خودمالکی؛ طرحی برای تسریع در ساخت و سازهای مسکن
کارشناسان مسکن بر این باورند که طرح خودمالکی میتواند بخشی از کمبودهای مسکن را جبران کند و قیمت مسکن را نیز کاهش دهد.
به گزارش خبرنگار مهر، در بحث خودمالکی توانمندی ساکنان بافتهای فرسوده در همه حوزهها است و مهمترین ابعاد این توانمندی مالی است به این معنی که سیاستها باید به گونهای باشد که مالکان بافتهای فرسوده خودشان برای نوسازی اقدام نمایند.
تاریخچه طرح
دراین طرح در وهله اول، توافق بین شرکت عمران بهسازی و نوسازی شهری و بانک مرکزی بوده است. در این توافق بخشی از یارانههای دولتی به بانک پرداخت شد تا در عوض، بانک چندین برابر آن را به صورت تسهیلات نوسازی به بافتهای فرسوده دهد.
در سال ۸۸ وزارت مسکن و شهرسازی این توافق را تأیید کرد و در قالب مسکن مهر پرداخت تسهیلات به بافتهای فرسوده برای نوسازی و ساخت و ساز آغاز شد. در آن دوره تسهیلات
۲۵ میلیون تومانی مسکن مهر برای ۳۰ هزار واحد مسکونی به بافت فرسوده تعلق گرفت. در سال ۹۲ به دلیل محدودیتهای ایجاد شده در خط اعتباری مسکن مهر و مشکلات مالی که به وجود آمد روند پرداخت تسهیلات از محل اعتبارات با مشکل روبهرو شد و روند پرداخت تسهیلات به کندی روبهرو شد در نتیجه
ساخت و ساز به تعویق افتاد.
با همه موارد این طرح با استفاده از ظرفیتهای شهری، سرمایه مالکان و تسهیلات دولتی برای ساخت واحدهای مسکونی لازم است علاوهبر نوسازی بخش از بافتهای فرسوده، منجر به افزایش موجودی مسکن مصرفی در مناطق شهری خواهد شد. این طرح میتواند از ساخت شهرکهای دورافتاده و بدون زیرساخت جلوگیری کند.
سهم دولت در طرح پروژههای خودمالکی
در این پروژه واحدی به وزارت راه و شهرسازی تحویل داده نمیشود و دولت هیچ نقشی در مالکیت واحدها ندارد و افرادی که زمین یا ساختمان در بافت فرسوده دارند در این طرح ثبتنام میکنند و بعد از تأیید واحدهای خودمالکی از سوی دولت و وزارت راه و شهرسازی افراد واجد شرایط برای دریافت تسهیلات به بانکها معرفی میشوند.
در طرح خودمالکی، مالک میتواند به ازای هر واحدی که در زمین خود میسازد تسهیلات دریافت کند. همچنین میتواند واحدها را به افرادی که شرایط لازم برای طرح اقدام ملی مسکن دارند واگذار کنند. با اجرای درست این طرح، درخواست تقاضا برای اجاره خانه کاهش مییابد.
تغییر کاربری زمین برای طرح اقدام نهضت ملی مسکن
افرادی که میخواهند زمین خود را تغییر کاربری دهند یا به پروژه نهضت ملی ملحق شوند، روش این نوع خودمالکی متفاوت است. در این روش مالک باید سهم دولت و شهرداری را پرداخت کند. همچنین در این روش مالک میتواند خود افراد واجد شرایط را به دولت معرفی کند. در این روش شکل همکاری به سازش بین طرفین بستگی دارد. بنابراین سهم طرف میتواند بین
٣٠-٧٠ درصد یا ٢٠-٨٠ درصد باشد. باید توجه داشته باشیم در این مدل از همکاریها با تغییر کاربری اراضی، ارزش افزوده زمین مالک افزایش پیدا میکند.
ارزیابی کارشناس
فرشید ایلاتی؛ کارشناس حوزه مسکن درخصوص طرح خودمالکی به خبرنگار مهر گفت: طرح خودمالکی طرحی موفق بوده است و این پروژه در مسکن مهر اجرایی شد. در این طرح زمین از سوی مردم است و دولت کمک میکند تا واحدهایی ساخته شود.
وی در ادامه اظهار داشت: این طرح در بافت شهری استفاده میشود با توجه به اینکه این طرح سابقه موفقی داشته است قطعاً از سوی مردم هم این طرح مورد استقبال قرار خواهد گرفت چرا که روند ساخت و نوسازی صورت میگیرد.
این کارشناس حوزه مسکن درخصوص تأثیر قیمت مسکن بعد از اجرایی شدن طرح خودمالکی گفت: قطعاً بعد از اجرایی شدن این طرح قیمت مسکن کاهش پیدا خواهد چرا که این خانه در بافت شهری است بنابراین روند ساخت و سازها میتواند روی قیمت مسکن تأثیر مستقیم بگذارد.
خودمالکی در روستاها موفق بوده است
اکبر نیکزاد، رئیس بنیاد مسکن هم درخصوص ساخت و ساز نهضت ملی مسکن توسط مردم معتقداست: درخصوص ساخت و ساز هرجا مسکن را مردم به تنهایی شروع به ساخت و ساز کردند موفق بودهاند و مدیریت بهتری داشتند. وقتی یک زمین و یک ملک را شخصی دارد و میتواند بدون دخالت ساخت و ساز کند موفق بوده است چرا که ساخت و سازهای مشارکتی سخت است و هماهنگی بین آنها مشکل است.
وی در ادامه بیان کرد: در حوزه ساخت و ساز مسکن در روستاها خود مردم این کار را انجام میدهند میبینید که موفق بودهاند و البته هر شهری که زمین داده شده است ساخت و ساز انجام شده و هیچ مشکلی نداشته است اما در شهرهای بزرگ زمین مردمی بهاندازه کافی برای ساخت نهضت ملی وجود ندارد که ساخت و ساز در آنجا انجام شود بنابراین این طرح خودمالکی بیشتر در شهرهای کوچک و روستاها امکانپذیر بوده است.
رئیس بنیاد مسکن درخصوص ساخت و ساز در شهری مثل تهران گفت: در تهران مسکنسازی توسط افراد در شهرکهای جدید و اطراف تهران صورت میگیرد البته ساخت و ساز یک طبقه به دست مردم انجام میشود. به طور مثال در قم، شیراز و چهارمحال و بختیاری، ساخت و سازها صورت میگیرد و محوریت اصلی این ساخت و سازها مردم هستند.
اکبر نیکزاد در ادامه راهکاری برای شتابزدگی در طرح نهضت مسکن ملی گفت: طرح نهضت مسکن ملی به مرور در حال جان گرفتن است با توجه به اینکه مرحوم قاسمی در حال آمادهسازی زیرساختها بوده و زمینهای دولتی برای ساخت و سازها آماده شده است اما باید دستگاههای مسئول مانند بنیاد مسکن، وزارت نیرو، راه و شهرسازی و شهرداریها دست به دست هم دهند تا کار ساخت و ساز تسریع پیدا کند.
وی در پایان بیان کرد: خوشبختانه در بحث طراحی و اجرا نیروهای متخصص در کشور وجود دارد. همچنین مصالح و تجهیزات مورد نیاز ساخت و ساز در ایران تولید میشود و مربوط به تحریمها نخواهد شد. بر این اساس با یک برنامهریزی دقیق میتوان به ساختو ساز در کشور تسریع بخشید.