ملغمه‌ای از شرق و غرب

 فاطمه قاسم آبادی
 شبکه نت فلیکس تقریبا از دو سه سال پیش، برای برقراری ارتباط بیشتر با مخاطبین دنیا و رواج تفکرات غربی، به سمت ساخت سریال‌ها و فیلم‌هایی رفت که محصول همکاری مشترک با کشورهای مختلف، باشد.
تا به حال این محصولات مشترک با زبان مادری و بازیگران کشورهای مورد نظر، ساخته شده است. در ترکیه اما این پروژه‌های مشترک، با سریال «محافظ» شروع شد و در حال حاضر بار دیگر نت فلیکس ترکیه، سریال دیگری به نام «آتیه» را به مخاطبین خود عرضه کرده که از نظر کاربران، این سریال چند پله بالاتر از اولین همکاری مشترک این دو کشور است.
سریال آتیه با درون مایه‌هایی مانند جادوگری، تناسخ و... مخاطبین خود را پای روایتی نشاند که نه کاملا شرقی بود و نه غربی، بلکه از هر تفکر ضد دینی در شرق و غرب، بهره‌ای برده بود.
شروع کابوس‌ها
«آتیه» یا (Atiye) نام یکی از جدیدترین مجموعه‌های شبکه اینترنتی نت فلیکس است در ژانر فانتزی، رمزآلود و ماوراءالطبیعه، به کارگردانی «اوزان آچیکتان» کارگردان مشهور ترکیه ای. این سریال محصول مشترک نت‌فلیکس و ترکیه است و در سال 2019 هر هشت قسمت آن طبق سیاست‌های نت‌فلیکس روی این شبکه، قرار گرفت و تا به امروز طبق نظر کاربران موفق‌ترین ساخته مشترک، ترکیه و نت فلیکس به حساب می‌آید.
داستان سریال آتیه در مورد زندگی دختری به نام آتیه است که در خانواده‌ای مدرن و بسیار آزاد در ترکیه زندگی می‌کند و کارش نقاشی است. آتیه در کارش بسیار موفق است ولی تقریبا از دوران کودکی، همیشه یک نماد خاص در ذهنش را، نقاشی کرده است.
یک روز وقتی باستان شناسان در «گوبکلی تپه» یک دروازه پیدا می‌کنند و عکس این دروازه را منتشر می‌کنند، آتیه با دیدن این عکس متوجه می‌شود که روی این دروازه، همان نماد همیشگی در آثارش کشیده شده به همین دلیل هم برای کشف اینکه چه ارتباطی بین این اثر قدیمی و نمادی که همیشه عکسش را کشیده، راهی گوبکلی تپه می‌شود و در آنجا به کمک باستان شناسی به نام «ارهان کورتیز» به دنبال پیدا کردن جواب سؤالاتش می‌رود ولی در این راه، ماجراهای مرموز زیادی اتفاق می‌افتد....
فانتزی ترکی یا اروپایی؟
در سریال آتیه، از همان ابتدای ماجرا مخاطب می‌بیند که با فضایی بسیار مدرن و اروپایی آن هم نه اروپای مردم عادی، که اروپای قشر سرمایه‌دار مواجه است. در زندگی هیچ کدام از شخصیت‌های اصلی داستان، مخاطب نشانی از کشوری مسلمان و مردمی شرقی نمی‌بیند.
با توجه به شکست ترکیه در پیوستن به اتحادیه اروپا، هنوز هم سینماگران و سریال‌سازان این کشور، به عنوان قشری که با سماجت علاقمند به پیوستن به اروپا و به قول معروف غربی شدن هستند، سعی می‌کنند با وصف شرایط و زندگی اروپایی در ساخته‌هایشان، در واقع تفکرات غربی را در ترکیه رواج بدهند و این تفکرات را جایگزین فرهنگ و نگاه سنتی و مذهبی این کشور کنند.
به‌خاطر این دلایل می‌شود گفت که در پروژه مشترک جدید نت فلیکس هم مانند پروژه قدیمی‌اش، مخاطبین تنها نماد‌ها و مکان‌های ترکیه را می‌بیند و نه فرهنگ و مردم عادی‌اش را.
