بایدهای روابط همسران
جلب محبت با هدیه
محمدمهدی رشادتی
معناشناسی هدیه
هدیه به معنای لطف، مرحمت، تحفه است که شخصی یا اشخاصی به دیگران میبخشند.(قاموس قرآن، سید علی اکبر قرشی ج 7 ص 150)
میتوان برای هدیه براساس فرمایش پیامبر اکرم(ص) اقسامی در نظر گرفت:
1- یک وقت، فردی برای ما کاری انجام داده است و ما به منظور قدردانی، میخواهیم با تقدیم چیزی آن را جبران نماییم. این گونه هدیه را «مکافات یا عوض» گویند. به عنوان مثال، فلان کس برای تولد فرزندمان، یک شاخه گل هدیه نموده است و ما در عوض آن برای فارغالتحصیلی او از دانشگاه، چیزی را به عنوان هدیه تقدیم میکنیم. این قسم از هدیه، نه تنها عیبی ندارد بلکه خوب و شایسته نیز میباشد، زیرا موجب تحکیم روابط میان آنهاست.
2- گاهی به فردی و یا افرادی چیزی میدهیم و در مقابل، انتظار داریم، فلان کار را که مجوز قانونی و یا مجوز شرعی ندارد، برای ما انجام دهد. این قسم هدیه را در اصطلاح «مصانعه یا رشوه» نامند. قدر مسلم، این گونه رفتار گرچه در واقع نوعی معامله است و نه هدیه، اخلاقا زشت و از نظر دینی حرام و ممنوع میباشد.
3- گاهی به کسی چیزی میدهیم و هدف ما جلب محبت وی و اظهار دوستی با اوست. این قسم از بخشش و لطف، همان هدیه واقعی است که در عرف مردم و از دیدگاه اسلام، امری بسیار پسندیده تلقی میشود. روشن است که اگر چنین هدیهای با نیت «قربه الیالله و برای رضای خداوند» تقدیم شود، به طور قطع از ارزش فوقالعادهای برخوردار خواهد بود. زیرا که از اهدا آن هیچگونه انتظاری و توقعی نداریم. این قسم از هدیه، علاوه بر اثرات مثبت اخلاقی در دنیا، پاداش فراوان معنوی در آخرت خواهد داشت. (فرهنگ سخنان پیامبر اکرم(ص) محمد دشتی ص 999)
تقدیم به همسر مهربانم
برادر و خواهر عزیز، همسر شما همیشه انتظار دارد، تمام عشق و علاقهای را که به او دارید، به نحوی شایسته برای او ثابت کنید. تهیه هدیه و تقدیم آن به او، یکی از دهها وسیله مناسبی است که میتواند، این خواسته و انتظار به حق را برآورده سازد.
این چشمروشنی و کادو میتواند، یک دسته گل ساده و یا پیراهن و لباس مناسب با شأن او باشد، و یا چیزی که مورد علاقه همسرتان است، مانند انگشتر و ساعت و یا از قبیل هدایای معنوی، مانند زیارت عتبات و مسافرتهای تفریحی و... باشد.
هنگامی که به همسر خود هدیهای تقدیم میکنید، او از اعماق دل، احساس رضایتمندی و شادابی میکند، و همین اقدام مثبت موجب میگردد که میان شما محبت و صمیمیت بیشتری به وجود آید.
این سخن منقول از پیامبر اعظم(ص) است که فرمود: «به یکدیگر هدیه بدهید که موجب محبت گردیده و کینه و دشمنی را از دل میبرد.» (میزانالحکمه ج 2 ص 1039)
وقتی از سرکار برمیگردی و احساس میکنی که در طول یک هفته گذشته، همسرتان به خاطر پذیرایی از مهمانها، بسیار خسته شده است، تو با خرید یک دسته گل زیبا و به همراه یک نوشته با مضمون «عزیزم خسته نباشید» توانستهای مقداری از خستگی او را کم کنی و او را خوشحال نمایی. وقتی همسرتان احساس میکند که خستگی و فشردگی کارهای او را درک میکنی، شما را واقعا شریک غمها و شادیهای خود میپندارد و این چنین است که زندگی مشترکتان، شیرینتر و قشنگتر میشود.
