممتحنه، آیه 9؛ توبه، آیه 39)، گمراهی (ممتحنه، آیه 1)، قطع رابطه با خدا (آل‌عمران، آیه 28؛ نساء، آیه 144)، غضب الهی در دنیا (مائده، آیات 78 و 80)، عذاب دردناک و جاودانه در دوزخ (همان؛ نساء، آیات 138 و 139) و مانند آنها اشاره 
کرد.
البته خدا به مسلمانانی که دوستان دشمنان اسلام هستند هشدار می‌دهد که آنچه را با این دوستی به دنبال آن هستند هرگز به دست نمی‌آورند؛ یعنی این‌گونه نیست که اگر با دشمنان اسلام پیوند دوستی برقرار کنند یا ولایت آنان را بپذیرند و تحت سلطه آنان قرار گیرند، به اموری چون عزت و اقتدار برسند، بلکه همین ارتباط به جای آنکه موجب عزت آنان شود موجب خواری‌شان می‌شود. (نساء، آیات 138 و 139)
مؤمنان راستین هرگز دنبال دوستی و رابطه با دشمنان نمی‌روند؛ بنابراین کسانی از امت که به دنبال رابطه با دشمنان از مستکبران جهانی هستند تا به عزت و اقتدار دست یابند، اینها جز منافقان و فاسقان نیستند. (نساء، آیات 138 و 138؛ مائده، آیات 78 تا 81)