عقل، فرمانده و راکب و بقیه قوا، مرکوب او هستند(سلوک عارفانه)

(بدان ای سالک راه خدا!) آن قوه و نیرویی که مشخصه انسان و موجب امتیاز او از سایر حیوانات می‌شود، همان نیروی عقلانی او است. لذا نیروی عقلانی در انسان نسبت به نیروهای دیگر مثل: شهوت، غضب، و همیه و امثال اینها امتیاز خاصی دارد. بنابراین عقل هدف‌دار است و هدف آن هم مشخص است. یعنی می‌خواهد سیرالی‌الله کند. عقل راکب و سوارکار است، عقل فرمانده است، چون بقای جسم در این عالم، یعنی حیات حیوانی آن به بقای شهوت، غضب و قوه و همیه بستگی دارد.
عقل هم اگر بخواهد در این عالم سیر کند، دست به گریبان اینها است تا این سیر تکاملی را انجام دهد. لذا باید اینها را حفظ کند. اینها مرکوب عقل هستند. این سه قوه باید در اختیار عقل باشند، نه اینکه اینها عقل را به استخدام خود بگیرند و او را از حرکت به سوی هدف خلقت بازدارند. لذا در مکتب‌های الهی این چنین ترسیم می‌کنند که نقش عقل، نقش راکب و بقیه قوا مرکوب او هستند. (1)
____________________
1- اخلاق ربانی، آیت‌ا... شیخ مجتبی‌تهرانی، ج 1، ص 152