اعلام ردهبندی دانشگاههای دولتی از سوی پايگاه استنادی ISC
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) رتبهبندی و ارزیابی دانشگاههای دولتی تحت نظارت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سال ۱۳۹۹-۱۳۹۸ را اعلام کرد.
به نقل از وزارت علوم، سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام ISC با اعلام این خبر اظهار داشت: از اواخر سال ۹۸ با ابلاغ رسمی وزیر محترم علوم، تحقیقات و فناوری عملاً ارزیابی و رتبهبندی دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی کشور را با شاخصها و معیارهای مصوب کارگروه تخصصی رتبهبندی در وزارت علوم آغاز کرد.
وی افزود: رهبر معظم انقلاب در دیدار دانشگاهیان در ماه رمضان سال ۹۸ بر ضرورت «ارزیابی و رتبهبندی دانشگاهها» تاکید فرموده و بر تعیین معیارها و مزیتهای لازم برای رتبهبندی به منظور ارتقای کیفی دانشگاهها و ایجاد رقابت مثبت تاکید نمودند.
نامبرده اظهار داشت: هرچند در طول ۱۰ سال گذشته رتبهبندی دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی کشور توسط گروه رتبهبندی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام انجام میشد اما در سال ۹۹ رتبهبندی و ارزیابی دانشگاههای دولتی تحت نظارت وزارت علوم با معیارها و شاخصهای جدید و نیز روششناسی کاملاً متفاوت نسبت به قبل و نیز با هماهنگی و نظارت کامل کارگروه تخصصی رتبهبندی در وزارت عتف توسط پایگاه استنادی علوم جهان اسلام انجام گرفت و نتایج آن اعلام شد.
وی افزود: هر چند تلاش و کوششهای بینظیر تمامی دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی در رشد و شتاب علمی در عرصههای بینالمللی بخصوص در سالهای اخیر و همزمان با تشدید تحریمهای بینالمللی قابل تقدیر است، با این حال بر اساس اسناد بالادستی نظیر نقشه جامع علمی کشور و سیاستهای کلان علم و فناوری ضرورت توجه و تاکید بر تمام ابعاد توسعه علمی و مأموریتهای چندجانبه دانشگاهها به خصوص تاکید به نقش و حضور دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی کشور در جامعه، اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی، توجه به مهارتافزایی و کارآفرینی، توسعه و گسترش شرکتهای دانشبنیان واشتغالزایی، بینالمللیسازی آموزش عالی و مشارکتهای بینالمللی در آموزش و پژوهش، تاکید به ترویج فرهنگ شاگرد پروری و مسائل فرهنگی و اسلامی و حضور پررنگ اساتید و دانشجویان در کرسیهای نظریهپردازی و... سبب میشود به مسئله رتبهبندی و ارزیابی دانشگاهها به صورت متمایزی نگریسته شود.
سرپرست ISC در ادامه گفت: در این رتبهبندی، معیارهای کلی در ارزیابی و رتبهبندی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی در ۶ حوزه آموزش (با وزن۳۰ درصد)، پژوهش (با وزن ۲۵ درصد)، فناوری و نوآوری(با وزن۲۰ درصد)، بینالمللیسازی (با وزن۱۰ درصد)، اثرگذاری اقتصادی (با وزن ۱۰ درصد) و خدمات اجتماعی، زیرساخت و تسهیلات (با وزن ۵ درصد) میباشد که هر کدام از این معیارهای اصلی، به تعدادی شاخص اصلی و زیر شاخص تقسیم میشوند که عملکرد دانشگاه در هر یک از آنها به صورت جداگانه ارزیابی میشود.
وی در ادامه گفت: بر اساس روششناسی جدید و بر مبنای شاخصهای مصوب کارگروه تخصصی رتبهبندی در وزارت علوم، اطلاعات مورد نیاز رتبهبندی دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی از سه طریق جمعآوری شده است: اطلاعات پژوهشی که جمعآوری آن بر عهده گروه رتبهبندی پایگاه استنادی جهان اسلام است، خوداظهاری دانشگاهها که از طریق تکمیل پرسشنامه الکترونیکی رتبهبندی توسط رابطین محترم در دانشگاهها به دست میآید و نیز برخی اطلاعات آموزشی که از طریق وزارت علوم یا سازمانهای زیر مجموعه در اختیار گروه رتبهبندی قرار داده میشود.
