از موش های خیابانی تا جایزه ادبی جلال

  کامران پارسی نژاد

مدت مدیدی است جایزه جلال آل احمد که به رصد و ارزیابی آثار ادبی در چهار حوزه داستان کوتاه، نقد ادبی، رمان و مستند نگاری می‌پردازد به کلاف سر درگمی مبدل شده است که با تغییر مدیریت فرهنگی در هردوره بر گره های آن افزوده می شود.
این در حالی است که گاه بروز مسائل سیاسی و گاه بحران‌های اقتصادی بر جشنواره مذکور که بالاترین مبلغ جوایز ادبی را به خود اختصاص داده است سایه ابهام و تردید انداخته است .آنچنان که در سال 91 دیدیم به دلیل ناتوانی وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی در پرداخت 110 سکه بهار آزادی چگونه و در چه شرایطی کتاب ارزشمند "شرح اسم” به قلم آقای هدایت الله بهبودی کنار گذاشته شد و عملا اعتبار جايزه جلال با حركت اشتباه "وتو كردن رأي داوران” از بين رفت.اعتراض داوران بخش مستند نگاری تنها فایده ای که داشت این بود که این افراد از گردونه داوری جشنواره های ارشاد برای همیشه کنار گذاشته شدند. باشد تا داوران مذکور در پیش گاه حق تعالی روسفید باشند.البته توجه به این مسئله ضروری است که زمانی این تعداد سکه برای جشنواره مذکور تعیین شد که بهای سکه در بازار ارز بسیار کم بود .بعد از افزایش چشمگیر قیمت سکه وزارت ارشاد با اهدای جوایز مذکور دچار مشکل شد که بهتر بود وزارت ارشاد در آن زمان صادقانه کمبود بودجه خود را مطرح می کرد و خللی در رای داوران ایجاد نمی کرد به گونه ای که حق مسلم یک نویسنده نادیده گرفته شود.با این اوصاف تصمیم اخیر وزارت ارشاد مبنی بر کاهش تعداد سکه ها از 110 سکه به 30 سکه به گمان من امر درست و سنجیده ای بود ، چرا که اولا آثار ادبی ما فعلا چه از جنبه استحکام و ساختار و چه از جنبه محتوایی آنچنان در حد و اندازه دریافت این تعداد سکه نبوده اند ، دوم؛ با افزایش بی رویه بهای سکه می‌طلبید تا مبلغ جایزه شکل متعادل تری به خود بگیرد.لذا حمایت شهرداری تهران مبنی بر حفظ ارزش جایزه جلال آل‌احمد نه تنها از گره های افتاده به جان این کلاف سردرگم کم نمی کند بلکه گره های آن را کور تر هم می‌کند. در اینجا سؤالات زیادی مطرح می شود: آیا شهرداری از این به بعد و همواره و در هر شرایطی حاضر به پرداخت جایزه مذکور است؟آیا مقامات و مسئولین محترم شهرداری بر جایگاه مدیریتی خود باقی می مانند که همواره نقش حامی جشنواره مذکور را بازی کنند؟ آیا کمک مذکور صرفا برای جریان سازی سالم در وادی ادبیات کشور صورت گرفته و یا بهانه ای بوده تا از فرصت بدست آمده استفاده شود آن هم برای توجه اذهان عمومی و کسب شان و منزلت بیشتر؟در چنین اوضاع و احوالی حمایت شهرداری تهران تاثیر چندان زیادی در حوزه ادبیات ندارد. جای تعجب است در زمانی که موش های عظیم الجثه خیابانی در کمال گستاخی و بدون کوچک ترین ترسی در پیاده روها و جوی های آب قدم می زنند و برای اهالی تهران دست تکان می دهند و شهرداری هیچ اقدامی در این خصوص نمی کند به ناگاه در نقش طلایه دار و حامی جشنواره جلال بخواهد ظاهر بشود.این در حالی است که بارها و بارها بسیاری از ان جی او های ادبی از جمله انجمن قلم ایران در خواست دیداری با مقامات بلند پایه شهرداری داشتند اما تا کنون هیچ گونه پاسخی حتی برای برپایی یک دیدار فرمایشی داده نشده است.جدای از مسائل اقتصادی سایه سنگین سیاست و جناح بازی در هفتمین دوره جایزه ادبی جلال بیش از هر زمان دیگر قابل حس است. آنچنان که در جشنواره مذکور یک طیف و جناح فکری خاص برامر داوری پرداختند. این در حالی است که بسیاری از دوستان جناح مذکور همواره به نقش محوری دموکراسی و تجمیع آرا و افکار مختلف تاکید داشتند اما در زمان عمل برخلاف شعارهای خود عمل کردند و تنها به دعوت از همفکران و هم جناح های خود اقدام ورزیدند، تا جایی که خبرنگاران به کرات سؤالات خود را مبنی بر اینکه به نظر می‌رسد داوران از یک‌طیف خاص انتخاب شده‌اند از متولیان امور فرهنگی می پرسند که غالبا با جواب حساب شده ای هم مواجه نمی‌شوند.جدای از این داشتن سمت اجرایی برخی ازنامزدهای دریافت جایزه بر گره های کور جشنواره افزوده است.