فراموش نکنیم که به منزله یک روش تأثیرگذار، خوب است که همیشه به همراه تحفهای که به همسر خود میبخشید، یادداشتی را نیز ضمیمه آن کنید، عباراتی شبیه به این مضمون: «تقدیم به همسر مهربانم، تو بهترین انتخاب زندگیام هستی.»
هدیه سفر
از این نکته نیز نباید غفلت کنیم که هر کدام از ما که سفر رفتیم، یادمان باشد که حتما برای همسر و بچههایمان هدایایی خریداری نماییم.
رسول خدا(ص) فرمود: «وقتی یکی از شما مسافرت رفت، هنگام بازگشت، برای خانواده خود، هدیهای تهیه کند، حتی اگر آن هدیه، قطعه سنگی باشد.»
با هدیه سفر، این پیام را به همسر خود میرسانی که من در روزهای دوری از تو، همیشه به فکر تو بودم، من هرگز تو را فراموش نکردم و همین پیام است که برای همسر تو، بسیار باارزش میباشد و به او آرامش داده و آثار رضایتمندی در او ظاهر میشود.
سعی و تلاش کن تا همسرت در زندگی احساس کند که همه زمانها به یاد او هستی و او را دوست داری و هدیه دادن یکی از بهترین روشهای شناخته شده برای این هدف میباشد. (برگرفته از همسر دوستداشتنی، مهدی خدامیان آرامی، ص 25-24)
هدیه معنوی
برادر و خواهر گرامی، این نکته نیز قابل تأمل است که هدیه منحصر در هدایای مادی نیست، بلکه شاید مهمتر از آن نوعی از هدیه است که به آن «هدیه معنوی» میگویند.
برای استحکام پیوند خانوادگی و بالندگی و رشد و تعالی آن، لازم است که از هر دو قسم هدیه مادی و هدیه معنوی استفاده نمود. در این قسمت توجه شما عزیزان را به چند نمونه از هدایای معنوی جلب میکنم:
1- از جمله موارد «هدیه معنوی» تلاش در راه افزایش معرفت و دانش همسرمان است و برای این منظور شایسته است، معارف الهی و حکمتهای درسآموز را به یکدیگر تعلیم دهیم.
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «هیچ هدیه مسلمانی به برادر مسلمانش، بهتر از این نیست که انسان به برادر مسلمان خود، کلمهای حکمتآموز، یاد دهد و به آن وسیله بر هدایتش در مسیر حق بیافزاید و یا مانع انکار پیامبر از ناحیه برادر مؤمنش گردد. (فرهنگ سخنان پیامبر اکرم(ص)، همان ص 360)»
2- یکی دیگر از مصادیق «هدیه معنوی» عطر و بوی خوش است. در همین رابطه حدیث داریم که: «هدیه و بخشش دیگران را بپذیرد، بهترین هدیه، عطر و بوی خوش است، زیرا از نظر وزن سبک و نیز جابهجا کردن آن آسان میباشد و بهترین بو را نیز داراست.» (همان ص 210)
3- واضح است که یکی از ارزشمندترین هدایای معنوی میتواند «کتاب» باشد. در اینجا خوب است که علاقمندیهای همسرمان را با دقت ملاحظه نماییم و براساس علاقه او کتاب مناسبی تهیه کرده و آن را در کادویی زیبا قرار داده و به همراه نوشتهای محبتآمیز و عاشقانه و در زمانی مناسب آن را
تقدیم نماییم.
هدیه آینه
نقل میکنند: پس از آنکه حضرت یوسف(ع) از خاندانش جدا شد و عزیز مصر گردید، وی دوستی داشت که در دوران کودکی یار مهربان او بود. وی عزم سفر کرد تا به دیدار یوسف(ع) برسد و با خود آینهای هدیه آورده بود. وقتی نزد یوسف(ع) رفت، حضرت ماجرای خود را به او تعریف نمود و گفت: همه این حوادث را حکمت و آزمون الهی میداند و خدا را سپاس میگوید.