نامبرده گفت: روششناسی رتبهبندی به صورت کامل در وبسایت رتبهبندی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام در دسترس دانشگاهها قرار خواهد گرفت. بر اساس روششناسی موجود، کلیه اطلاعات جمعآوری شده در سالهای ۹۵ الی ۹۷ بوده است. دلیل انتخاب این بازه زمانی تکمیل کلیه اطلاعات مورد نیاز در شاخصها و معیارهای مورد نیاز بوده است.
وی ادامه داد: در رتبهبندی سال ۹۹، مجموعاً تعداد ۱۰۳ دانشگاه حضور داشتند که اطلاعات آنها مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت و بر اساس مأموریت هر یک دستهبندی شده و مورد رتبهبندی قرار گرفتهاند. تفاوت این دستهبندی با رتبهبندی سالهای پیش، در دستهبندی دانشگاههای علوم کشاورزی به صورت مستقل است.
سرپرست ISC گفت: با توجه به اینکه رتبهبندی با روششناسی جدید برای اولین بار در سال ۹۹ انجام شده است، بدون تردید در برخی موارد ممکن است سؤالات و ابهاماتی وجود داشته باشد که تلاش خواهد شد اطلاعات و جزئیات کامل از طریق داشبورد اختصاصی در وبگاه ISC در اختیار دانشگاهها قرار گیرد. با این حال کلیه پیشنهادهایی که توسط برخی دانشگاهها ارسال شده جمعآوری شده تا در سال آینده در کارگروه تخصصی رتبهبندی در وزارت عتف بررسی و مد نظر قرار گیرد.
نامبرده ادامه داد: مهمترین چالش موجود در رتبهبندی سال جاری عدم اطلاعات کافی، شفافیت و نیز مستندات در شاخصهای آموزش، نوآوری، فناوری، اثرگذاری اقتصادی و نیز خدمات اجتماعی، زیر ساخت و تسهیلات بود.
سرپرست ISC گفت: از آنجا که این اطلاعات از اهمیت زیادی برخوردار بوده و برخی از دانشگاهها موارد را تکمیل و یا مستندات را ارائه نکرده بودند در فرآیند رتبهبندی مشکلات زیادی ایجاد و موجب تأخیر در اعلام نتایج شد. امید است در سال آینده با هماهنگی بیشتر وزارت عتف با دانشگاهها و نیز ارائه راهنماییهای لازم برای شفافسازی کامل در پرسشنامه و نیز دریافت دقیق اطلاعات مورد نیاز، این چالشها برطرف و دقت کافی در این خصوص صورت گرفته تا خطای ناشی از این کار به کمترین میزان ممکن برسد.
نامبرده ادامه داد: نتایج رتبهبندی سال ۹۹ با توجه به تصمیم کارگروه تخصصی رتبهبندی بر اساس چند بخش مختلف از جمله دانشگاههای جامع، دانشگاههای صنعتی، دانشگاههای علوم کشاورزی و هنر و نیز دانشگاههای جامع و صنعتی محاسبه و منظور شده است.
وی افزود: در هر بخش با توجه به نزدیک بودن امتیازات و نیز رتبههای دانشگاهها انتخاب بازههای رتبهای به جای رتبه مطلق پیشنهاد و اجرا شده و بر این اساس، همه دانشگاههای حاضر در رتبهبندی به صورت بازه مشخص محاسبه و اعلام شده است.
نامبرده گفت: بدین صورت که برای تمام دانشگاههای جامع تا رتبه ۴۰، بازههای ۱۰ تایی تعریف شده است. دسته اول ۱۰ دانشگاه اول بوده که با توجه به امتیاز کسب شده در بازه رتبهای (۱۰-۱) قرار دارند، دسته دوم ۱۰ دانشگاه دوم هستند که در بازه رتبهای (۲۰-۱۱) قرار دارند، دسته سوم ۱۰ دانشگاه سوم هستند که در بازه رتبهای (۳۰-۲۱) قرار دارند و دسته چهارم ۱۰ دانشگاهی هستند که در بازه رتبهای (۴۰-۳۱) قرار دارند و سایر دانشگاهها در دسته پنجم و در رتبه ۴۱+ قرار میگیرند.
