یاد آخرت در کار دنیا
ذکر امیر مومنان علی(ع) هنگام شخم زدن در باغ بیانگر یک نکته کلیدی است. اینکه ایشان در هیچ کاری یاد آخرت را فراموش نمیکند و در کارهای دنیوی هدف و حکمت را در نظر میگیرد که همان آخرتگرایی است.
در روایتی بلند درباره قضاوتهای امیر مومنان علی(ع) آمده است: فوجدناه فی حائط له یرکل فیه على مسحاهًْ و یقرأ «أَ یَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَنْ یُتْرَکَ سُدىً» و یبکی؛ او را در باغی محاط یافتیم که مال ایشان بود و در آن باغ بر بیلی ضربه میزد و زمین را شخم میکرد و این آیه را تکرار مینمود: آیا انسان گمان میکند که بیهوده رها شده است؟(قیامت، آیه 36) و ایشان با خواندن آن آیه میگریست.(سفینهالبحار، شیخ عباس قمی، ج 7، ص 322)
این روایت سبک زندگی علی(ع) را در کارهای دنیوی و اشتغالاتی چون کشاورزی نشان میدهد. ایشان به ما میآموزد آدمی در هر حال باید در فکر آخرت و حکمت اصلی زندگی بشر در دنیا باشد که گذرگاهی برای آخرت است. پس انسان باید همواره حتی در کارهای دنیوی به فکر آخرت باشد که هدف اصلی خلقت است؛ شخم زدن و کشاورزی خوب است به شرط آنکه دنیا و مادیات آن، هدف اصلی نشود و انسان گرفتار غفلت از آخرت نگردد؛ بلکه این امور دنیوی بستری برای آخرت باشد؛ چنانکه امیر مومنان(ع) با خواندن این آیه میفرماید: من سرگرم دنیا نیستم؛ بلکه در دنیا مشغول به آخرت هستم و تمام فکر و ذهنم درگیر آخرت است. پس من در دنیا سرگرم آخرت هستم.