رهبران بیمصرف(نگاه)
محمدرضا مرادی
ارتباط بین داعش و آمریکا آنچنان پررنگ شده که حالا شمار بیشتری را به این باور رسانده که آمریکا مستقیماً این گروه تروریستی را تاسیس کرده است. در مورد اینکه آمریکا با این گروه تروریستی ارتباطاتی دارد تقریبا هیچکس تردیدی ندارد. اما نکته جالب این است که آمریکا تاریخ مصرف رهبران داعش را چندان طولانی قرار نمیدهد. ابوبکر البغدادی رهبر اصلی گروه تروریستی داعش در سال ۲۰۱۹ توسط آمریکا کشته شد. «ابو ابراهیم هاشمی قرشی» که جایگزین او شده بود نیز در عملیات ارتش آمریکا در ادلب سوریه خود را منفجر کرد. «جو بایدن» رئیسجمهور آمریکا طی یک سخنرانی کشتهشدن «ابو ابراهیم القرشی» سرکرده داعش در ادلب سوریه را اعلام کرد.
گروه تروریستی داعش در سال ۲۰۱۴ به رهبری ابوبکر البغدادی تشکل خلافت ادعایی خود را اعلام کرد. این گروه تروریستی به سرعت توانست مناطق وسیعی از سوریه و عراق را تصرف کند. همین مسئله باعث شد تا اولین اظهارنظرها در مورد ارتباط این گروه تروریستی و غرب مطرح شود. در ادامه مشخص شد که داعش اساساًً یک پروژه غربی با هدف بیثبات کردن منطقه و تضعیف محور مقاومت است. سال ۲۰۲۱ نشریه آمریکایی «واشنگتنپست» با انتشار گزارشی تأکید کرد که فرمانده جدید گروه تروریستی داعش پس از البغدادی، سابقه همکاری گسترده با دستگاههای امنیتی آمریکا داشته و اطلاعات مهمی در اختیار آنان گذاشته است. در گزارش این نشریه آمده که شخصیتی که با اسم رمز M060108-01 شناخته میشود در واقع «ابو ابراهیم الهاشمی القرشی» است که در سال ۲۰۰۸ در زندانی در عراق در چنگ نیروهای آمریکایی بود. این گزارش به نقل از یک مقام آمریکایی تأکید کرده که القرشی در دوران دستگیری «یک زندانی نمونه با همکاری خوب» با نیروهای آمریکایی بود. در این گزارش تأکید شده که القرشی در روزهای دستگیری تلاش بسیاری میکرد که خود را چهرهای مفید برای آمریکایی نشان دهد و در شناسایی هویت بسیاری از دستگیرشدگان با آمریکاییها همکاری میکرد.
در افشاگریهای ادوارد اسنودن، پیمانکار سابق آژانس امنیت ملی آمریکا، علیه دستگاههای اطلاعاتی این کشور، در اینباره آمده است: «سازمانهای اطلاعاتی آمریکا، انگلیس و رژیم صهیونیستی در شکلگیری داعش نقش داشتند و در عملیاتی با نام لانه زنبور، گروه داعش را تشکیل دادند.» وی طبق اسناد فاششده معتقد است گروه داعش برای حمایت از رژیم صهیونیستی تشکیل شده است و هدف عملیات «لانه زنبور» تشکیل گروهی با شعارهای اسلامی است که تندروها را از سراسر جهان جذب کند و براساس اندیشههای تکفیری، سلاح خود را به سوی کشورهای مخالف موجودیت رژیم صهیونیستی نشانه بگیرد.
بنابراین داعش از هر نظر با آمریکا ارتباطاتی دارد و حتی اگر این فرض را نپذیریم که داعش اساساً ساخته و پرداخته آمریکا است اما سرعت رشد و قدرتگیری این گروه و تداوم حیاتش بدون کمکهای آمریکا امکانپذیر نبوده است.
اما چرا رهبر داعش در این برهه زمانی توسط آمریکا حذف شد؟ واقعیت این است که رهبران گروههای تروریستی تنها تا زمان محقق شدن اهداف برنامهریزی شده تاریخ مصرف دارند و پس از آن باید حذف شوند. بیتردید یکی از دلایل اصلی کشتن رهبر داعش در شرایط کنونی مصرف داخلی بوده است. بایدن با ۵۷ درصد محبوبیت وارد کاخ سفید شد ولی مشکلات مختلفی که او در طول دوران ریاست جمهوری با آنها مواجه بوده است، موجب شد تا درصد محبوبیت او افت چشمگیری داشته باشد بهصورتی که براساس نظرسنجیها میانگین محبوبیت وی به ۴۸.۹ درصد رسید و در بین هم حزبیها یعنی دموکراتها محبوبیت او از ۹۰ به ۸۰ درصد کاهش پیدا کرده است.
در مورد مصرف داخلی کشتن القرشی حتی میتوان به رقابتی اشاره کرد که میان رؤسایجمهور پیشین، در نشان دادن تصویر فرماندهی مستقیم یک عملیات بزرگ علیه تهدیدات اصلی امنیت ملی آمریکا، بهوجود آمده است. اوباما با اعلام کشتن اسامه بنلادن رهبر القاعده در سال 2011 و ترامپ با فرماندهی عملیات کشتن ابوبکر البغدادی در سال 2019، که در هر دو مورد تصاویر حضور و مدیریت مستقیم رؤسایجمهور در اتاق عملیات با انعکاس رسانهای گسترده همراه بود. اقدام تبلیغاتی که بهنظر میرسد با مشاهده شباهت شیوه اطلاعرسانی نحوه کشتن ابراهیم القرشی توسط دولت بایدن با رؤسایجمهور پیشین قابل ارزیابی است.
رهبران داعش نقش ابزارهایی را در اختیار دارند که تنها تا یک مرحله خاصی میتوانند مفید باشند و پس از آن باید ابزارهای جدید جایگزین شود. سرنوشت البغدادی و القرشی این مسئله را به خوبی تایید میکند.