شگفتی در عالم آخرت

 
  عالم آخرت چنان با عالم دنیا متفاوت است که وقتی انسان در آن عالم وارد می‌شود، همواره با شگفتی‌های بی‌حد و حصر مواجه می‌شود.
خدا در قرآن می‌فرماید که نظام آخرت جایگزین نظام دنیوی می‌شود: روزى که زمین به غیر این زمین و آسمان‌ها به غیر این آسمان‌ها مبدل گردد و مردم در برابر خداى یگانه قهار ظاهر شوند. (ابراهیم، آیه 48)
با این همه این‌گونه نیست که هیچ مشابهتی میان دنیا و آخرت نباشد.(بقره، آیه 25)، ولی تمایزات چنان است که انسان را به شگفتی می‌اندازد.
خدا درباره بهشت می‌فرماید: فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِیَ لَهُمْ مِنْ قُرَّهًِْ أَعْیُنٍ جَزَاءً بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ؛ هیچ‌کس نمى‌داند، چه چیز از آنچه روشنى‏ بخش دیدگان است، به پاداش آنچه انجام مى‏‌دادند براى آنان پنهان کرده‌ام.
(سجده، آیه 17)
قرهًْ‌العین، همان آب خنکی است که به سبب دیدن چیزی شادی‌آور از چشمان بیرون می‌آید و موجب روشنایی چشم می‌شود. در حقیقت لازمه خروج آب خنک چشم، روشنایی چشم است، نه اینکه دیدن چیزی، چشم‌روشنی باشد، بلکه وقتی انسان چیز شادی‌آوری را می‌بیند ‌اشک شوق از چشمانش خارج می‌شود که خنک است و موجب روشنایی دیدگان می‌شود.
در احادیث قدسی آمده است که خدا می‌فرماید: أعددتُ لعبادی الصالحینَ ما لا عینٌ رأت ولا أذنٌ سمعت ولا خطرَ على قلبِ بشرٍ؛ برای بندگان صالح خودم چیزهایی را آماده کرده‌ام که نه چشمی‌دیده و نه گوشی شنیده و نه بر قلب بشری خطور کرده است.(بحارالانوار، ج 8، ص 92 و 548؛ کنزالاعمال، ج 15، ص 778، حدیث 43069؛ صحیح بخاری، حدیث شماره 4779)
البته دوزخیان نیز با چیزهای شگفت‌انگیزی مواجه می‌شوند که موجب کوری چشم آنان می‌شود، چون غصه و غم آنان را زیاد کرده و ‌اشک شوری از چشمان خارج می‌شود که موجب کوری است. از نظر قرآن، همان‌طوری که اهل بهشت با چیزهای ندیده‌ای مواجه می‌شوند که چشم روشنی آنان است، دوزخیان نیز با انواع عذاب‌های ناشناخته‌ای مواجه می‌شوند که آنان را متعجب می‌سازد؛ از همین رو در قرآن از چنین عذاب‌هایی به‌عنوان عذاب نکر(ناشناخته و بسیار سخت) تعبیر کرده است: فَیُعَذِّبُهُ عَذَابًا نُکْراً.(کهف، آیه 87)