آمریکا و بازی با کلمات در زلزله افغانستان (نگاه)

سید محمد امین‌آبادی
چهارشنبه هفته گذشته (یک تیر 1401) رسانه‌ها از وقوع یک زمین‌لرزه شدید 6.1 ریشتری در ولایت‌های «پکتیکا» و «خوست» واقع در شرق افغانستان خبر دادند. به گفته مقامات طالبان این زمین‌لرزه حداقل هزار کشته و بیش از
2 هزار مجروح برجای گذاشته و بسیاری از اماکن مسکونی در این ولایت‌ها ویران شده است. جدای از تلفات انسانی این زمین‌لرزه شدید، نکته بسیار تاسف‌بار ماجرای اذعان نهادها و سازمان‌های امدادرسانی بین‌المللی به این واقعیت تلخ می‌باشد که تحریم‌های آمریکا بر ضد افغانستان که از مرداد سال گذشته و به دنبال به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان بر ضد این گروه وضع شده مانعی عمده برای تامین کمک‌های فوری و ارسال آن به مناطق زلزله‌زده افغانستان محسوب می‌شود. از نخستین ساعات وقوع زلزله نیز طالبان با اذعان به این واقعیت که منابع کافی برای کمک به مناطق زلزله‌زده را ندارد خواستار ارسال کمک‌های فوری از سوی جامعه بین‌المللی شد. با این وجود چنان که گفته شد بر اساس اخبار و گزارش‌ها تحریم‌های آمریکا روند امدادرسانی را با مشکلات عدیده‌ای مواجه کرده است و تنها برخی کشورها مثل جمهوری اسلامی ایران به دلیل شرایط خاص همسایگی در خط مقدم امدادرسانی به زلزله‌زدگان افغانستان هستند.
براساس گزارش الجزیره به نقل از ‌دفتر سازمان ملل متحد‌، سازمان‌های جهانی از جمله «برنامه غذای جهانی سازمان ملل متحد» با اعلام ارسال
۱۸ کامیون مواد غذایی، «سازمان بهداشت جهانی» با ارسال ۱۰ تُن دارو و تجهیزات پزشکی ضروری و «کمیسریای عالی پناهجویان سازمان ملل متحد» با ارسال محموله‌های ضروری مانند پتو و چادر در تلاشند تا از زلزله‌زدگان افغان پشتیبانی کنند‌، اما این روند به آهستگی و با چالش‌های بسیاری مواجه است. بر اساس این گزارش‌ها تحریم‌های بانکی علیه دولت موقت طالبان شرایط انتقال پول را برای کمک‌رسانی بسیار پیچیده کرده است و تاخیر بسیار زیادی در نقل و انتقال پول به این کشور وجود دارد. از سوی دیگر بلوکه شدن میلیاردها دلار منابع افغانستان در آمریکا نیز از موانع عمده امدادرسانی سریع به مردم مظلوم این کشور به حساب می‌آید. «عبدالقهار بلخی» سخنگوی وزیر امورخارجه دولت موقت طالبان نیز در مصاحبه با صدای آمریکا گفته است: «زلزله‌زدگان نیاز فوری به غذا، آب آشامیدنی، دارو، تیم‌های پزشکی سیار، لباس گرم و سرپناه دارند. اما مردم و سازمان‌های امدادرسانی که می‌خواهند زندگی ویران شده این مردم را باز‌سازی کنند نمی‌توانند به دلیل تحریم‌ها کمک‌های مالی خود را ارسال کنند.» آمریکا برای تغییر رفتار بازیگران بین‌المللی در جعبه ابزار خود غیر از جنگ و تحریم ابزار دیگری ندارد. به دلیل هزینه‌های سنگین‌، جنگ مستقیم به جنگ‌های سایبری و شناختی تبدیل شده است و این دو نوع جنگ به دلیل هزینه‌های بسیار پایین و منافع بسیار بالا و همچنین قابلیت ناشناخته ماندن متخاصم به نظر می‌رسد که جای خود را در جنگ‌های آینده از هم اکنون باز کرده است. اما در مورد تحریم‌ها به گفته خود رسانه‌ها و کارشناسان این کشور‌، آمریکا به مرض تحریم مبتلا شده است و در مواجهه با سایر بازیگران اولین گزینه‌ای که به سراغ آن می‌رود تحریم است. بر اساس گزارش‌ها روسیه، ایران، سوریه،کوبا، ونزوئلا و کره شمالی کشورهایی هستند که بیشترین تحریم‌ها علیه آنها وضع شده است. اما به اذعان رسانه‌های خود آمریکا تحریم‌ها تاثیری در تغییر رفتار این کشورها نداشته است. همین دو روز پیش بود که روزنامه آمریکایی نیویورک‌تایمز با اشاره به تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران، کره شمالی، سوریه، ونزوئلا و کوبا نوشت: «تحریم موجب تغییر رفتار دولت این کشورها نشده است در نتیجه تحریم‌، روسیه را نیز نمی‌تواند متوقف بکند.» بر اساس گزارش این روزنامه «تحریم‌ها در نقطه مقابل کشورهای تحریم‌کننده را با مشکلات زیادی مواجه کرده‌ است.» به اذعان کارشناسان تحریم‌ها بیشتر از آن که دولت‌ها را هدف قرار دهد ملت‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در مورد افغانستان نیز مردم مظلوم زلزله‌زده این کشور به دلیل تحریم‌های شدید قادر نیستند از منابع خود در بانک‌های آمریکایی برای مدیریت خرابی‌ها و ویرانی‌های زلزله اخیر استفاده کنند. نکته مهم این ماجرا این که آمریکا به خوبی از این وضعیت آگاه است و به خوبی می‌داند که مردم زلزله‌زده افغانستان در چه وضعیتی به سر می‌برند با این وجود به خاطر منافع خود حاضر نیست چند روزی این تحریم‌ها را موقتاً تعلیق کند تا سازمان‌های امدادرسان بین‌المللی بتوانند به وظایف امدادی خود در مناطق زلزله‌زده افغانستان عمل کنند. تنها موضعی که مقامات آمریکایی مثل جیک سالیوان (مشاور امنیت ملی بایدن)، آنتونی بلینکن(وزیر امور خارجه آمریکا) و ند پرایس (سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا) درباره زلزله افغانستان گرفته‌اند این است که «آمریکا با گروه‌های کمک‌رسان در افغانستان در تماس است‌، دولت بایدن اوضاع را زیر نظر دارد و مشغول بررسی گزینه‌ها برای کمک به آسیب‌دیدگان است. روزهای آینده مقامات آمریکایی و طالبان درباره این زلزله گفت‌و‌گو خواهند کرد» توماس وست (نماینده ویژه آمریکا در افغانستان) نیز در اظهار نظر دیگری گفته است: «مشکلات بانکی افغانستان به زودی حل خواهد شد.» به نظر می‌رسد مواضع مقامات آمریکایی بیشتر بازی با کلمات باشد‌، چرا که برای امدادرسانی به زلزله‌زدگان افغانستان هم‌اکنون هم دیر شده است چه رسد به چند روز آینده. مردم مظلوم افغانستان هم‌اکنون به کمک‌های فوری جامعه جهانی نیاز دارند و این که آمریکا اوضاع را زیر نظر دارد یا قرار است دولت بایدن در روزهای آینده با مقامات طالبان گفت‌و‌گو کند یا این که قرار است در روزهای آینده مشکلات بانکی حل شود کمکی به مردم رنج کشیده افغانستان نمی‌کند و این مواضع ریاکارانه برای آنها هیچ ارزش و اعتباری ندارد.