بیا با بهاری‌ترین سلام آشتی کنیم

گالیا توانگر
تقریبا از نیمه دوم سال سر مسئله کوچکی با همکارم قهر بوده‌ایم. همه روزها برای هم قیافه گرفته و بی‌اعتنا شانه به شانه هم گذشته‌ایم. اگر چه دو همکاریم و میزمان یک جاست، اما اگر کاری با هم می‌داشتیم، بی‌هیچ کلامی روی تکه‌ای کاغذ نوشته و روی میز یکدیگر می‌چسباندیم. در آستانه سال جدید همه جا صحبت از دور ریختن کدورت‌ها و خانه تکانی دل‌هاست. آن روزی دلم گرفته بود، رفتم مسجد و امام جماعت بین دو نماز دائما سفارش به مودت می‌کرد. حتی گفت: «مومن بیشتر از دو روز با برادرش قهر باشد، از لطف خدا محروم می‌شود.» حالا در فکر اینم که چطور بعد شش ماه پیشقدم شوم و با همکارم از در صلح و دوستی درآیم؟ نکند غرورم بشکند؟ نکند او خیال کند واقعا من مقصر بوده‌ام؟ خودش شروع کرد! نکند بگوید ساده اندیشم؟!
خیلی ازما با نو شدن فصل‌ها دلمان برای دوستی‌های گذشته می‌تپد و می‌خواهیم به هر نحو شده جبران کرده و دوباره ریسمان مودت را گره بزنیم، اما امان از دست این غروردرونی‌مان! هزار و یک بهانه آورده و می‌خواهیم این فرصت بهاری را به بعد موکول کنیم. دریغ از اینکه فرصت‌ها مثل ابر و باد در گذرند. ضمن اینکه قهر طولانی مدت برای مومنین جایز نیست و حتی گفته شده نماز مورد پذیرش درگاه حق قرار نمی‌گیرد. این قهرهای طولانی مدت گاه صله رحم در بین اعضای فامیل را به کل قطع می‌کند که پیامدها و آثارمخربی در پی خواهد داشت؛ به ویژه در رای و نظر فرزندانمان نسبت به معاشرت‌های فامیلی و همنشینی با دوستان نیکو.
کوچک شدن در آشتی
یا سرافرازی در مودت؟
ایمان سهیلی جوان دانشجویی است که سر بحث‌های کوچک صمیمی‌ترین دوست خود را رنجانده و الان واقعا دلتنگ روزهای خوش مودت و صمیمیت با اوست.
 وی می‌گوید: «من پسری بیست ساله هستم. با یکی از بهترین دوستانم، قهرم. چند ماه پیش مشکلات زیادی برایم به وجود آمده بود. از جایی که کار می‌کردم عذرم را خواسته بودند. دچار مشکلات روحی شدم. پول شهریه دانشگاه نداشتم. این وسط با دوستم دائما سر مسائل جزیی بحث کرده و اعصابش را خُرد می‌کردم. چند وقتی این بحث‌های بچه‌گانه طول کشید. او می‌گفت یک مدت چیزی به صاحب کارت نگو و بحث با کسی نکن تا همه چیز حل بشود، ولی من باز هم با او وهمه بحث کردم. تا اینکه دوستم یک روز خسته شد. جواب پیامک نداد. شماره من را هم مسدود کرد تا نتوانم به او زنگ بزنم. کلا قطع ارتباط کامل کرد. البته حق هم داشت، چون راهنمایی‌های او را نادیده گرفته بودم و اوضاعم بدتر شده بود.»
وی با بغضی در گلو ادامه می‌دهد: «الان سه ماه است که کاری به هم نداریم و با هم حرف نزدیم. یک بار دلم را زدم به دریا، غرورم را شکستم و تند تند مثل بچه‌ها عذرخواهی کردم، اما نپذیرفت. حتی جایی من را می‌بیند، فرار می‌کند یا رویش را بر می‌گرداند. با اینکه تا هفت، هشت ماه پیش  هرشب با هم بودیم. خیلی صمیمی بودیم. خیلی دوست دارم با هم آشتی کنیم، چون من در این مدت خیلی چیزها را از دست دادم و نمی‌خواهم با ازدست دادن صمیمی‌ترین دوستم یک ضربه دیگر بخورم. از طرفی او حاضر نیست با من حرف بزند. چه کار کنم که احتمال آشتی‌مان بیشترشود؟ صبر کنم چند ماه دیگر یا بروم پیداش کنم و با اوحرف بزنم؛ با وجود اینکه می‌دانم هنوز ازمن ناراحت است؟ آیا خودم را با پیشقدمی دوباره برای آشتی کوچک نمی‌کنم؟!»
