فراز و نشیبهای ارز دانشجویی در سالی که گذشت
علیرغم قول مساعد مسئولان برای تامین ارز فرصتهای مطالعاتی دانشجویان دکتری برای ۶ ماهه دوم سال ۹۸، این اعتبار تخصیص نیافته و بلاتکلیفی در این زمینه نگرانی دانشجویان دکتری متقاضی استفاده از فرصت مطالعاتی در سال جاری را افزایش داده است.
بعد از اعلام بخشنامه بانک مرکزی در سال ۹۷ مبنی بر آزاد شدن نرخ ارز دانشجویی، موضوع تخصیص ارز دولتی به دانشجویان دکتری متقاضی استفاده از فرصت مطالعاتی خارج از کشور در سالی که گذشت به یکی از نگرانیها و دغدغههای مهم این دانشجویان تبدیل شد و این دانشجویان بعضاً با برگزاری تجمعات اعتراضی خواستار رسیدگی به وضعیت بلاتکلیف خود در تخصیص ارز دولتی شده و اعلام کردند به دلیل کمبود گروههای تخصصی، منابع و تجهیزات آزمایشگاهی در موضوع پژوهشی مورد نظر در دانشگاه، اعزام آنها به کشور خارجی ضروری محسوب میشود.
اگر چه زمزمههای حذف ارز دانشجویی از ابتدای دهه 90 به گوش دانشجویان دکتری رسید اما این موضوع با بخشنامه ۲۸ اسفند سال ۹۶ دانشگاهها به صورت رسمی آزاد شد و بر اساس بخشنامه بانک مرکزی از آغاز سال ۹۷ تأمین ارز بابت شهریه و هزینه اقامت دانشجویان آزاد شاغل به تحصیل در خارج از کشور «به نرخ آزاد» انجام شد.
این تصمیم بانک مرکزی از همان ابتدا با واکنشهای منفی و اعتراضی دانشجویان متقاضی ارز مواجه شد چراکه در نتیجه اجرای سیاستهای جدید ارزی دولت، دانشجویان در شرایط تازهای برای دریافت ارز قرار گرفتند به گونهای که در آخرین تغییرات دانشجویان مقطع لیسانس نیز به جمع دریافتکنندگان ارز اضافه شدند.
در واقع با تصمیم دولت برای تغییر در نحوه مدیریت ارزی از ۲۱ فروردین سال ۹۷، شرایط پرداخت ارز و پاسخگویی به نیاز متقاضیان متفاوت شد به گونهای که آن دسته از کسانی که تا پیش از این مشمول ارز مبادلهای یعنی نرخ پایینتر از بازار آزاد و آنچه که بانک مرکزی تعیین کرده بود، میشدند و چه افرادی که نیاز خود را از بازار آزاد تأمین کرده و مشمول ارز مبادلهای نبودند، در مجموعه قواعد و چارچوب جدید قرار گرفته و تأمین ارز بر اساس تعریفی که بانک مرکزی برای نیازها دارد،
قرار گرفت.
از جمله گروههایی که قبلاً ارز مبادلهای دریافت میکردند، دانشجویان بودند که در سیاستهای جدید ارزی نیز برای آنها شرایط تازهای تعریف شده و در روزهای اخیر نیز با تحولاتی همراه شد. در آخرین تغییراتی که در مجموعه قوانین و مقررات ارزی برای تأمین ارز دانشجویی در نظر گرفته شده، در شش مورد مراحل دریافت ارز تعریف شده است. اول اینکه تأمین و انتقال ارز دانشجویان بورسیه با ارائه درخواست وزارتهای علوم، تحقیقات و فناوری و همچنین بهداشت و درمان و با امضای ذیحساب یا مدیر مالی و معاونت مربوطه به هر کدام از وزارتخانهها و بر اساس نرخ روز از سوی بانک مرکزی صورت گرفت.
تا پیش از این پرداخت ارز دانشجویی به دانشجویان فوق لیسانس به بالا انجام میشد، اما در آخرین تغییرات اعمال شده پرداخت هزینههای اقامت در مورد دانشجویان مقطع لیسانس با شرط اینکه تا تاریخ ۳۱ اردیبهشت ماه سال ۹۷ دانشجو بوده و در حال تحصیل باشند صرفاً بابت ترم تحصیلی جاری و ترمهای تحصیلی آتی آنها پرداخت میشود.
