دلایل اُنس با قرآن و تاثیرات معنوی آن بر روح و جان- بخش دوم
روشنایی مسیر زندگی به برکت اُنس با قرآن
ما احتیاج داریم به قرآن؛ این قرآن نیاز امروز ما است؛ نه فقط ما ملت ایران، جامعه اسلامی بلکه جامعه بشری، امروز واقعا به قرآن نیاز دارند. قرآن است که با استکبار مخالفت میکند، قرآن است که با ظلم صریحا مخالفت میکند، قرآن است که با کفر بالله صریحاً مقابله میکند، قرآن است که با طغیان و طاغوت با قدرت مقابله میکند: اَلَّذینَ ءامَنوا یُقاتِلونَ فی سَبیلِ اللهِ وَالَّذینَ کَفَروا یُقاتِلونَ فی سَبیلِ الطّاغوتِ فَقاتِلوِّا اَولِیاّْءَ الشَّیطان؛ این لحن قرآن چه قوی است! اینها همین گرفتاریهای امروز بشر است. اینهایی که میبینید عربده میکشند در موضع ریاست جمهوری فلان کشور یا پادشاهی فلان کشورعلیه ملتها، علیه مردم، علیه صلح، علیه آرامش، علیه ثبات حکومتها و کشورها، همانهایی هستند که قرآن بر سر آنها داد کشیده؛ این را باید مردم بفهمند. اینکه قرآن به ما میگوید: وَلا تَرکَنوا اِلَی الَّذینَ ظَلَموا فَتَمَسَّکُمُ النّار؛ اعتماد نکنید به ظالمین، این همین گرفتاری امروز مردم دنیا است. اعتماد میکنند، پدرشان درمیآید. (بیانات مقام معظم رهبری در محفل نورانی اُنس با قرآن کریم 16/2/98)
هدایت قرآن درپرتو فهم پیام و محتوا و عمل به دستورات و رهنمودهای آن حاصل میشود و البته مهیا کردن زمینه درونی و باطنی مانند پاکی قلب و طهارت دل و روح در بهرهمندی هرچه بیشتر از هدایتهای قرآن نقش اساسی دارد. میزان بهرهگیرى انسان از قرآن متناسب با ظرفیت وجودى اوست و این ظرفیت به اختیار خود انسان قابل توسعه و گسترش است. راه بهرهمندی از هدایتهای قرآن فهم قرآن، عمل به آن و داشتن طهارت باطن است. آیات 78 و 79 سوره واقعه بیان میدارد: که آن قرآن کریمى است که در کتاب محفوظ جاى دارد و جز پاکان نمىتوانند آن را مس کنند .
هر کس بر سر سفره گسترده قرآن کریم بنشیند از هدایتها و برکات آن بهرهمند میشود و هر نوع ارتباط و اُنسی با قرآن کریم موجب هدایت و نورانیت است، اما بدون شک میزان برخورداری همه افراد از هدایتهای قرآن یکسان نیست و از این نظر تفاوتهای بسیاری وجود دارد .فردی که درحد قرائت ظاهری قرآن با قرآن مرتبط و مانوس است و حتی از ترجمه و معانی آیات نیز آگاهی چندانی ندارد نیز به اندازه ظرفیت خود از هدایتهای قرآن بهرهمند میشود و برکات و انوار قرآن شامل حال او میگردد و البته میزان بهرهمندی او با صفای نفس و طهارت قلب او نسبت مستقیم دارد .خداوند متعال زمینه و امکانات هدایت و راهنمایی را برای همه انسانها فراهم نموده و به آنها نیز اختیار داده تا مسیر حرکت خویش را انتخاب کنند.
قرآن مسیر زندگیم را تغییر داد
«یک شب در زندان دلم گرفته بود. احساس کردم هیچ پناهی جز خدا ندارم. خواستم با او حرف بزنم، تصمیم بزرگی بود. نمیدانم چطور قران را برداشتم؟! فقط سواد خواندن و نوشتن دارم، بدون آنکه در کلاسی شرکت کنم و راه حفظ را یاد بگیرم، قرآن را آن قدر خواندم که طی چند ماه آن را حفظ کردم و حالا حافظ کل قرآن کریم هستم.»
اینها حرفهای مردی است که به جرم حمل مواد مخدر در ندامتگاه به سر میبرد.