وی افزود: در گروه دانشگاههای صنعتی، تمام دانشگاهها در دستههای ۵ تایی قرار میگیرند و دسته اول ۵ دانشگاه اول هستند که در بازه رتبهای (۵-۱) قرار دارند، دسته دوم ۵ دانشگاه دوم هستند که در بازه رتبهای (۱۰-۶) قرار دارند، دسته سوم ۵ دانشگاه سوم هستند که در بازه رتبهای (۱۵-۱۱) قرار دارند و سایر دانشگاهها در دسته چهارم و در رتبه ۱۶+ قرار میگیرند. در بخش درهمکرد دانشگاهها نیز به شیوه بالا برای دانشگاههای صنعتی و جامع اعلام شده است با این تفاوت که برای این دانشگاهها بازههای ۱۵ تایی اعلام شده و دانشگاههایی که در بازه رتبهای ۱۵-۱ قرار دارند به عنوان دانشگاههای دسته اول معرفی شدهاند.
سرپرست آياسسي اظهار داشت: چنانچه دو یا چند دانشگاه دارای رتبه مشابهی باشند، تعداد دانشگاهها در آن بازه بیشتر خواهد بود و به همین نسبت به عدد بازه بعدی اضافه خواهد شد، به عنوان مثال در رتبهبندی دانشگاههای صنعتی و جامع و در بازه رتبهای ۴۵-۳۱ تعداد دانشگاهها به جای ۱۵ دانشگاه، ۱۶ دانشگاه است و به همین دلیل بازه رتبهای بعدی به جای ۴۶ از ۴۷ شروع شده است.
وي تاکید کرد: نکتهای که بیان آن حائز اهمیت است تفاوت جایگاه دانشگاهها در دو رتبهبندی دانشگاههای جامع و صنعتی با درهمکرد دانشگاهها میباشد، بدین صورت که ممکن است دانشگاهی در رتبهبندی دانشگاههای جامع دارای رتبه بهتری نسبت به یک دانشگاه باشد ولی در رتبهبندی درهمکرد در بازه رتبهای پایینتری قرار گرفته باشد. این تغییر در رتبه به دلیل شیوه نرمالسازی است که در هر شاخص نسبت به دانشگاه اول انجام میگیرد و با تغییر دانشگاهها ممکن است دانشگاه اول تغییر کند و به دنبال آن رتبه دانشگاه هم تغییر کند.
نامبرده در ادامه گفت: از مزیتهای رتبهبندی فوق امکان ارتقای جایگاه دانشگاهها بر اساس اطلاع از نقاط ضعف خود و برطرف نمودن آنها و نیز تاکید و استمرار در نقاط قوت در رتبهبندی برای سالهای آینده است، بدین صورت که با توجه به اطلاعاتی که دانشگاهها از نحوه عملکرد خود در رتبهبندی حاضر به دست میآورند میتوانند به منظور عملکرد بهتر برنامهریزی و سیاستگذاری داشته باشند.
وی افزود: دانشگاهها میتوانند با مراجعه به پروفایل خود جزئیات عملکرد را در هر شاخص ملاحظه کنند، ضمناً نتایج رتبهبندی در وبسایت رتبهبندی به آدرس ur.isc.ac برای عموم در دسترس است و روششناسی آن نیز به صورت واضح در همین وبگاه قرار داده خواهد شد. لازم به ذکر است رتبه تمام دانشگاههای هم بازه یکسان بوده و ترتیب قرار گرفتن آنها در هر بازه بر اساس حروف الفبا بوده است.
نامبرده در انتها خاطرنشان كرد: نکته قابل توجه این است که اساساً برای دانشگاهها، رتبهبندی نباید به یک هدف تبدیل شود بلکه ابزاری است که دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی را در طی مسیر پیموده شده راهنمایی کند و با اطلاع از نقاط قوت و ضعف خود امکان اصلاح مسیر و بخصوص حرکت در راستای توسعه علمی همهجانبه سازمان و در نتیجه کشور را مشخص نماید. لذا دقت شود که وجود دانشگاهها و مراکز آموزش عالی در هر جایگاه و رتبه موجب کاهش ارزش آنها نخواهد شد و قطعاً با تاکید بر نقاط قوت و برطرف نمودن نقاط ضعف قادر خواهند بود در مسیر مأموریت همهجانبه خود ادامه دهند.