حقـیقـت حـذر از آخــرت

انسان خردمند کسی است که نسبت به آخرت خویش هراسان و ترسان  است؛ این همان حالتی است که در قرآن به آن «حذر» می‌گویند. در فارسی نیز می‌گویند: از فلان چیز برحذر باش! این به معنای پرهیز و ترس همراه با هوشیاری است تا در دامی نیفتد که برایش خطر‌آفرین است. این افراد خود را در «حرز» می‌برند و احتراز می‌کنند؛ یعنی در مأمن و پناهگاهی قرار می‌دهند که آسیبی به آنان نرسد.
از نظر قرآن، کسانی که از آخرت خویش «حذر» دارند، برای نماز شب بیدار می‌شوند و با تهجد شبانه می‌کوشند تا از اخطار آخرت در‌امان باشند: هُوَ قَانِتٌ آنَاءَ اللَّیْلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا یَحْذَرُ الْآخِرَهًَْ وَیَرْجُو رَحْمَهًَْ رَبِّهِ؛ او قانت و مطیع محض در طول شب به سجده و قیام است و از آخرت برحذر است و امید به رحمت پروردگارش دارد.(زمر، آیه 9) چرا که چنین افرادی «أُولُو‌الْأَلْبَابِ» هستند و از ظاهر و پوسته گذشته و مغز و باطن اشیا از جمله دنیا را شناخته‌اند و متذکر آخرت شده‌اند.(همان)
در حقیقت اینکه گفته شده‌: بر‌حذر باش! در اینجا به این معنا است که از آخرت اعمال خویش هراسان باش و با هوشیاری خود را در پناهگاه خاص در‌آر!
قرآن تاکید می‌کند که مومنان از آخرت خویش برحذر هستند و می‌ترسند که اعمالی نداشته باشند که در آخرت کارساز باشد؛ با این همه با اینکه از خود و اعمال خویش نومید هستند و آن را چیزی نمی شمارند، ولی امید به خدا دارند، زیرا این امید ایشان چون با عمل نیک همراه است، آرزوی بی‌پایه و بی‌بنیاد نیست.
به هر حال، مومنان به شکل دائم از آخرت خویش حذر می‌ورزند؛ این حذر نسبت به اعمالشان است نه اینکه نسبت به خدا خوف داشته باشند، بلکه از خودشان و اعمال نیم‌بند خویش می‌هراسند و نسبت به آن حذر دارند.