ضرورت حفظ خودکفایی گندم در آینــده نزدیـک و دور

 

 

 

گندم یک کالای کشاورزی حیاتی است که بر اقتصاد جهانی و امنیت غذایی تأثیر می‌گذارد و ارزش گندم می‌تواند تحت تأثیر رویدادهای طبیعی و ژئوپلیتیکی قرار گیرد. گندم، در طول تاریخ، نه صرفاً یک ماده غذایی بلکه یک سلاح بوده است. از این‌رو، کشورها تمام تلاش خود را برای خودکفایی در تولید این محصول به‌کار می‌بندند. 

ایران هم از سال 1383 تاکنون، چند‌بار در تولید گندم خودکفا شده، اما به دلیل تعیین قیمت خرید تضمینی پایین و صرفه بالاتر کشت محصولات دیگر، این مهم را در برهه‌هایی از دست داده است. امسال هم گفته می‌شود که خودکفایی گندم از دست رفته و مسئولان مربوطه، خشکسالی را بهانه می‌کنند؛ حال آن‌که چند بار خودکفایی گندم در طول 21 سال اخیر در همین شرایط به دست آمده است. واقعیت این است که به دلیل افزایش نجومی قیمت برنج و سیب زمینی، در سال 1403 کشت این محصولات از گندم سود بیشتری دارد. کشت حبوبات هم در سال زراعی آینده، طرفدار خواهد داشت. تعیین قیمت خرید تضمینی پایین از سوی سازمان برنامه و بودجه و عدم نظارت وزارت جهادکشاورزی، مهم‌ترین دلائل از دست رفتن خودکفایی در تولید گندم است.

این مقاله تحلیلی، پیش‌بینی‌های مرتبط با قیمت گندم تا سال 2030 را ارائه می‌دهد. این تحلیل نشان می‌دهد که قیمت گندم در طول ماه‌ها و سال‌های آینده تا 200 درصد نیز افزایش خواهد یافت؛ البته اگر اتفاقات خاص مانند کرونا یا جنگ‌های بین‌المللی رخ ندهد. 

همه می‌دانند که رکورد تاریخی قیمت گندم در دوران کرونا که همزمان با خشکسالی بزرگ آمریکا و جنگ اوکراین بود؛ ثبت شد. بنابراین، حفظ خودکفایی گندم در سال‌های آینده، یک عزم ملی می‌خواهد تا از تحمیل هزینه‌های بیشتر به کشور جلوگیری شود.

قیمت گندم در 5 سال اخیر

قیمت جهانی گندم در ژوئیه 2020 (خردادماه 1399)، به 520 دلار رسید، زیرا همه‌گیری کووید19 باعث وحشت در بازار مواد غذایی شد و با افزایش تقاضا قیمت گندم را بالا برد. در ماه می‌2022، گندم به دلیل درگیری مسلحانه در شرق اروپا که صادرات از دریای سیاه را محدود کرد به 1340 دلار جهش کرد. کمبود عرضه باعث افزایش شدید قیمت قراردادهای آتی شد.

در مارس 2023 (اسفند 1401)، قیمت گندم به 700 دلار سقوط کرد زیرا ابتکار غلات دریای سیاه حمل‌ونقل را از سر گرفت و بازار گندم تثبیت شد. در ژوئن 2024، نرخ گندم به 723 دلار رسید زیرا خشکسالی در ایالات‌متحده به محصول آسیب رساند و ارزش گندم را در بورس‌های جهانی به شدت افزایش داد اما در‌آوریل 2025 (فروردین 1404)، گندم به دلیل افزایش ذخایر جهانی و بهبود صادرات به 550 دلار کاهش یافت.

البته قیمت فعلی هرتن گندم حدود 550 دلار است. این در حالی است که در چهارم مارس 2022 (13 اسفند 1400) به بالاترین قیمت تاریخی خود یعنی 1340 دلار رسید و پایین‌ترین قیمت تاریخی گندم 225 دلار در 13 دسامبر 1999 (22 آذر 1378) ثبت 

شد. 

میانگین قیمت در ۱۰ سال گذشته بین ۴۵۰ تا ۷۰۰ دلار بوده که نشان‌دهنده نوسانات بالای بخش کشاورزی است. البته قیمت هرتن گندم در سال جاری میلادی 525 تا 710 دلار هم پیش‌بینی شده است. اگر قیمت بالای ۵۸۰ دلار تثبیت شود، روند صعودی احتمالاً ادامه خواهد یافت.

پیش‌بینی‌ قیمت گندم در طول ۲۰۲۵

پیش‌بینی‌های قیمت گندم برای سال ۲۰۲۵ به دلیل شرایط آب‌وهوایی، تقاضا و صادرات ممکن است متفاوت باشد. تحلیلگران تأثیر ذخایر و بازده را ارزیابی می‌کنند و سناریوهای مختلفی برای معامله‌گران ارائه می‌دهند.

