لوح محفوظ و چیستی آن

  شناخت حقایق هستی به انسان کمک می کند تا بتواند وضعیت خود را نسبت به آنها سنجیده و موضع گیری درستی داشته باشد. مهمترین منبع و راه شناخت حقایق هستی، وحی قرآنی است.
از نظر تعالیم قرآن، هستی به دو نوع اصلی الامر و الخلق تقسیم می‌شود. (اعراف، آیه 54)
بر اساس این تقسیم‌بندی، هر خلقی متکی بر امر الهی است که خاستگاه و ریشه و حقیقت آن است.
همه امور هستی از کلیات و جزئیات در کتابی به نام ام‌الکتاب یا همان لوح محفوظ نوشته شده است. خدا می فرماید: يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ‌الْكِتَابِ؛ ﺧﺪﺍ هرﭼﻪ ﺭﺍ ﺑﺨﻮﺍهد ﻣﺤﻮ ﻣﻰ‌ﻛﻨﺪ ﻭ هرﭼﻪ ﺭﺍ ﺑﺨﻮﺍهد ﺛﺎﺑﺖ ﻭ ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ  ﻣﻰ‌ﻧﻤﺎﻳﺪ  ﻭ «ﺍمّ ﺍﻟﻜﺘﺎﺏ» ﻧﺰﺩ ﺍﻭﺳﺖ. (رعد، آیه 39)
در ام الکتاب یا لوح محفوظ یا کتاب مبین همه چیز از ریز و درشت تقدیر شده است. خدا می‌فرماید: هیچ مصیبتی (ناخواسته) در زمین و نه در وجود شما روی نمی‌دهد مگر اینکه همه آنها قبل از آنکه زمین را بیافرینیم در لوح محفوظ ثبت است؛ و این امر برای خدا آسان است! این بخاطر آن است که برای آنچه از دست داده‌اید تأسف نخورید و به آنچه به شما داده است دلبسته و شادمان نباشید؛ و خداوند هیچ متکبّر فخرفروشی را دوست ندارد! (حدید، آیات 22 و 23)
براساس این آیات، دانستن اینکه هر چیز در ام‌الکتاب قبل از خلقت آن، ثبت شده است به ما کمک می کند تا نسبت به دارایی‌ها و داشته ها گرفتار عجب و خودپسندی نشویم یا بخاطر نداشته‌ها و ندای‌ها و از دست رفته‌ها گرفتار یاس و ناراحتی نگردیم.
البته انسان از این توان برخوردار است که با اموری چون دعا و توسل تغییراتی ایجاد کند که در چارچوب  سنت الهی بداء است. همین بداء، محتوای آن در ام الکتاب نوشته شده است. در واقع بداء تغییر در سرنوشت لوح محفوظ است که انسان می‌تواند با تغییر رفتار خود و انجام اعمال صالح و توبه، سرنوشت دیگری را برای خویش رقم بزند.
بنابراین آشنایی با این حقایق به شخص کمک می کند تا رفتاری درست داشته باشد.