کپی درجه دو
سریال آتیه به نوعی مجموعه‌ای از تقلید‌های درجه دو است، از سریال‌ها و فیلم‌های ترسناک و تخیلی غربی، شروع ماجرا در قبرستان، بچه‌ای که متوجه روحی سرگردان می‌شود، زن نفرین شده و... نمونه‌هایی از تلاش نویسندگان این سریال، برای جذاب کردن داستان است ولی نتیجه‌اش آن‌طور که انتظار می‌رفت، خیلی متفاوت از ساخته‌های مشترک این شبکه در دو سال گذشته نبوده است. در سریال آتیه تنها در یک صحنه مخاطب با فردی مسلمان و مسلط بر قرآن مواجه می‌شود و این صحنه در بازداشتگاه اتفاق می‌افتد، چرا که فرد مورد نظر یک زندانی در بازداشت است! در این صحنه‌ها که مثلا رمز چند هزار ساله ای، با کمک آیات قرآن شناسایی می‌شود، داستان کاملا قابل پیش‌بینی و دم دستی جلو می‌رود و در نهایت هم مشخص می‌شود که رمز اصلی در واقع نشانه‌های دیگری را در بر می‌گرفته...
نام سریال آتیه در ترجمه انگلیسی به ‌اشتباه عطیه که به معنی هدیه خاص الهی است، معنی می‌شود ولی در طول فیلم مخاطب می‌بیند که این نام از زبان یکی از شخصیت‌های اصلی «آینده» معنی می‌شود که املایش در زبان عربی با الف شروع می‌شود و نه عین ، ولی در طول داستان، گویی نویسندگان این مسئله را فراموش کرده‌اند و مدام این اسم را به بخشش و هدیه خاص که همان عطیه است هم ربط می‌دهند.
نمادها و مراکز توریستی در اولویت
در ساخته‌های چند سال اخیر ترکیه، معمولا تبلیغ و رفتن شخصیت‌های اصلی به بناهای تاریخی و یا ربط دادن داستان با آثار فرهنگی و هنری شهرهای مختلف این کشور، به شدت به چشم می‌خورد. در این سریال‌ها معمولا در کنار بناها، کتاب شعر یا شخصیتی علاقمند به‌اشعار «رومی» (یا همان مولانای خودمان ) به چشم می‌خورد و اصرار به دادن تابعیت ترکیه به این شاعر ایرانی، بسیار دیده می‌شود!
در سریال آتیه هم با توجه به موضوع سریال، مکان‌های تاریخی برای فیلمبرداری انتخاب شده است، به خاطر همین هم لوکشین اصلی سریال در دو منطقه استانبول و «گوبکلی تپه»Göbeklitepe) ) است. گوبکلی تپه، به معنی تپه‌ای با فرو رفتگی عمیق است که در نزدیکی مرز ترکیه با سوریه واقع شده و به عنوان اولین اثر سنگی انسان‌ها روی زمین، به ثبت یونسکو رسیده است. در قسمت‌هایی از سریال آتیه، جدای از داستان سریال، مخاطب توضیحات بسیار خوبی را در مورد شرایط رفتن به مکان تاریخی گوبکلی تپه و اینکه چطور و با چه شرایطی برای دیدن این مکان تاریخی باید اقدام کرد، داده می‌شود.
به لطف این توضیحات مخاطب سریال می‌فهمد که مثلا هیچ وسیله نقلیه عمومی به این مکان رفت و آمد نمی‌کند و حتما باید با وسیله نقلیه شخصی به آنجا رفت و این مکان با مرکز شهر شانلی اورفا ۳۶ کیلومتر فاصله دارد.
این توضیحات اضافه به همراه افراط در نشان دادن دیگر بناهای تاریخی ترکیه، باعث می‌شود که سریال آتیه علاوه ‌بر ژانر فانتزی، تخیلی و ماوراءالطبیعه‌، به ژانر جدید «راهنمای توریستی» هم تبدیل شود که البته این مسئله باعث دور شدن این سریال از دیگر سریال‌های شبیه به خود، در سطوح مختلف می‌شود.
استقبال جوانان ترکیه
سریال آتیه مانند دیگر سریال‌های محصول مشترک ترکیه و نت فلیکس، به خاطر رای‌های جوانان ترکیه، در سایت IMDB رتبه قابل قبولی را به دست آورد و در بین سریال‌های مشترک ساخته این شبکه تا به‌حال نظر بهتری را به دست‌آورده و با وجود فیلم‌نامه ضعیف و شخصیت پردازی‌های نچسبش، به خاطر توسعه روابط و جلب نظر مخاطبین ترک زبان، بعید نیست که این سریال برای فصل‌های بعدی نیز تمدید شود و روایت آتیه از آینده‌ای نه چندان دور، ادامه پیدا کند.