آن دوست گفت: هر اندازه فکر کردم که چه چیزی برای شما هدیه بیاورم، چیزی جز جمال شما نیافتم که در شأن حضرت باشد، بنابراین، آینهای برای تو آوردم تا جمال زیبا و دلآرایت در آن منعکس شود و آن هنگام از من یاد کنی. (هزار و یک حکایت اخلاقی، محمد حسین محمدی، ص 654)
آینه آوردمت ای روشنی
تا چو بینی روی خود، یادم کنی
(مثنوی مولوی)
بخشی از آداب هدیه:
1- آقا و خانم، هدیه را با رضایت کامل و طیب خاطر و بدون هیچگونه اعتراض و شکایتی، باید پذیرفت، کم باشد یا زیاد، ارزان باشد یا گران، مطابق میل و رغبت باشد یا برخلاف آن، زیرا شما با پذیرش هدیه همسرت، در واقع او را عزیز و گرامی داشتهاید و از طرفی خود نیز رفتار بزرگوارانه و مهربانانهای به نمایش گذاشتهاید و اینگونه رفتار بسیار ارزشمندتر از خود هدیه است.
به عبارت دیگر، لبخند و رضایت و رفتار بزرگمنشانه شما، بزرگترین هدیهای است که به همسرتان تقدیم مینمایید. (فرهنگ سخنان امام حسین(ع) ص 364)
2- نکته دیگر این است که برای تهیه هدیه لازم نیست آدمی خود را بیش از حد به تکلف و دردسر بیاندازد. آن اندازه که برای شما مقدور است و با کوشش متعارف و معقول قابل دسترسی است، کفایت میکند.
3- مورد مهم دیگر آن است که هیچگاه نباید هدیه را پس گرفت. در روایات از این رفتار به خوردن استفراغ خود تعبیر شده است. (فرهنگ سخنان پیامبر اکرم(ص) ص 1000 و میزانالحکمه ج 2 ص1039)
4- مورد دیگر که حتیالامکان رعایت آن بسیار مناسب است، اینکه هدیهای تدارک نمایید که همسرتان آن را دوست دارد.
5- از جمله آداب هدیه این است که سعی کنید هدیهای تهیه نمایید که در شأن و حتی بالاتر از شأن همسرتان باشد. در قرآن کریم میخوانیم:
«و اذا خیتم بتحیه فحیوا باحسن منها او ردوها».
هرگاه شما را درود و سلامی گفتند، در پاسخ آنها درودی از آن و یا حداقل همان را بازگو کنید.» (نساء/ 86)
علامه طباطبایی(ره) در ذیل آیه میفرماید:
واژه تحیت به معنای سلام و صلح است، اما مطابق روایات، این واژه شامل تحفه و هدیه نیز میشود. (المیزان ج 5 ص53)
انس نقل میکند: من پیش امام حسین(ع) بودم. همان موقع خدمتکاری آمد و یک دسته ریحان به آن حضرت تعارف کرد. امام در پاسخ به او فرمود: تو در راه خدا آزاد هستی. عرض کردم، یک دسته ریحان آن قدر ارزش ندارد که او را آزاد نمایی. حضرت همان آیه 86 سوره نساء را تلاوت فرمود: «هرگاه شما را درود و سلامی گفتند، در پاسخ آنها، درودی بهتر از آن و یا حداقل همان را بازگو کنید.»
سپس اضافه نمودند که جواب تعارف او، این بود که وی را در راه خدا آزاد کنم.
(فرهنگ سخنان امام حسین(ع)، محمد دشتی، ص 78)
آثار و نتایج هدیه دادن
بر اساس احادیثی که از جانب اهل بیت(ع) نقل شده، رسم هدیه دادن به یکدیگر، برکات و نتایج بسیاری را در پی دارد. در پایان این فصل، به بخشی از این دستاوردها به طور خلاصه، اشاره میشود:
1- هدیه دادن، دوستی و محبت میآورد.
2- برادری و رفاقت را حفظ میکند.
3- کلید کارگشایی امور است.
4- بدهیها و شرهای زیادی را از انسان دور میسازد.
5- دشمنیها و کینههای نفوذ کرده در دلها و سینهها را از بین میبرد.
6- هدیه در واقع نوعی گرامی داشتن و احترام قائل شدن طرف مقابل است.
(خصال ج1ص77 و میزانالحکمهًْ ج 2 ص 1039 و غررالحکم ج2 ص580 و فرهنگ سخنان پیامبر اکرم(ص) ص 1000 و عیون اخبارالرضا ج 2 ص135)