وی در پاسخ به این سؤال که قرآن چه تأثیری در رفتار و روحیه ات دارد؟ میگوید: «نمیتوانم بگویم. آن قدر آرامش به انسان میدهد که انگار هیچ غم و ناراحتی نداری. کاش قبلا قرآن را اینگونه میشناختم. قرآن خواندن من قبلا از روی ثواب و تکرار رفتار پدر و بزرگترهایم بود، ولی وقتی خودم احساس نیاز کردم و صفحاتش را ورق زدم، آن قدر آرام شدم که بعد از آن مثل یک آدم تشنه به دنبال خواندش بودم. معنایش را میفهمیدم و کمکم متوجه شدم آن قدر خواندهام که حفظ شده ام و در هر زمینهای میتوانم به آن مراجعه کنم و راه درست زندگی کردن را یاد بگیرم. وقتی خودم را با آدم 9 سال پیش مقایسه میکنم، میبینم همان میوه فروشی من کسب حلال بود و برکت داشت، ولی موادمخدر چه؟! جز حرام چیز دیگری نیست. جز بدبخت کردن جوانان مردم و نفرین پدرها و مادرها، همسران و بچهها. حالا شرمنده رفتارهای سابقم هستم و امیدوارم خدا مرا ببخشد.»
سلامت روح و روان
در سایه همنشینی با قرآن
خداوند در سوره مبارکه رعد میفرماید: «همان كسانى كه ایمان آوردهاند و دل هایشان به یاد خدا آرام مىگیرد، آگاه باش كه با یاد خدا دلها آرامش مىیابد». پس با عنایت به این آیه قرآن کریم میفهمیم که تنها چیزی که موجب آرامش روح و روان انسان است یاد و ذکر خداوند متعال است.
میثم کرم زاده یک مشاور میگوید: «انسانها در طول زندگی روزمره با مشکلات و دردها و آفاتی مواجه میشوند که پیوسته ناراحتی و اضطراب را برای او به وجود میآورد، اما وقتی انسان به ذکر خداوند میپردازد و خداوند را در نظر میآورد، دارای قدرت بیحساب الهی میشود و کلیه آلام و مصائب و نگرانیها در قلب او خنثی میشود و احساس آرامش میکند.»
وی در ادامه میگوید: «بهتر آن است که هر روز آیاتی از قرآن را تلاوت کنیم تا آرامش هر روزمان در سایه قرائت قرآن و تدبر در معانی و مفاهیم قرآن به دست آید. همنشینی با قرآن میتواند آثار و فواید زیادی در زندگی انسان داشته باشد که یكی از آثار همنشینی با قرآن این كلام وحیانی و اُنس با خدا، آرامش روحی و روانی است.»
این مشاور در تکمیل صحبتهایش میگوید: «همنشینی با قرآن کریم موجب تسكین خاطر و اعتماد به این میشود که تكیه گاهی بزرگ و مطمئن داریم و در این دنیای هزار رنگ تنها نیستیم. هیچ چیزى براى آرامش دلهاى نگران بهتر و آرام بخشتر از نویدهاى خدا نیست و چیز دیگری نمیتواند انسان را به این آرامش ابدی برساند. از آثار دیگر همنشینی با قرآن و اُنس با آن توجه كردن به فرامین و درك معانی و تفكر در آن است كه این میتواند به یك زندگی صحیح و سعادتمند ختم شود.»
آشنایی مستقیم
با سبک زندگی اسلامی
مریم طریقی یک استاد دانشگاه درباره اهمیت اُنس با قرآن در دوران جوانی و تاثیر آن بر سلامت روان دانشجویان میگوید: «با توجه به میزان اُنس با قرآن دانشجویان و ارتباط آن با سلامت روان آنها، به نظر میرسد تقویت و بهبود اُنس با قرآن راهی اساسی جهت پیشگیری و بهبود مشکلات و اختلالات روان است. ضمن اینکه به تجربه ثابت شده این مهم در نتایج تحصیلی دانشجویان نیز تاثیرات مستقیمی برجا میگذارد.»
وی در پاسخ به این سؤال که چه عواملی موجبات گسست پیوند بین قشر جوانان دانشجو با قرآن کریم میشود، میگوید: «مشکل بزرگ این است که ما نتوانستهایم یک برنامهریزی جذاب برای ترویج اُنس با قرآن در دانشگاه داشته باشیم. این مهم باید با تدبیر در برنامههای فرهنگی دانشگاه گنجانده شود.»