برای آشتی دوباره چه کنیم؟
کافی است برای شروع به او (دوستی که با او قهرید) سلام کنید، لبخند بزنید یا به گونه ای رفتار کنید که گویا اتفاقات گذشته را فراموش کرده اید یا اینکه فعلا تصمیم ندارید به آن فکر کنید و دوست دارید دوباره با هم ارتباط داشته باشید.
رویا مدد پور یک مشاور ضمن توصیه بالا برای پیشقدمی درآشتی آن هم در آستانه سال نو می‌گوید: «دلایل قطع ارتباط چه از طرف شما باشد یا طرف مقابل، باید به منظور برقراری مجدد رابطه برای همدیگر وقت بگذارید. بهتر است مشکلاتی را که باعث قطع ارتباط شما شده است، بررسی کنید تا بتوانید تصمیم درستی بگیرید، البته گذر از این مرحله گاهی چند ساعت و گاهی ماه ها و حتی سال ها طول می کشد!»
این مشاور برای اولین گام‌های آشتی توصیه می‌کند: «کار های کوچکی برای برقراری ارتباط انجام دهید. به طور مثال می توانید به او پیامک دهید یا از تلگرام استفاده کنید. بهتر است برای شروع از گفت وگوی طولانی بپرهیزید، زیرا صحبت درباره گذشته در این مرحله، زیاد مناسب نیست. تلگرام را باز نکنید و همه گلایه‌ها را یک باره بریزید روی دایره. صبر داشته باشید تا پیوند دوباره برقرار و فرصت گفت‌و‌گو و واکاوی دلایل قهر فراهم گردد. می‌توانید یک شعر در باب مودت و بهار بفرستید. جواب مثبتی داد، زنگ بزنید و دیدار رودر رویی بگذارید.»
وی در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: «شجاع باشید و اگر خود را درقهر مقصر می‌دانید، عذر خواهی کنید. در زمان مناسب، درباره علت کار هایی که انجام داده اید و باعث شده رابطه تان آسیب ببیند، صادقانه صحبت کنید، زیرا دروغ گویی نه تنها کمک کننده نیست، بلکه اگر حقیقت ماجرا از طریق دیگری مشخص شود، گاهی اوضاع بدتر می شود. اگر چه آشتی و حل مشکلات ممکن است برای شما سخت باشد، اما هر ارتباط شکست خورده ای درس هایی به همراه دارد که می تواند شما را برای مراحل دیگرزندگی تان آماده کند. به خاطر بسپارید از آشتی و برقراری ارتباط مجدد نترسید و برای شروع، نفس عمیق بکشید و به این فکر کنید که دوستتان منتظر شماست. داشتن یک دوست خوب و صمیمی می تواند باعث شادی و آرامش روح شما شود و برقراری مجدد یک رابطه، می تواند شادی خاصی برایتان به ارمغان بیاورد. قهر زمانی که با یکی از اعضای فامیل یا همکاری رقم خورده، به مراتب اضطراب برانگیزتر است، چون هر آن در موقعیت‌هایی او را می‌بینید و به اصطلاح چشم در چشم می‌شوید. ضمن اینکه زندگی ارزش این همه درگیری را ندارد که شما ذهنتان را با قهر خسته کرده و برای خود ناراحتی به جان بخرید.»
خجالت می‌کشم، با فامیل قطع ارتباطیم!
مینا بیگی یک جوان در آستانه ازدواج برایمان می‌گوید: «دختری هستم که مراسم ازدواجم نزدیک است. مشکل من این است که با بیشتر فامیل قطع ارتباط کردیم چه خانواده پدری و چه خانواده مادری. فقط با تعداد معدودی از فامیل در ارتباطیم، البته ناگفته نماند زمانی که مراسمی مثل عروسی و ختم باشد، شرکت می‌کنیم، ولی در طول سال هیچ رفت و آمدی نیست! من نگرانیم از این بابت است که وقتی ازدواج کردم‌ همسرم بپرسد: «چرا با فامیل رفت و آمد ندارید؟!» خجالت می‌کشم، واقعا نمی‌دانم باید چه جوابی بدهم؟ مادرم هیچ دل خوشی از خانواده پدری ام ندارد. از این موضوع ناراحتم و نمی‌دانم باید چکار کنم؟»
رفتاری مذموم که در اسلام شدیدا از آن نهى شده، قهر کردن با نزدیکان، برادران و خواهران دینى بر سر امور دنیا است؛ چنان‌که پیامبر اعظم(ص) در سفارشى به صحابى گران ‏قدرش اباذر مى‏فرماید: «هر دوشنبه و پنجشنبه در ایام هفته پرونده اعمال مؤمنان بر خداوند تعالى عرضه مى‏شود و خداوند به همه آنها نظر توجه مى‏کند، به استثناى پرونده آن دو نفرى که بین آنان کینه باشد و کدورتى باشد که دستور مى‏دهد فعلاً پرونده این‌ها را کنار بگذارید تا وقتى با هم صلح کردند.»
