همزمان با بالاگرفتن بحران عرضه مشاهده میشود
روی خوش بازار انرژی جهان به نفت ایران
سرویس اقتصادی-
بحران عرضه، بازار انرژی جهان از آمریکا تا عربستان را فرا گرفته و قیمت نفت را بالای 100 دلار نگه داشته است. همزمان با این وضعیت، شرکت ملی نفت ایران اعلام کرده اکنون آماده بازگشت تولید خود به حداکثر میزان ممکن است؛ موضوعی که برای بازار جهانی غیر قابل چشمپوشی است.
بررسیها نشان میدهد که در بحبوحه شوک جهانی انرژی، ظرفیت تولید مازاد نفت عربستان بهشدت کاهش یافته است. در همین زمینه فارس به نقل از رویترز نوشت: اینکه عربستان سعودی که بهعنوان بانک مرکزی نفت جهان شناخته میشود، واقعاً چقدر میتواند نفت تولید کند، یک راز صنعت است و شک و تردید در این مورد معمولاً در زمان قیمتهای بالای نفت و فشار بر تولید جهانی افزایش مییابد. عربستانی که میگوید میتواند ۱۲ میلیون بشکه در روز تولید کند، همواره در گذشته تلاش کرده ثابت کند که تردیدها اشتباه میکنند.
اما در شرایطی که جهان با یکی از بدترین بحرانهای عرضه تاکنون مواجه است، صاحبان صنعت، منابع اوپک و دیگر کارشناسان در این فکر هستند که آیا این کشور که در حال حاضر حداقل 10 میلیون و 500 هزار میلیون بشکه در روز تولید میکند، یک و نیم میلیون بشکه دیگر در آستین برای پمپاژ سریع و پایدار دارد یا خیر.
آنچه شک و تردیدها در مورد ظرفیت اضافی عربستان سعودی را بیشتر کرده این است که این کشور باوجود قیمتهای تقریباً بیسابقه نفت، کمتر از سهمیه خود در اوپک تولید میکند و ارقام اوپک نشان میدهد که حفاری چاههای جدید در این کشور در سال گذشته بسیار پایینتر از سطح قبل از همهگیری بوده است.
یک منبع ارشد با استناد به اطلاعات گفتوگوهای خصوصی با منابع آگاه در آرامکو گفت که اطلاعات وی نشان میدهد که آرامکو نمیتواند بیش از ۱۱ میلیون بشکه در روز تولید کند، مگر اینکه از ذخایر داخل یا ذخایر خارجی در کشورهای مصرفکننده مانند ژاپن، هلند و مصر استفاده کند.
تولید روزانه اوپک پلاس
2/5 میلیون بشکه کمتر از هدف
بر اساس گزارشهای موجود، ائتلاف اوپک پلاس هم نتوانسته به هدف تولید خود در ماه ژوئن (خرداد و تیرماه) برسد. به گزارش تسنیم به نقل از اویل پرایس، ائتلاف اوپک پلاس در ماه ژوئن ۲.۵ میلیون بشکه در روز کمتر از هدف تعیین شده این گروه تولید کرده است.
از بین اعضای غیر اوپک این ائتلاف، تولید نفت قزاقستان و آذربایجان بهخاطر فصل تعمیرات و نگهداری در میادین نفتی اصلی آنها کاهش یافته است. نیجریه عضو اوپک هنوز هم با مشکلات شدید تولید مواجه است. تولید نفت این کشور در ماه ژوئن به پایینترین رقم طی 17 ماه گذشته رسید. بر اساس این گزارش، تولید نفت اوپک در ماه ژوئن نسبت به ماه قبل از آن بهخاطر کاهش تولید شدید لیبی و نیجریه پایین آمده است. 10 عضو اوپک که شامل قرارداد تولید اوپک پلاس میشوند، رویهمرفته تنها 20 هزار بشکه در روز افزایش تولید داشتهاند.
کاهش تولید آمریکا
بحران عرضه، دامن آمریکاییها را هم گرفته است. گزارش ماهانه سازمان اطلاعات انرژی آمریکا، تولید نفت این کشور در ماهآوریل (فروردین و اردیبهشتماه)
نیم درصد کاهش یافته و به کمترین میزان طی ماههای اخیر رسیده است.
