کشمیر؛ بر فراز تاریــخ

 

 

 

نویسنده: بشارت پیر

مترجم: بهزاد طاهرپور

 

اشاره:

تاریخ کشمیر، مانند جغرافیای آن؛ فراز و نشیب‌های زیادی داشته است. از سلطه انگلیسی‌ها تا جنگ پاکستان و هند بر سر این منطقه کوهستانی که سرچشمه منابع آبی این دو کشور است. کشمیر هم اکنون بین 3 کشور هند، پاکستان و چین تقسیم شده است که در این بین هند 55 درصد مساحت کشمیر را در اختیار دارد و 70 درصد جمعیت مردمان کشمیر در بخش هندی آن ساکن هستند. تاریخ این منطقه نیز مانند بقیه مناطق شبه قاره هند به استعمار انگلیس پیوند خورده است. هند توانست با قول‌هایی که به حاکمان محلی کشمیر بدهد، بیشتر مناطق کشمیر را از آن خود کند و بدین صورت منجر به 3 جنگ میان پاکستان و هند شد.

با توجه به اهمیت مسئله کشمیر، از امروز در صفحه پاورقی کیهان، ترجمه کتاب CURFEWED NIGHT (برنده جایزه «کراسورد» سال 2010 ناشران هندی و اروپایی) که اثر جدید دفتر پژوهش‌های کیهان است را منتشر خواهیم کرد. این اثر در آینده‌ای نزدیک روانه بازار نشر خواهد شد.

 

مقدمه مترجم

سرزمین آشوب‌زده کشمیر طی 76 سال گذشته به یکی از کانون‌های بحران، کشمکش و جنگ در شبه قاره و آسیا تبدیل شده است.

این درحالی است که با ادامه بن‌بست در مذاکرات بین دولت مرکزی و گروه‌های کشمیری و تداوم مناقشه پس از فسخ ماده 370 قانون اساسی هند در5 اوت 2019 که خودمختاری‌های اعطا شده به کشمیر را از بین برد، چشم‌انداز روشنی برای برون‌رفت از این بحران و بن‌بست به چشم نمی‌خورد.

حل و فصل نشدن بحران کشمیر علاوه‌ بر اینکه دو کشور هند و پاکستان را بارها تا آستانه جنگ تمام عیار آن هم از نوع اتمی‌اش به پیش برده بلکه اوضاع داخلی این سرزمین را برای بیش از هفت دهه ناآرام، متشنج و بی‌ثبات کرده است. 

ایالت جامو و کشمیر با 107968 کیلومتر مربع وسعت در شمال هند و در یک نقطه راهبردی در آسیا واقع شده است. کل جمعیت ایالت بین 8 تا 10 میلیون نفر است که مسلمانان 68 درصد و هندوها 28 در صد آن را شامل می‌شوند.

این سرزمین البته قرابت‌های فرهنگی، مذهبی و ادبی نزدیکی هم با ایران دارد به‌طوری‌که یکی از بزرگ‌ترین مروجان اسلام در کشمیر عالم نابغه میر سیدعلی همدانی (786-712 ه.ق) بود که در قرن هفتم هجری قمری در عصر حمله مغولان به ایران با 700 تن از سادات و پیشه‌وران از همدان به آن سرزمین مهاجرت کرد. 

به دلیل تاثیرات و تحولاتی که میرسیدعلی همدانی طی چند دهه در زندگی مادی و معنوی مردم آن دیار به وجود آورد کشمیر به «ایران صغیر» نیز مشهور گشته است.

در هر صورت سرزمینی که روزی توسط حاکمان کشمیر بهشت روی زمین خوانده می‌شد امروز به جهنمی بدل شده است.

کارشناسان سیاسی و نظامی همچنین کشمیر را به لحاظ اشتراکات و شباهت‌های فراوان شکلی و محتوایی مقاومت، به فلسطین دوم در جهان اسلام تشبیه می‌کنند.

امروزه کشمیر با واژه‌هایی همچون برقراری مداوم مقررات منع آمد و شد، یورش‌های شبانه ارتش هند به خانه‌ها، افزایش ایست‌های بازرسی، به‌کارگیری شکنجه در زندان‌ها، پدیده زنان نیمه‌بیوه، کشف گورهای دسته جمعی، افزایش مفقودالاثرشدگان عجین گشته است.

این ایالت همچنین با معضلات و بحران‌هایی همچون تغییر توازن جمعیتی به‌نفع هندوها، سلول‌های انفرادی، تجاوز جنسی سربازان به زنان، ترور مبارزان، انحلال مجلس ایالتی، فشارهای روحی روانی به زندانیان، تعطیلی کمیسیون‌های حقوق بشری، انحلال احزاب سیاسی و... مواجه است. 

ظلم و جور، فشار، خفقان طی بیش از هفتاد سال گذشته باعث بروز قیام‌های مردمی و به تبع آن شکل‌گیری مبارزات مسلحانه و فرهنگ مقاومت در این سرزمین زخم‌خورده، خونین و آشوب‌زده شده که در طول زمان با افت و خیزها، همچنین پیشرفت‌ها و پسرفت‌های زیادی توام بوده است. 

از ویژگی‌های مهم جنبش‌های آزادیبخش در جهان معاصر از جمله کشمیر نهادینه کردن شرایط ذهنی و میدانی مبارزات مردمی در جامعه و آماده کردن فرهنگ مقاومت و استمرار ایستادگی در برابر اشغالگران برای نسل‌های حاضر و آینده است.