دیگر اینکه تأمین و انتقال ارز بابت شهریه دانشجویان خارج از کشور از مقطع لیسانس به بالا با ارائه درخواست متقاضی در مقابل تاییدیه وزارتخانههای ذیربط مبنی بر شاغل به تحصیل بودن دانشجو در خارج از کشور و ارائه صورتحساب دانشگاه مربوطه با تأیید و به میزان مبلغ مندرج در آنکه حداکثر تا سقف ۱۵ هزار دلار یا معادل آن به سایر ارزها است، سالانه در وجه دانشگاه و آن هم بر اساس نرخ روز بانک مرکزی پرداخت شد.
اما در صورت درخواست دانشجو و یا خانواده وی به حساب دانشجو یا شخص دیگری در خارج از ایران انجام تقاضا مشروط به ارائه صورتحساب دانشگاه محل تحصیل دانشجو و با اعلام میزان دریافت شد که باید اعتبار آن توسط نمایندگیهای ایران در کشور محل تحصیل تأیید شده باشد و در نهایت با تأیید وزارتخانههای مربوطه پرداخت ارز بلامانع است.
پرداخت هزینههای اقامت بابت دانشجویان مقطع فوق لیسانس به بالا که مرحله ورود به اولین ترم تحصیلی خود بودند نیز در صورت تأیید دانشگاه محل تحصیل از سوی وزارتخانههای مربوطه و با اخذ وثیقه از دانشجو و یا خانواده وی تا ۴۰ درصد ارزش ریالی ارز پرداخت شد.
آزادسازی وثیقه نیز به زمان تأیید وزارتخانه مبنی بر شاهد تحصیل بودن دانشجو و تأیید صورت حساب دانشگاه محل تحصیل وی بود و ظرف مدت شش ماه از تاریخ پرداخت وجه انجام گرفت.
همچنین پرداخت ارز بابت هزینههای اقامت دانشجویان آزاد خارج از کشور از مقطع لیسانس به بالا حداکثر ماهیانه هزار دلار و یا معادل آن به سایر ارزها برای هر نفر و برای هر عضو خانواده ماهیانه حداکثر ۵۰۰ دلار یا معادل آن به سایر ارزها به نرخ روز انجام میگیرد.
بنابراین متقاضیان دریافت ارز دانشجویی میتوانستند با مراجعه به شعب ارزی بانکهای عامل که تا پیش از این سامان و ملی اعلام شده بودند، برای انجام فرایند تأمین ارز
اقدام کنند.
اگر چه دانشجویان از سال گذشته با تحولات و تصمیمات جدید ارزی کنار آمدند اما نکته قابل توجه در این تغییر و تحولات ارزی تغییر سیاستهای ارزی دولت برای پرداخت ارز مورد نیاز دانشجویان دکتری در شش ماهه اول سال جاری است.
به نقل از ایسنا، سکوت مسئولان ذیربط در قبال عدم تخصیص ارز دولتی به دانشجویان دکتری متقاضی استفاده از فرصت مطالعاتی خارج از کشور برای شش ماهه دوم سال گذشته و قولهای تبلیغاتی آنها در کنار تغییرات متناوب بخشنامههای مربوط به پرداخت ارز دانشجویی توسط بانک مرکزی، نگرانیهای جدی را در بین دانشجویان، خانوادهها و حتی مسئولان آموزشی عالی در خصوص وضعیت تامین اعتبار فرصتهای مطالعاتی در سال جاری ایجاد کردهاست و با توجه به وضعیت فعلی، این احتمال میرود ارز برای متقاضیان استفاده از فرصت مطالعاتی سرنوشتی مشابه ارز دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج که آزاد شد را داشته باشد و انتظار دارند مسئولان دولتی با مدیریت صحیح و هوشمندانه تخصیص ارز برای استفاده از فرصت مطالعاتی دانشجویان دکتری و استادان دانشگاهها را به دیده یک ضرورت و در رده کالاهای اساسی بنگرند تا جامعه دانشگاهی ما در چنین وضعیتی از قافله علم و پژوهش جهانی عقب نماند.