این گزارش حاکی از آن است که آمریکا در ماه مارس (اسفند و فروردینماه) روزانه 11 میلیون و 700 هزار بشکه نفت تولید کرده که این رقم در ماهآوریل به 11 میلیون و 600 هزار بشکه کاهش یافته است. تولید نفت آمریکا در سال 2019 به بیشینه خود معادل 12 میلیون و 300 هزار بشکه در روز رسیده بود و در شرایط کنونی فاصله زیادی تا رسیدن به این رقم دارد.
به این ترتیب شاید وقتی که رئیسجمهور فرانسه ماه گذشته در گوش جو بایدن همتای آمریکایی خود زمزمه کرد که عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، ظرفیت تولید مازاد بسیار کمی دارد، رئیسجمهور ایالات متحده متعجب شد، اما حالا با رسیدن اخبار جدید از بحران عرضه در آمریکا و سایر نقاط جهان در کنار تحریم نفتی روسیه، واقعیت بحران انرژی برای ساکنان کاخ سفید آن هم در آستانه سفر بایدن به ریاض عجیب نیست.
شرایط متفاوت ایران
همزمان با بالاگرفتن بحران عرضه نفت در جهان، صنعت نفت ایران روزهای متفاوتی را سپری میکند. ایران از یکطرف فروش نفت خود را به زمان قبل از خروج آمریکا از برجام بازگردانده، از سوی دیگر درآمدهای نفتی خود را وصول میکند و حالا آمادگی دارد تولید خود را به حداکثر میزان ممکن برساند.
جواد اوجی، وزیر نفت ایران دوهفته قبل اعلام کرد: «وضعیت بازار جهانی نفت بهگونهای است که بازگشت نفت ایران به بازار میتواند پاسخگوی بخشی از مشتریان و کمککننده به ایجاد تعادل و آرامش در بازارهای جهانی باشد. بهویژه آنکه با نزدیک شدن به فصل تابستان و آغاز مسافرتها در اروپا و آمریکا، شاهد افزایش تقاضای جهانی برای نفت و فرآوردههای نفتی خواهیم بود و در چنین شرایطی، کشورهای مصرفکننده احتمالاً فشارهای قیمتی مضاعفی را بهویژه در بازار فرآوردههای نفتی متحمل خواهند شد».
او با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران همواره بر این مسئله تأکید دارد که برهم خوردن امنیت انرژی و شدتگرفتن نوسانات بازار یک بازی باخت- باخت برای همه بازیگران این عرصه است، تصریح کرد: «ما بهعنوان بزرگترین دارنده ذخایر نفت و گاز جهان آمادگی داریم در سریعترین زمان ممکن تولید نفت خام خود را به سطح پیش از تحریمها افزایش دهیم».
بهتازگی هرمز قلاوند، مدیر نظارت بر تولید نفت و گاز شرکت ملی نفت ایران هم اعلام کرده بود: «هماکنون شرکت ملی نفت ایران آماده بازگردانی تولید نفت خام به حداکثر مقدار ممکن (معادل تولید نفت خام قبل از اعمال تحریمهای ظالمانه آمریکا علیه ایران، به میزان سه میلیون و ۸۳۸ هزار بشکه نفت در روز) بوده و در صورت نیاز کشور به افزایش صادرات نفت خام یا افزایش مصارف پالایشگاههای داخلی، بهسرعت قابل انجام خواهد بود».
نیاز بازار به نفت ایران
آنطور که کارشناسان میگویند راهحل خروج اقتصاد جهان از رکورد بازگشت کامل نفت ایران، ونزوئلا و لیبی به بازار است؛ محمد بارکیندو، دبیرکل فقید اوپک چندی قبل اعلام کرده بود: «صنعت نفت و گاز بهدلیل سالها کمبود سرمایهگذاری، تحت محاصره قرار دارد و اگر اجازه داده شود نفت بیشتری از سوی ایران و ونزوئلا وارد بازار شود، بحران کمبود عرضه میتواند تسهیل شود».