بدیهی است رهبران، فرماندهان و نظریه‌پردازان جنبش‌هایی که نتوانند چنین سرمایه‌گذاری و پشتوانه‌سازی‌های فکری فرهنگی و به‌طورکلی معنوی را انجام دهند از حرکت رو به جلو بازخواهند ماند و به سرانجام مقصود نخواهند رسید.

از این رو در سال‌های پس از سرکوب قیام‌های مردمی و افت نسبی مبارزات مسلحانه در کشمیر بعد از دهه نود میلادی جامعه روشنفکری، سیاسی، رسانه‌ای، فرهنگی، ادبی و دانشگاهی درکشمیر به این نتیجه‌گیری و جمع‌بندی رسیدند که سکوت در مقابل اشغالگری و سلطه‌گری هند جایز نیست و نخبگان جامعه باید از لاک دفاعی و انفعال خارج شوند. 

کشمیری‌ها به‌خوبی دریافتند ملت و مردمانی که گذشته‌شان را فراموش کنند آینده‌ای نخواهند داشت.

بر همین اساس آنها طی یکی دو دهه اخیر تلاش کردند داستان مبارزات و حافظه تاریخی مردم سرزمینشان را چه در عرصه مبارزات مسلحانه و چه عرصه فرهنگی و ادبی در قالب چاپ کتاب، مقاله، گزارش‌های تحقیقی و تحلیلی، عکس، فیلم، مستند‌‌‌سازی و خاطره‌نگاری به نظم و نثر درآورده و آن را در اختیار افکار عمومی جهانیان قرار دهند.

آنها به خوبی و با هوشیاری دریافتند اگر تاریخ مبارزات و قیام مردم‌شان را خودشان برای نسل‌های امروز و فردا مکتوب، مستند و روایت نکنند اشغالگران این کار را برای آنها انجام خواهند داد و در این صورت است که چیزی جز خاکستر از مقاومت باقی نخواهد ماند.

حجم کتاب‌ها، مقالات، گزارش‌ها، اخبار و... منتشر شده مقاومت کشمیر به زبان انگلیسی بسیار زیاد است و اگر بخواهیم نسبت این حجم ادبیات منتشر شده مقاومت کشمیر را با زبان فارسی مقایسه کنیم شاید یک به هزار هم نشود که جای تاسف دارد.

شاید یک از دلایل چاپ این کتاب که می‌توان نقدهایی هم برآن وارد دانست روشن نگه داشتن آتش بیداری نهضت آزادیخواهی مردم کشمیر باشد. کتاب «نیمه‌پنهان کشمیر» در واقع یک کتاب چندوجهی است.

 در نگاه اول به نظر می‌رسد صرفا کتابی در مورد یک زندگینامه باشد اما پس از تَوَّرق باید آن را ترکیبی از یک کتاب خاطرات، یک کتاب تاریخی، یک کتاب سیاسی، یک کتاب فرهنگی- اجتماعی، یک گزارش روزنامه‌نگاری و یک کتاب تحقیقی دانست که نویسنده با زیرکی توانسته زوایای پیدا و پنهان زندگی تحت اشغال مردم کشمیر را به زیبایی و با زبان و بیانی ساده و گویا، قلمی شیوا و گیرا به رشته تحریر درآورد.

بشارت پیر روزنامه‌نگار و نویسنده کتاب که هم‌اکنون در روزنامه نیویورک تایمز فعالیت می‌کند سعی کرده موضع میانه و معتدلی را در قبال تحولات گذشته و حال کشمیر اتخاذ کند اما در عین حال با ظرافت و به‌طور زیرپوستی حرف‌ها و در واقع اسرار نهان نهضت آزادیخواهی سرزمینش را آشکار کرده است. 

او اعتراف می‌کند که از نظر فکری، عقیدتی نمی‌تواند همپای مبارزین به پیش برود همچنین در بخش‌هایی از کتاب احساس وادادگی می‌کند اما تلاش دارد داستان فلاکت و مصیبت‌های مردم سرزمینش که تحت اشغال قرار دارند را به تاریخ و جهانیان بازگو، منعکس و در واقع فریاد کند.

او جنگ روایتگری را در کشمیر با جدیت آغاز و دنبال کرده و سعی نموده ضمن تحقیق و انجام مصاحبه‌های مختلف با شاهدان وقایع و قربانیان، مجروحان، معلولان، مبارزین و بازماندگان شکنجه‌شده، حقایق را از سینه آنها و از دل حوادث تاریخی بیرون کشیده و جان دوباره و تازه‌ای به آنها ببخشد. 

او در واقع توانسته و موفق شده بخشی از این خاطرات و حافظه تاریخی مکتوم و فراموش‌شده مردمی را از نیستی و نابودی نجات دهد و ضمن روح بخشیدن به این رویدادها، آنها را به خوانندگان و نسل‌های بعدی منتقل کند.

نحوه نگارش و روایتگری نویسنده نیز در نوع خود جالب توجه است گویا او به جای نوشتن تلاش می‌کند با تیزبینی و ظرافت همه جزئیات وقایع کوچک و بزرگ، شخصیت‌ها حتی طبیعت پیرامونش را با قلمش فیلم‌برداری و آن را به خوانندگان تصویرسازی و نمایش دهد.