صادق فاطمی یک کارشناس ارشد علوم قرآنی میگوید: «یکی از آثار و برکات همنشینی با قرآن این است که میتوانیم مستقیما با سبک زندگی اسلامی در کلام الله آشنا شویم و الگوگیری بیواسطه و ناب داشته باشیم. آشنایی و همنشینی با قرآن برکات و فضایل بیشماری دارد و اگر همه افراد به تعالیم و توصیههای قرآنی پایبند باشند، شاهد ترویج و فراگیر شدن عملی سبک زندگی اسلامی در جامعه خواهیم بود. دستیابی به سبک زندگی اسلامی در واقع مهمترین ثمره همنشینی با قرآن است، زیرا توصیهها، نکتهها و دستوراتی در قرآن نهفته است که شیوه زیستن را به انسان میآموزد. آشنایی و قرابت دانشجویان، کارکنان و اعضای هیئت علمی با فرهنگ قرآن و عترت(ع) نه تنها به ترویج فرهنگ و اخلاق اسلامی کمک میکند، بلکه میتواند با نهادینه کردن روحیه مسئولیتپذیری و وظیفه شناسی، توسعه شاخصهای خدمت رسانی و ارتقاء رضایت خدمت گیرندگان را نیز در پی داشته باشد.»
حجتالاسلام رفیعی یک کارشناس مذهبی معتقد است انسان به سه بصیرت نیاز دارد:«بصیرت دینی و اعتقادی، اخلاقی و سیاسی. یکی از راههای پیدا کردن بصیرت، فهم و تعلیم قرآن کریم است، اگر صرفا به قرائت و حفظ قرآن کریم باشد، بسیاری از دشمنان و قاتلان اهل بیت(ع) هم قرآن را تلاوت میکردند، اما بصیرت نداشتند. اگر کسی با قرآن کریم اُنس داشته باشد، بصیرت پیدا میکند. داستانهای زیادی درباره آیات نورانی قرآن کریم که به افراد بصیرت داده است. در کتابهایی مثل «جاذبه قرآن» از آیتالله کریمی جهرمی مطرح شده است. دومین امری که سبب پیدایش و افزایش بصیرت میشود، دعا است، سومین راه کسب بصیرت، تفکر است.»
الگوهای قرآنی پیش روی آحاد جامعه
حجتالاسلام حبیب الله شعبانی استاد حوزه و دانشگاه برایمان میگوید: «قرآن کریم سفره فضل الهی برای بشر است که به عنوان درمان هر درد در جامعه کاربرد دارد و مهمترین و اساسیترین رکن دین است که حضرت علی(ع) در این باره میفرمایند: «هیچ کس با قرآن نشست و برخاست نمیکند، مگر به آن چیزی اضافه یا از آن کم شود.» در این روایت منظور از افزایش، هدایت آدمی و کاستن، گمراهی و سرگردانیهای دنیوی است.
وی ادامه میدهد: «قرآن کریم ارزشها و هنجارهای واقعی را معرفی کرده و آنها را معادلسازی میکند، از دید قرآن کریم مسائلی ارزش هستند که با واقعیت و حقایق عالم، منطبق باشد. قرآن مسائل برخاسته از توهمات بشر را نمیپذیرد و در پاسخ به آنها خواستار دلیل است و آنها را مقلدی بیش معرفی نمیکند.»
این کارشناس مسائل مذهبی با بیان مفاهیم ارزشی و غیرارزشی از دیدگاه قرآن توضیح میدهد: « ارزشهای قرآنی شامل وحدت، صلح،مبارزه با ظلم، تبعیت، حفظ حریم، اُخوت، حدود الهی، تسلیم در برابر حق و... است و زیاده خواهی، بیصبری، جرم و جنایت، غیبت و خود برتربینی به عنوان اعمالی ضد ارزش در قرآن معرفی شده است.»
وی با اشاره به وجود الگوهای قرآنی یادآور میشود: «پیامبرانی چون حضرت ابراهیم(ع) و پیامبراکرم(ص) که اسوه حسنه در عالم بشریت بودند، برترین الگوهای معرفی شده در قرآن هستند. در میان اهل بیت(ع) و قرآن کریم وحدتی پابرجاست و بیانگر این مطلب است که اُنس با قرآن، اُنس با انسان کامل است. در واقع اُنس با قرآن آثار تربیتی هم برای خود فرد و هم برای دیگران دارد.»
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به معنی اُنس با قرآن کریم توضیح میدهد: «مفهوم اساسی اُنس با قرآن کریم هماهنگی عملی با تعالیم آن است. جامعهای که ارزشها و هنجارهای قرآنی را بشناسد و قرآن را تنها درمانگر خود بداند، تعاملات متفاوتی نسبت به عالم هستی مییابد.»
وی با اشاره به اینکه محور اصلی آیات قرآن کریم، توحید است و در واقع اساس توحید
«لا اله الا الله» است، میگوید: «این ارزش توحیدی همراه با اُنس به ارزش خدایی مبدل میگردد، که به معنای خضوع در برابر حق است.»