سنت خانه تکانی و توجه به دل تکانی در ایام پایانی سال-بخش پایانی
همدلی اعضای خانواده در احیای سنت خانهتکانی و شکست کرونا
گالیا توانگر
بسیار مهم است که بگذارید بعضی چیزها از بین بروند؛ قهرها، دلخوریها و کینهها و... خودتان را از آنها رها سازید و از دستشان خلاص شوید. منتظر نباشید تا قدر تلاشهایتان را بشناسند و مهرتان را بفهمند. خانهتکانی کنید، گرد و غبارها را بتکانید و به دلتکانی برسید. از آنچه هستید دست بردارید و به آنچه که واقعاً هستید روی آورید. بهراستی فلسفه بهار، نو شدن و زدودن غبارها چیزی جز این میتواند باشد؟ چه اشکالی دارد اگر این خانهتکانیها به سمتوسوی دیگر هم بروند، فرهنگسازی شوند، کمی همدلمان و فکرمان را بتکانیم، از خیلی چیزها، از خیلی فعلها و اندیشهها. ما که سالی یکبار، خانههای آجری و سنگی خود را میتکانیم، سالی یکبار هم دلتکانی انجام دهیم. به روزهای پایانی سال نزدیک میشویم و همه مشغول خانهتکانی هستند و شاید خانهتکانی دل را از یاد بردهاند، بیاییم خانه دل را تکانی بدهیم و روح و روان خسته خود را جانی دوباره ببخشیم. خانهتکانی دل به ابزار خاصی نیاز ندارد، یار و یاور تو فقط خداست نه اهل خانه.
دلت را بتکان، محکم بتکان، دلت را محکمتر اگر بتکانی، تمام کینههایت هم بیرون میریزد، تمام غمهایت رفع میشود و همه حسرتها و آرزوها برایت آسان میشود. حالا دلت تمیز شد، سبک شد، حالا این دل جای اوست، او را دعوت کن، این دل مال اوست، حالا تو ماندی و یک دل و یک معشوق حقیقی. بهراحتی دروغ نگوییم، غیبت نکنیم، نیش نزنیم، تهمت نبندیم، تکبر نداشته باشیم و دل را از این رذایل اخلاقی بتکانیم. چطور است که عیب و کثیفیهای فرش و پنجره و دیوار و لباس را میبینیم، اما به عیبهای درونی خود توجه نمیکنیم؟! همانطور که خانههای آجری و سنگی و گلی خود را با ابزار دنیایی، خانهتکانی میکنیم، سلاح تقوی برداریم و کینه دیگران را از دل پاک کنیم.
کرونا و خانهتکانی، یک تیر و دو نشان
اگرچه دلمان به حال عزیزانی که هرساله در امر نظافت خانهها- بهخصوص در ایام خانهتکانی- فعال بودهاند و حالا با شیوع کرونا شغلشان از دست رفته است، میسوزد، اما باید گفت در این ایام شیوع بیماری همهگیر بهتر است با یک برنامهریزی منسجم و مشارکت همه اعضای خانواده به امور خانهتکانی پرداخته شود.
سعیدی یک دانشآموخته مدیریت بحران توضیح میدهد: «شهروندان تا آنجا که ممکن است در محیط منازل خود از افراد متفرقه بهمنظور نظافت و انجام امور خدماتی استفاده نکنند. در صورت اضطرار از افراد قابلاعتماد و مطمئن بهره بگیرند، ضمن اینکه این افراد مجهز به ماسک، دستکش، دستمال کاغذی و مواد شوینده مناسب برای نظافت باشند.»
وی تأکید میکند: « در شرایط فعلی حتیالمقدور اعضای خانواده از حضور هم استفاده کنند و انجام نظافت را بین خود تقسیم کنند.»
اکنون که ویروس کرونا شایع شده است، موضوع خانهتکانی بیش از پیش اهمیت پیدا میکند. لازم است که به جز غذا و خوردنیها به پاکیزگی و لوازم بهداشتی اهمیت ویژهای بدهیم و لازم میدانیم در محیطی زندگی کنیم که تمیز و نظیف باشد. سنت خانهتکانی هم از همین اصل ریشه گرفته است. این روزها شویندهها و پاککنندههای مختلفی در بازار یافت میشوند.