محمد خطیبی، نماینده سابق ایران در اوپک در همین راستا به ایسنا گفت: «بی شک بازار به نفت ایران نیاز دارد و برای این مهم نیز دو دلیل وجود دارد؛ اول اینکه افزایش قیمتها نشان میدهد که وضعیت عرضه و تقاضا در بازار بهگونهای است که تقاضا بیشتر از عرضه بوده و به همین دلیل قیمتها روبه افزایش است. دوم اینکه برخی از مصرفکنندگان از ذخیرهسازیهای خود استفاده میکنند و این نشان میدهد که عرضه کافی نیست و کشورها ناچار به استفاده از ذخایر خود هستند».
بازگشت نفت ایران به بازار سبب کاهش قیمت میشود و از کاهش تقاضا جلوگیری میکند و رکود اقتصادی در جهان را که بسیاری پیشبینی میکنند اواخر امسال یا اوایل سال آینده میلادی به وقوع بپیوندد منتفی میکند.
فروش نفت و وصول درآمدها
بدون برجام و FATF
در این بین نکته مهم این است که موفقیت کشور در افزایش تولید و وصول درآمدهای نفتی بدون برجام و FATF بهدست آمده است؛ بنابراین بعدازاین هم میتواند ادامه داشته باشد و این کشورهای متخاصم هستند که با ادامه تحریمها و اصرار بر خواستههای نامشروع خود، دنیا را در بحران انرژی فروبردهاند.
علی صالحآبادی، رئیس بانک مرکزی ابتدای خردادماه ۱۴۰۱ از افزایش سه میلیارد دلاری درآمدهای حوزه نفت (نفت و پتروشیمی) در دوماه نخست سال نسبت به مدت مشابه پارسال خبر داد. به گفته وی در این مدت
۷.۵ میلیارد دلار ارز از این محل وصول شد که افزایش
۶۰ درصدی را نشان میدهد و حاکی از موفقیت سیاستهای دیپلماسی انرژی وزارت نفت بوده است، ضمن آنکه دولت مردمی سیزدهم توانست صادرات نفت خام را که در دوره گذشته به کمتر از یک میلیون بشکه در روز رسیده بود، بالای یک میلیون بشکه در روز تثبیت کند.
همچنین وزیر نفت اعلام کرده است که 80 درصد از درآمدهای نفتی را بهصورت نقدی دریافت کردهایم و مابقی نیز با دارو و کالاهای اساسی موردنیاز کشور تهاتر شده است. به گفته وزیر نفت، 20 درصدی که شامل تهاتر کالاهای اساسی با نفت ایران میشود، طبق اعلام نیاز و با کیفیت تعیین شده توسط ایران است. تجارت تهاتری از جمله شیوههای مرسوم در دنیاست که 30 درصد از تجارت جهانی سهم دارد. علاوهبر این در پی انتشار اخباری درباره تحقق نیافتن تکالیف درآمدی وزارت نفت در قانون بودجه سال ۱۴۰۱، محمد روستا مدیر مالی شرکت ملی نفت ایران در اینباره تصریح کرد: «با وجود دوبرابر شدن تکالیف درآمدی وزارت نفت در بودجه سال ۱۴۰۱ نسبت به بودجه سال ۱۴۰۰ که جهشی خیرهکننده به شمار میآید، در سه ماه نخست سال ۱۴۰۱، نزدیک به ۷۰ درصد از تعهدهای درآمدی ارزی وزارت نفت وصول شده و حتی بعضی از مطالبات معوق کشور نیز تسویه شده است».
در مجموع به نظر میرسد بسیاری از مناسبات در بازار انرژی تغییر کرده است؛ از یکطرف بازار جهانی انرژی با کمبود عرضه و قیمتهای بالا دستبهگریبان است و از سوی دیگر کشوری مانند ایران با وجود تحریمها نفت خود را میفروشد و درآمد آن را دریافت میکند و آمادگی دارد با لغو تحریمها، نفت بیشتری روانه بازار تشنه انرژی کند، ولی در این بین لجبازی و اصرار غربیها و بر تحریمهای ظالمانه، مانع بازگشت تعادل به بازار است.