اعتراف آمریکاییها به شکست تحریم نفتی ایران
همزمان با اینکه اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرد درآمد نفتی ایران در سال ۲۰۲۴ با وجود تداوم تحریمها به
۴۳ میلیارد دلار افزایش یافته است، نشریه فارین پالیسی هم نوشت: تحریمها کارایی خود را از دست دادهاند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، اداره اطلاعات انرژی آمریکا در جدیدترین گزارش خود از کاهش 55 میلیارد دلاری درآمد نفتی اوپک در سال 2024 خبر داده است.
12 عضو اوپک در این سال 550 میلیارد دلار از محل فروش نفت درآمد کسب کردهاند در حالی که این رقم برای سال قبل 605 میلیارد دلار اعلام شده بود. این نهاد وابسته به وزارت انرژی آمریکا انتظار دارد درآمد نفتی اوپک در سال 2025 نیز 95 میلیارد دلار کمتر از سال 2024 باشد و به 455 میلیارد دلار برسد.
با وجود کاهش درآمد نفتی اوپک در سال 2024 درآمد نفتی ایران که تحت شدیدترین تحریمهای غرب قرار دارد، افزایش یافته و به
43 میلیارد دلار رسیده است. ایران در سال پیش از آن 42 میلیارد دلار از محل فروش نفت درآمد کسب کرده بود.
در سال 2023 نیز درآمد نفتی ایران
چهار میلیارد دلار نسبت به سال قبل از آن افزایش یافته بود.
در عین حال این گزارش پیشبینی کرده است درآمد نفتی ایران در سال 2025 به میزان 9 میلیارد دلار کمتر از سال قبل باشد و به
34 میلیارد دلار برسد.
ایران از نظر میزان درآمد نفتی در رتبه چهارم اوپک در سال 2024 قرار داشته است. عربستان با 179 میلیارد دلار در رتبه نخست از این نظر قرار داشته و عراق با 93 میلیارد دلار و امارات با 89 میلیارد دلار به ترتیب در رتبههای دوم و سوم از این نظر قرار داشتهاند.
ترامپ هم فهمید؛ تحریم ایران بیفایده است
به گزارش خبرگزاری فارس؛ ماه ژوئن (خرداد) صحنهای غیرمنتظره را رقم زد. درست زمانی که بمبها بر آسمان تهران فرود میآمدند، صادرات نفت خام ایران نهتنها کاهش نیافت، بلکه افزایش یافت. این تصویر عجیب، محور اصلی تحلیلی است که «گریگوری برو» کارشناس ارشد انرژی و ژئوپلیتیک نفت و گاز گروه اوراسیا، در نشریه آمریکایی فارین پالسی مطرح کرده
است.
او مینویسد، ایران در برابر فشارها تسلیم نشد و مشتریان چینیاش، حتی در سایه تحریمها، همچنان به خرید نفت از تهران ادامه دادند. به باور نویسنده، راز موفقیت ایران در یک جمله خلاصه میشود: تحریمها کارایی خود را از دست دادهاند.
تحریمهای نفتی از ابتدا بهعنوان ابزاری طراحی شدند که با تحمیل فشار اقتصادی، کشورها را مجبور به تغییر رفتار کنند اما واقعیت امروز چیز دیگری میگوید، کشورها یاد گرفتهاند مقاومت کنند، هزینهها را بپذیرند و راههای خلاقانهای برای دور زدن این محدودیتها پیدا کنند.
نتیجه این وضعیت، شکلگیری بازاری جدید است که منطقش نه تجارت آزاد، بلکه ژئوپلیتیک است. برو تاکید میکند که عصر استفاده از تحریمهای نفتی بهعنوان ابزار اجباری سیاست خارجی، رو به پایان است.
روایت ایران از صعود و سقوط تحریمها، مثالی روشن از این واقعیت است. پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، صادرات نفت ایران با تحریمهای تازه سقوط کرد.
مشتریان سنتی ایران در اروپا و شرق آسیا به دنبال منابع جایگزین رفتند و در سال ۲۰۲۰، همزمان با همهگیری کرونا، صادرات نفت ایران به حداقل رسید. اما بلافاصله ورق برگشت. با پایان محدودیتهای ناشی از کرونا، چین بهعنوان مهمترین خریدار نفت ایران، حجم واردات خود را بهطور چشمگیری افزایش داد. اکنون ایران روزانه نزدیک به دو میلیون بشکه نفت خام صادر میکند و تقریبا به سطح صادرات پیش از تحریمها بازگشته است.
چین در حال حاضر حدود 14 و شش دهم درصد از واردات نفت خام خود را از ایران تأمین میکند؛ سهمی قابلتوجه که جایگزینی آن برای هیچ کشوری آسان نیست.
بازار نفت ایران بهجای نابودی، دوباره اختراع شد. مشتریان سنتی شاید هنوز محتاطانه کنار ایستادهاند اما نفت ایران راه خود را به پالایشگاههای کوچک چینی، معروف به تیپاتها، باز کرده است. این پالایشگاهها که کمتر در معرض تحریمهای بینالمللی هستند و خارج از کانالهای دلاری فعالیت میکنند، نفت ایران را فرصتی سودآور میبینند.
چین حتی واردات نفت از ایران را در آمار رسمی گمرکی خود پنهان میکند تا برای این همکاری راهی برای انکارپذیری سیاسی باقی بگذارد. بهگفته نویسنده، تحریمها حتی بازار انرژی جهان را دوقطبی کردهاند؛ در یکسو، کشورهای غربی و متحدانشان قرار دارند و در سوی دیگر، شبکهای به رهبری چین شکل گرفته که نفت ایران، روسیه و حتی ونزوئلا را جذب میکند.
اعتراف به شکست فشار اقتصادی
سیاستگذاران آمریکایی بهتدریج با این شکست روبهرو میشوند. «برو» یادآور میشود که تصمیم دونالد ترامپ برای تایید حملات به ایران، نشانهای از پذیرش ضمنی این واقعیت بود که فشار اقتصادی دیگر کارساز نیست.
تهدیدهای اخیر ترامپ برای تشدید تحریمها علیه روسیه هم بیشتر شبیه تاکتیکهای چانهزنی است تا یک استراتژی واقعی. با اینحال، اگر واشنگتن فشار بیش از حد وارد کند، ممکن است بازار جهانی نفت را شوکه کرده و باعث افزایش شدید قیمتها شود. خطری که هیچیک از قدرتهای بزرگ حاضر به پذیرش آن نیستند.
پایان توهم تغییر رفتار با تحریم
«برو» در پایان مقاله نتیجه میگیرد که تحریمهای نفتی ممکن است ادامه یابند اما توهم تغییر رفتار کشورها با تحریم باید کنار گذاشته شود. در عوض، باید پذیرفت که این سیاستها فقط بازار انرژی را بازطراحی کردهاند و به چین قدرتی دوچندان دادهاند.
واشنگتن و متحدانش اگر میخواهند استراتژی مؤثری در پیش گیرند، باید این واقعیت تازه را بپذیرند که جهان انرژی دیگر با منطق اقتصادی ساده اداره نمیشود، بلکه ژئوپلیتیک به بازیگر اصلی تبدیل شده است.