استعداد بالقوه انسان در مسیر تکامل یا انحطاط(سلوک عارفانه)

امکان سقوط و انحراف برای انسان از دو راه است: یکی از راه ظلم و ستمگری و حقوق یکدیگر را پایمال کردن و از مسیر عدالت خارج شدن، و دیگری از راه جهالت، یعنی اشتباه کردن. حیوان‌ها این چیز‌ها را ندارند‌... «انه کان ظلوماً جهولاً» انسان موجود بسیار ستمگری است، انسان موجود بسیار نادانی است. این دو استعداد، یعنی استعداد ترقی و تکامل از یک طرف و استعداد و امکان سقوط و انحراف از طرف دیگر، به واسطه ظلم یا جهل از یکدیگر تفکیک نمی‌‌شود.(1)
____________
1- اسلام و توسعه، شهید مرتضی مطهری(ره)، بینش مطهر، ج 26، ص 25