منطقه پرواز ممنوع حماسه نوجوان

آرش فهیم
با اینکه در بسیاری از کشورهای صاحب صنعت سینما –به ویژه در آمریکا و ژاپن- هر سال تعداد زیادی فیلم برای مخاطب نوجوان تولید می شود، اما سینمای ایران، سال هاست که با نوجوانان قهر کرده است. این درحالی است که کودکان و نوجوانان، تأثیرپذیرترین گروه های سنی هستند و آینده جامعه را خواهند ساخت. این خلاء و اهمیت، بروبچه‌های جشنواره عمار را بر آن داشت تا دست به کار شوند و فیلم «منطقه پرواز ممنوع» را بسازند. فیلمی که به رغم گمنامی گروه سازنده اش در فضای حرفه‌ای،
أثری خوش ساخت و خوشنام از آب در آمده است.
«منطقه پرواز ممنوع» اولین فیلم امیر داسارگر است. فیلمساز جوانی که کار خود را با ساخت فیلم کوتاه در جشنواره عمار شروع کرد و مثل شخصیت های فیلمش، رویای ساخت فیلم بلند سینمایی را به واقعیت تبدیل کرد. «منطقه پرواز ممنوع» با استقبال خیره کننده ای در جشنواره فیلم کودکان و نوجوانان اصفهان مواجه شد؛ اتفاقی که نشان داد، سازندگان فیلم به هدف زده اند و فیلم آن ها با ذائقه و روحیه بچه ها همراه و همساز است. چون «منطقه پرواز ممنوع» یک فیلم ماجراجویانه و پرحادثه است و با وسواس سازندگان فیلم، قاب هایی زیبا و تمیز را نمایش می دهد. یکی از مشکلات سال های اخیر سینمای کودک در ایران این بوده که اغلب این فیلم ها سفارشی و برای پر کردن بیلان کاری مدیران سینمایی ساخته می شدند. چون نهادهای دولتی در عرصه سینما موظف هستند که هر سال چند فیلم برای گروه های سنی پایین بسازند و در نتیجه، این فیلم ها برای بچه ها اما با محاسبات بزرگسالانه ساخته می شوند. اما «منطقه پرواز ممنوع» حاصل دغدغه های پاک فیلمسازان جوان این دیار است که بدون چشمداشت مالی و با اعتقاد تولید شده است و علاوه بر آن، فیلمی است که هم موضوعش نوجوانان هستند و هم مخاطبش به طور اختصاصی همین گروه سنی است.
«منطقه پرواز ممنوع» به سبک و سیاق فیلم های هالیوودی پر از حماسه، مبارزه و رویاپردازی است اما یک فیلم بومی و ملی هم هست؛ هم بخشی از تاریخ و جغرافیای این مرز و بوم به تصویر کشیده شده است و هم درد و رنج ها و هم موفقیت های این مردم. از معدود فیلم هایی است که اگر در ادوار و قرون بعدی کسی آن را ببیند، می‌توان براساس آن به واقعیت های مهم دوره ما پی ببرد.
«منطقه پرواز ممنوع» درباره نوجوانانی است که با تکیه بر اراده و تلاش خود، می توانند
همه موانع را از پیش روی خودشان بردارند و به اوج برسند. این فیلم نشان می دهد که برای نسل جدید ایرانی هیچ مانعی وجود ندارد، همان طور که در این فیلم، سه نوجوان در یک روستا می توانند با خلاقیت و جسارت خودشان، یک کار غیر ممکن را به ممکن تبدیل کنند. یکی از دلایل موفقیت آن ها هم حضور بزرگترهایی در اطرافشان است که به جای ممانعت، آن ها را تشویق می کنند تا به ارتفاع بلندتری بروند و از آنجا به دنیا نگاه کنند. «منطقه پرواز ممنوع» اسم کنایه آمیزی دارد. این فیلم درواقع قصد دارد تا بگوید هیچ ممنوعیتی برای پرواز وجود ندارد و آن هایی که پرواز را برای بچه های ایران ممنوع کرده اند، در برابر این بچه ها شکست سختی خواهند خورد. با وجود به کارگیری بازیگران غیرحرفه ای برای نقش بچه ها اما آن ها خوب از پس کار برآمده اند.«منطقه پرواز ممنوع» البته دو بازیگر مشهور هم دارد؛ فیلی که قبلا نقش شمر را در مختارنامه بازی کرده بود و هادی حجازی فر که در این فیلم هم نقش پدر یکی از نوجوانان را برعهده دارد و به عنوان مدافع حرم، راهی سوریه می شود تا با داعش بجنگد. همزمان با موفقیت بچه ها در تحقق رویاهایشان، مصطفی نیز به پیروزی می رسد و تا نزدیکی مرز اسرائیل پیش می رود.
«منطقه پرواز ممنوع» البته با غنی‌ترسازی فیلمنامه می توانست بیشتر اوج بگیرد. این فیلم نیاز بیشتری به پرداخت شخصیت ها و موضوعات خود داشت. به طور مثال، دلیل دغدغه ساخت هواپیمای بدون سرنشین نزد این سه نوجوان باید بیشتر برای مخاطب جا می افتاد، همچنین سابقه و هویت شخصیت های فیلم بیشتر باید شفاف می شد؛ این طوری، داستان فیلم نیز در ذهن مخاطب
ماندگارتر می شد.