سمیه بازیار یک خانهدار توضیح میدهد: «هرکدام از این پاککنندهها احتیاجات ما را رفع میکنند و از آنجایی که پاکیزگی یکی از بخشهای مهم زندگی ما به حساب میآید، باید دقت لازم را در خرید شویندهها داشته باشیم و بدانیم هر شوینده و هر پاککنندهای چه کارایی دارد و برای چه کاری به کار میآید. یکی از نکتههای مهمی که در این بخش وجود دارد این است که هرگز شویندهها را با هم مخلوط نکنید؛ این کار ممکن است باعث متصاعد شدن برخی گازهای خطرناک شود. از هر شویندهای کاربرد خاص خود را انتظار داشته باشید! ما در این مطلب کارایی شویندهها را به شما معرفی میکنیم تا برای تمیز کردن منزل و محیط کارتان به کار ببرید.»
کرونا، خانهتکانی و صرفهجویی در مصرف آب
بنا به توصیه پزشکان، رعایت بهداشت هرچه بیشتر فردی برای جلوگیری از ابتلا به کرونا ضروری است و طبعاً استفاده از آب در این وضعیت یک موضوع مهم به شمار میرود. از سوی دیگر در ایام منتهی به پایان سال و عید نوروز قرار داریم و مردم ما به سنت هرساله در این روزها قصد خانهتکانی را دارند که این مسئله نیز به طور مستقیم با مصرف آب سروکار دارد.
خودداری از باز نگاه داشتن شیر آب در هنگام مسواک زدن، استفاده از آبیاری قطرهای برای گلها و گیاهان خانگی، کنترل اتصالات و شیرآلات برای کنترل نشتی، استفاده مناسب و بهموقع از ماشین لباسشویی، شستشوی خودرو با یک سطل آب بهجای مصرف فراوان آب، نصب کولر در سایه و استفاده از شیرهای اهرمی یا الکترونیکی از راهکارهای صرفهجوییاند که همواره کارشناسان مصرف بهینه شرکت آبفا به شهروندان متذکر شدهاند.
اما در ایام خانهتکانی چطور میتوانیم جلوی مصرف بیرویه آب شرب را بگیریم؟ از مردم تقاضامندیم تا در این ایام آب شرب را تنها برای مصارف ضروری و بهداشت فردی استفاده کنند و شستن قالی و پردهها را- در صورت ضرورت- به مراکز تخصصی شستوشو و بیرون بدهند.
به نظر میرسد همینگونه هزینهها را بهجای شستنهای مکرر وسایل خانه میتوان در تجهیز شیرآلات منزل صرف کرد. برای مثال 30 درصد مصارف خانگی مربوط به استحمام است، استفاده از سردوشهای کاهنده مصرف و کاهش زمان استحمام میتواند ماهیانه در حدود 4 هزار لیتر صرفهجویی آب را به همراه داشته باشد.
الزامی به شستن فرشها نیست
اولین کاری که هر یک از ما در فرایند خانهتکانی انجام میدهیم، شستن فرشهاست این یک مورد از آن دسته مواردی است که اکثر ما به دلیل محدودیت فضای مکانی برای شستوشوی فرشها باید به سراغ قالیشوییها برویم.
درگذشته این یک کار در حیاط جمعوجور خانهها و با کمک بچهها انجام میشد و صدای قهقهه و شادی و آببازی آنها تا چند کوچه آنطرفتر میرفت و البته کار شستن فرشها نیز بهخوبی انجام میشد؛ اما با گذشت زمان و امروز که خانهها کوچک شدهاند و دیگر خبری از آن حیاط نقلی و جمعوجور نیست، باید به سراغ قالیشوییها رفته و این کار را به آنها بسپارید؛ این نکته را فراموش نکنید که این کار را باید از چند روز تا یک ماه قبل از روزهای پایانی سال انجام دهید، چراکه در روزهای پایانی به دلیل ازدحام همه قالیشوییها هم سرشان شلوغ است و ممکن است کار شما بهخوبی انجام نشود. همانطور که میدانید این کار مستلزم پرداخت هزینه است، اما میتوانید این هزینه را نیز مدیریت کنید؛ مثلاً اگر فرشهای شما تمیز است و نیازی به شستوشو ندارد، هیچ الزامی برای این کار نیست.
چگونه فرزندانمان را در کارهای خانه هماهنگ کنیم؟
کودک بین 3 تا 5 سالگی، هر چیزی را ازروی تقلید یاد میگیرد، پس مرتب کردن اتاق را مانند بازی به او نشان دهید و او را در این کار همراهی کنید.
مینا صفورایی یک مشاور کودکان و نوجوان برایمان توضیح میدهد: «بین 6 تا 11 سالگی، کودک مستقلتر میشود و ترجیح میدهد اتاقش را بهتنهایی مانند یک فرد بزرگسال مرتب کند و معمولاً توصیههای شما را نمیپذیرد پس دلایل صحبتهای خود را برایش توضیح دهید، از تحمیل نظرات خود اجتناب کنید و بهجای او وسایلش را مرتب نکنید.»