بر‌اساس پیش‌بینی StockScan، تقاضای قوی در آسیا قیمت‌ها را تا دسامبر افزایش خواهد داد. ضمن اینکه ریسک‌های احتمالی آب‌وهوایی و عوامل فصلی ممکن است در اواسط سال 2025 نوسانات گسترده‌ای ایجاد کنند. محدوده قیمت در سال 2025 از 566 تا 698 دلار خواهد بود.

با توجه به تقاضای متوسط و ذخایر جهانی کافی گندم WalletInvestor  قیمت‌های پایدار گندم را با نوسانات اندک در طول سال پیش‌بینی کرده است. محدوده قیمت در سال 2025 از 683 تا 710 دلار خواهد بود. همچنین تحلیلگران GovCapital انتظار دارند قیمت گندم تا اواسط سال به دلیل شرایط آب‌وهوایی مساعد افزایش یابد. محدوده قیمت در سال 2025 از 442 تا 669 دلار خواهد بود.

پیش‌بینی‌ها برای ۲۰۲۶

قیمت‌ گندم در سال 2026 به برداشت، تقاضا و شرایط آب‌وهوایی بستگی خواهد داشت. پیش‌بینی‌ها نشان‌دهنده رشد با درجات مختلفی از نوسانات است. بر اساس تحلیل StockScan، گندم یک روند صعودی پایدار نشان خواهد داد. تا نوامبر، قیمت ممکن است به سطح هر تن 836 دلار و 50 سنت برسد. محدوده پیش‌بینی قیمت در سال 2026 از636 تا 836 دلار و 50 سنت خواهد بود. WalletInvestor انتظار دارد قیمت گندم در سال 2026 افزایش یابد. نوسانات پایین پیش‌بینی شده و بالاترین قیمت سالانه 770 دلار در ماه می ‌خواهد بود. محدوده قیمت در سال 2026 از 700 تا 770 دلار پیش‌بینی می‌شود. بر‌اساس تحلیل کارشناسان GovCapital، پیش‌بینی می‌شود قیمت گندم در طول سال افزایش قابل‌توجهی داشته باشد. قیمت احتمالاً در سپتامبر به اوج 764 دلار می‌رسد و در دسامبر به 656 دلار کاهش می‌یابد. محدوده قیمت در سال 2026 از 455 تا 764 دلار پیش‌بینی می‌شود.

پیش‌بینی قیمت در ۲۰۲۷

قیمت گندم در سال 2027، ممکن است افزایش یا کاهش یابد. بر‌اساس تحلیلگران، قیمت ممکن است با بهبود تقاضا به بالاترین سطح تاریخی برسد. تحلیلگران دیگر به کاهش به دلیل نوسانات فصلی و ریسک‌های ژئوپلیتیکی اشاره دارند. تحلیلگران StockScan  انتظار یک روند صعودی برای گندم در سال 2027 دارند. بالاترین قیمت سالانه در سه‌ماهه سوم حدود سطح 1360 دلار پیش‌بینی شده است. محدوده قیمت در سال 2027 از 784 تا 1360 دلار پیش‌بینی می‌شود.

WalletInvestor یک روند نسبتاً پایدار را پیش‌بینی می‌کند. بر‌اساس نظر تحلیلگران، نوسانات ناچیز خواهد بود و رشد متوسطی در نیمه اول سال انتظار می‌رود. میانگین قیمت در حوالی 814 دلار خواهد بود. محدوده قیمت در سال 2027 از 760 تا 826 دلار پیش‌بینی می‌شود.

بر‌اساس تحلیل GovCapital، قیمت گندم در سال 2027 بین 318 تا 645 دلار خواهد بود. تحلیلگران انتظار کاهش در نیمه دوم سال را دارند. میانگین قیمت سالانه حدود 503 دلار خواهد بود که نشان‌دهنده انتظارات متوسط در میان وضعیت اقتصاد کلان ناپایدار و عوامل فصلی است. محدوده قیمت در سال 2027 از 318 تا 645 دلار پیش‌بینی می‌شود.

قیمت‌های هم‌چنان بالا در ۲۰۲۸

کارشناسان در پیش‌بینی قیمت گندم برای سال 2028 نظرات متفاوتی داشتند. برخی تحلیلگران انتظار رشد پایدار به دلیل تقاضای جهانی پایدار را دارند در حالی که دیگران به دلیل نوسانات بازارهای جهانی و عوامل اقتصاد کلان انتظار یک حرکت کاهشی را بیان کرده‌اند.

پیش‌بینی StockScan  نشان می‌دهد که قیمت گندم در سال 2028 جهش صعودی خواهد کرد. میانگین قیمت انتظار می‌رود نزدیک به 856 دلار باشد. با وجود نوسانات در طول سال، تحلیلگران به دلیل تقاضای پایدار برای محصولات کشاورزی خوش‌بین باقی مانده‌اند. محدوده قیمت در سال 2028 از 676 تا 1036 دلار پیش‌بینی می‌شود.