بنابراین نه تنها شما و خواهر و برادرتان نباید با مادربزرگ و سایر بستگان قهر کنید؛ بلکه باید دیگران را هم امر به معروف و نهى از منکر ‌نمایید. گفتنى است که درباره صله رحم روایات زیادى هست که عمر را طولانى مى‏کند و باعث فراوانى رزق و روزى مى‏شود و... و احترام بزرگ‏ترها نیز تا حدى لازم است که خلاف شرع نباشد.
برای وصل کردن باشید
 نه برای فصل کردن
ایجاد دوستی و مودت و دوری از هر نوع کدورت آن هم در آستانه سال جدید امری لازم و ضروری به نظر می‌رسد و اگر با فردی از همکاران یا دوستان و آشنایان قهر هستیم یا کدورتی داریم، عید نوروز بهترین و مناسب‌ترین فرصتی است که می‌توانیم به این بهانه پیش قدم رفع کدورت‌ها باشیم.
لطفا زمانی که دو نفر قهرند، شما واسطه آشتی شوید، نه اینکه به اصطلاح با حرف بردن و آوردن آتش قهر و کدورت را شعله‌ورتر سازید.
می‌توانید نزد هر یک رفته و برای فراهم آوردن زمینه آشتی، مثلا بگویید که فلانی ازاین قهر خیلی ناراحت است و از شما نزد من خوبی هایتان را متذکر شده است.
از امام صادق(ع) روایت شده است که فرمودند: «صدقه‏ای که خدا آن را دوست دارد اصلاح امور مردم است هرگاه که به تباهی گرایید یعنی نزدیک کردن ایشان به یکدیگر است، هرگاه از هم دوری گزیدند.»(بحارالانوار ص ۳۶۹).
و نیز یکی از جاهایی که دروغ جایز است، دروغ گفتن برای اصلاح رابطه بین دو برادر دینی است.
گاهی اختلاف عمیقی می‎تواند میان دونفر موجب قطع رابطه آن دو شود و مدتی طولانی ادامه یابد در این میان وقتی احساس می‎کنیم که هردو آنها به مصالحه تمایل دارند، ولی هیچ کس نیست که میان آن دو وساطت کند. می‏توان در اینجا دست به کار شد تا میان آن دو دوستی و پیوند برقرار کرد و نزد هر یک از طرفین رفت و به نقل از دیگری احساس دلتنگی و ناراحتی دیگری را از این دوری ابراز کرد و با میانجی‌گری دو دوست درگیر را با یکدیگر آشتی داد.
محمدزاده یک کارشناس مسائل فرهنگی ضمن بیان مطالب بالا برایمان می‌گوید: «دوست خوب کسی است که در همه شرایط دوستی کند، نه آنکه شرایط خاصی او را به دوستی وا دارد و اگر فقط سودی متوجه ما شد صمیمی باشیم و در رفع این جدایی‏ها نکوشیم. دوستان خوب و مؤمن بین یکدیگر آشتی و عدالت برقرار می‎کنند و یکدیگر را تنها و بی‌یاور نمی‎گذارند و به کمک هم می‏شتابند. اگر پیوند دوستی را چنانکه دیدگاه اسلام نیزچنین است پیوندی مقدس بدانیم که خداوند آن را مبارک دانسته دیگرنمی‎توانیم آن را ترک کنیم یا تغییرش دهیم، زیرا فردا روزی خداوند درباره این دوستی‏ها و آنچه برایمان رخ داده، سؤال خواهد کرد. به همین سبب اسلام ما را از عاقبت گرفتار شدن در دام شیطان برحذر می‎دارد. شیطانی که پیوسته می‎کوشد، پیوند مقدس دوستی و برادری را با واداشتن یکی از دو طرف به جدایی و درگیری میان دو دوست بگسلد و این امر میان دوستان یکی از دلایل عمده فروپاشی پیوند آنهاست.»
وی در پایان می‌افزاید: «چه بسا دوستانی صمیمی بوده‏اند که بر سر مسائلی، دوستی آنها را کاملا به جدایی تبدیل کرده است و با میانجی‌گری فردی عاقل و خداشناس این دو دوست درگیر با یکدیگر آشتی کرده‏اند و دوباره پیوندهای خود را از سرگرفته‏اند. بنابراین باید این توصیه را در نظر داشت که هنگام ظهور اختلاف و درگیری میان دو دوست بذر آشتی بپاشیم و حامل گل سرخ آشتی برای آن دو باشیم.»