وی در ادامه میگوید: « نوجوان در فاصله سنی 12 تا 18 سال نیز تمایل دارد، خود را از قید و بندهای خانواده راحت کند و با تنبلی یا عدم پذیرش این اصل را ابراز نماید. نوجوان شما ترجیحاً مسائل و قواعد تربیتی را که شما با تمام وجود به آنها پایبند هستید،زیر پا میگذارد.»
این مشاور در تکمیل صحبتهایش متذکر میشود: «پس اگر از او خواستهاید که اتاق خود را مرتب کند و او نافرمانی کرد، بدانید هدف او از مخالفت، فقط اذیت کردن آنی شماست، به آنچه میگوید اعتقادی ندارد و خیلی زود همه چیز را فراموش میکند. پس صبور باشید و با حفظ حس استقلال طلبی وی، سعی کنید عملیات خانهتکانی را با موفقیت و بدون تنش خانوادگی به سرانجام برسانید و هرگز اتاق فرزندتان را به ویژه زمانی که در خانه نیست، مرتب نکنید.»
همه ما با شروع خانه تکانی احساس قدرتمندی میکنیم و میخواهیم همه کارها را خودمان بهتنهایی انجام دهیم غافل از اینکه با مشارکت دیگر اعضای خانه هم حس همدلی و مهربانی را در سایر اعضای خانواده بیش از پیش کردهاید و هم به فرایند انجام کارها سرعت بخشیدهاید.
تجربه نشان داده است شستوشوی کفپوشها و تمیزکردن دیوارها کار سنگینی است و شما میتوانید بهجای اینکه از شرکتهای نظافتی برای انجام این کار کمک بگیرید و هزینههای بالایی را پرداخت کنید با همکاری همه اعضای خانواده این کارها را بهخوبی و با آرامش انجام دهید.
مریم حسنی یک شهروند درباره نحوه اجرای کارهای سنگین خانهتکانی در منزل و توسط اعضای خانواده توضیح میدهد: «پس از مشارکت بیایید یک لیست از لوازمی که نیازمند شستوشو هستند، تهیه کنید؛ برای مثال اگر به توانایی لباسشویی خود برای شستوشوی پردهها اطمینان دارید، میتوانید این کار را خودتان انجام دهید و البته باید بدانید که اگر آنها را نمدار آویزان کنید به همان حالت قبلی برمیگردد و شکل خود را حفظ میکند این کار را میتوانید درباره سرویسهای خواب و یا لباسهایی که نیازمند شستوشو هستند نیز انجام دهید و شما از هزینه ۳۰ تا صدهزار تومانی خشکشویی درامان ماندهاید. البته این را بدانید که اگر اطمینانی به شستوشوی این وسایل به دست خود ندارید، باید این کار را کنار گذاشته چراکه خرید یکی از این وسایل بهصورت نو و جدیدش متحمل هزینه بسیار بالایی است.»
هنر دور ریختن در خانهتکانی!
گاه وسایل بیاستفاده خود را در گوشه و کنار منزل قایم کردهایم که از چشم دورمانده و جای زیادی را اشغال کردهاند، غافل از اینکه این هنر شماست که تشخیص دهید کدام وسیله بهدردبخور و کدامیک بلااستفاده است؟
لیلا محبیان یکخانه دار توضیح میدهد:
«همین حالا سری به کمدهای لباسها بزنید. آنهایی کهاندازهتان نیست و یا به هر دلیلی دیگر دوستشان ندارید را جدا کنید. به این فکر کنید که میتوانید آنها را در اختیار افرادی قرار دهید که بیشتر از شما به آن احتیاج دارند.»
ناصر مهری یک جوان دانشجو درباره نحوه مرتب کردن اتاقش برایمان میگوید: « کتابها و جزوات جمعآوریشده حاصل از یک ترم تحصیلی دانشگاهی و یا سال قبل مدرسه را میتوانید در اختیار سال پایینتریها قرار دهید. آنهایی را هم که اصلاً قابلاستفاده نیستند، به امکانی که مخصوص بازیافت کاغذ هستند تحویل دهید. پس از انجام این کارها خواهید دید که تا چهاندازه کمدهایتان جادارتر و اتاق و منزل خلوتتر شده است!»
به بیان سادهتر تشخیص و دور ریختن وسایل بلااستفاده در منزل یک هنر است که باید بهدقت انجام شود، برای این کار میتوانید به این گوشهوکنار خانه نگاه کنید خواهید دید وسایلی موجود است که از نظر شما قابلاستفاده نیست و میتوانید آنها را به افرادی که به آن نیاز و یا علاقه دارند ببخشید.