WalletInvestor  افزایش متوسطی در قیمت گندم در سال 2028 را پیش‌بینی کرده است. بر‌اساس این پیش‌بینی، قیمت گندم در محدوده‌ای باریک معامله خواهد شد به شکلی که میانگین قیمت حدود 870 دلار خواهد بود. با افزایش تقاضای صادراتی، بالاترین قیمت در پایان سال ثبت خواهد شد. محدوده قیمت در سال 2028 از 820 تا 886 دلار پیش‌بینی می‌شود.

GovCapital کاهش میانگین قیمت گندم را پیش‌بینی می‌کند. حداکثر قیمت پیش‌بینی‌شده به 470 دلار خواهد رسید. بر‌اساس نظر کارشناسان صنعت، قیمت گندم تحت تأثیر عوامل اقتصاد کلان و نوسانات جهانی در تولید کشاورزی خواهد بود. محدوده قیمت در سال 2028 از 297 تا 470 دلار پیش‌بینی می‌شود.

پیش‌بینی قیمت در ۲۰۲۹

پیش‌بینی‌های تحلیلگران برای قیمت گندم در سال 2029 چشم‌اندازی متوسط را نشان می‌دهد. پس از رشد قابل‌توجه در سال‌های گذشته، انتظار می‌رود به دلیل عرضه‌های جهانی و نوسانات فصلی در تقاضا یک اصلاح رخ دهد.

بر‌اساس تحلیل StockScan، یک کاهش متوسط در ارزش گندم در سال 2029 رخ خواهد داد. حداکثر قیمت 829 دلار خواهد بود. محدوده قیمت در سال 2029 از 592 تا 829 دلار پیش‌بینی می‌شود.

GovCapital یک بهبود متوسط در قیمت گندم را پیش‌بینی می‌کند و میانگین قیمت 364 دلار خواهد بود. این پیش‌بینی خوش‌بینی محتاطانه‌ای را در میان ناپایداری اقتصادی جهانی و تقاضای ناپایدار منعکس می‌کند. محدوده قیمت در سال 2029 از 291 تا 470 دلار پیش‌بینی می‌شود.

قیمت گندم در 2030

این بخش پیش‌بینی‌های قیمت گندم برای سال 2030 از پلتفرم‌های تحلیلی مستقل را ارائه می‌دهد. داده‌ها شامل محدوده قیمت مورد انتظار برای سال، میانگین ارزش تخمینی و حداقل و حداکثر سطوح ممکن است.

تحلیلگران StockScan انتظار دارند قیمت گندم در سال 2030 پس از کاهش متوسط در سال 2029 تثبیت شود. گندم ممکن است به حداکثر قیمت 768 دلار برسد. این برآوردهای صعودی به تقاضای پایدار برای محصولات کشاورزی و شرایط مساعد بازار کالاها مرتبط است. محدوده قیمت در سال 2030 از 639 تا 768 دلار پیش‌بینی می‌شود.

بر‌اساس GovCapital، میانگین قیمت گندم حدود 418 دلار خواهد بود. کارشناسان رشد متوسطی را با توجه به تثبیت تجارت جهانی و زنجیره‌های تأمین پیش‌بینی می‌کنند. محدوده قیمت در سال 2030 از 332 تا 487 دلار پیش‌بینی می‌شود.

عوامل تعیین‌کننده نرخ گندم

احساسات کلی در بازار جهانی گندم نسبتاً مثبت است. با این حال، بررسی دقیق گزارش WASDE ترکیبی از علائم مثبت و منفی را نشان می‌دهد. در حالی که سطح موجودی‌ها در حال افزایش است، صادرات و تولید در حال کاهش است که می‌تواند پتانسیل صعودی گندم را در میان‌مدت محدود کند. سرمایه‌گذاران با توجه به این تحولات، موضعی محتاطانه و خوش‌بینانه را حفظ می‌کنند. قیمت گندم توسط تعادل عوامل طبیعی، اقتصادی و سیاسی تعیین می‌شود و به عوامل زیر بستگی دارد:

1) شرایط آب‌وهوایی: خشکسالی، سیل یا یخبندان می‌تواند حجم برداشت را به ‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد، مستقیماً بر عرضه تأثیر بگذارد و قیمت گندم را افزایش دهد.

2) عرضه و تقاضا: رشد جمعیت و مصرف مواد غذایی، از جمله نان و خوراک دام، نرخ مبادله گندم را بالا می‌برد.

3) عوامل ژئوپلیتیکی: جنگ‌ها، تحریم‌های تجاری یا عوارض صادراتی (مانند منطقه دریای سیاه) عرضه جهانی را مختل می‌کنند.

4) هزینه‌های تولید: افزایش قیمت سوخت، کود و ماشین‌آلات کشاورزی هزینه تولید گندم را بالا می‌برد.

5) ذخایر: ذخایر جهانی بیش از حد قیمت‌ها را پایین نگه می‌دارد در حالی که کمبودها باعث جهش در قیمت گندم می‌شود.

 گندم یک کالای غذایی حیاتی و یک محافظ رایج در برابر تورم است. همچنین در دوره‌های ناآرامی ژئوپلیتیکی یا بحران‌های جهانی، قیمت گندم می‌تواند به شدت افزایش یابد و آن را به یک دارایی دفاعی تبدیل کند.

لایت فایننس