افراط‌گری جاهلین متنسک (حکایت خوبان)

خوارج مردمی عبادت پیشه و متنسک بودند، شبها را به عبادت می‌گذراندند، و به دنیا و زخارف آن بی‌میل بودند. وقتی امام‌علی(ع) ابن عباس را فرستاد تا اصحاب نهروان را پند دهد. «ابن عباس پس از بازگشتن، آنها را چنین وصف کرد: آنان دوازده هزار نفر هستند که از کثرت عبادت پیشانی‌هایشان پینه بسته است. دست‌ها را از بس روی زمین‌های خشک و سوزان گذاشته‌اند، و در مقابل حق به خاک افتاده‌اند، همچون پاهای شتر سفت شده است. پیراهن‌های کهنه و مندرسی به تن کرده‌اند، اما مردمی قاطع و مصمم هستند.(1)
علی(ع) در نهایت می‌فرماید: چشم این فتنه را من درآوردم. غیر از من احدی جرأت چنین کاری را نداشت. پس از آنکه موج دریای تاریکی و شبهه‌ناکی آن بالا گرفته بود، و هاری آن فزونی یافته بود.(2)
____________
1‍- العقد الفرید، ج 2، ص 389
2- نهج‌البلاغه - خطبه 92