اجلاس بازار سرمایه اسلامی در تهران آغاز به کار کرد

در این دوره آموزشی، اندیشمندانی از استرالیا، سوئد، افغانستان، بحرین، گامبیا، یونان، هند، اندونزی، عراق، مالدیو، مالاوی، نیجریه، عمان، پاکستان، تایلند، ترکیه، انگلیس، عربستان و ایران حضور دارند.نمایندگان پنج کشور انگلیس، یونان، گامبیا، عراق و مالاوی برای نخستین‌بار در این دوره آموزشی حضور یافتند.
در این دوره آموزشی، آخرین دستاوردهای کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار که قابلیت عرضه در سطح بین‌المللی را دارد، برای حاضران تشریح شد.
رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در مراسم افتتاحیه این اجلاس گفت: زمان آن فرارسیده است تا متخصصان و کارشناسان مسلمان به صورت یکپارچه متحد شوند تا نظام مالی اسلامی براساس تجربیات یکدیگر را ساماندهی و مشکلات پیش رو را برطرف کنند، تا بتوانیم بدنه قانونی واحدی را برای بازارهای اسلامی تشکیل دهیم.
علی صالح‌آبادی اظهار داشت: پس از انقلاب اسلامی ایران، اقتصاد و سیستم مالی ما با تغییرات چشم‌گیری روبه‌رو شد و ساختار بازارهای مالی مبتنی بر شریعت به تدریج رشد کرد.
سخنگوی سازمان بورس ادامه داد: با اینکه در سال‌های قبل، اقدامات ارزنده‌ای درخصوص ساختار بازارهای مالی مبتنی بر شریعت به سرانجام رسیده بود اما همچنان مسیری طولانی در پیش بود به‌طوری که بازار سرمایه ایران هیچ‌گونه اوراق و قوانین مبتنی بر شریعت را به تصویب نرسانده بود.
صالح‌آبادی گفت: در سال 1994 میلادی، اوراق مشارکت به عنوان اولین اوراق مبتنی بر شریعت در بازار سرمایه ایران راه‌اندازی شد. در همان سال، شهرداری تهران نخستین اوراق را به مبلغ 40میلیون دلار منتشر کرد.
رئیس سازمان بورس با اشاره به دیگر ابزارهای مالی اسلامی مبتنی بر شریعت خاطرنشان کرد: زیرساخت‌های انتشار صکوک اجاره مهیا شد و اوراق صکوک مرابحه نیز به زودی به عنوان عضو جدید وارد چرخه معاملات بازار سرمایه ایران می‌شود.
وی اضافه کرد: در اوایل سال2014 میلادی نیز صکوک استصناع مراحل تصویب خود را با موفقیت پشت سر گذاشت که امیدوارم این اوراق نیز در سال جاری میلادی منتشر شود.
رئیس سازمان بورس گفت: اوراق آتی سکه، یکی دیگر از ابزارهای مالی موفق بازار سرمایه ایران است. این اوراق مبتنی بر شریعت بوده و از سوی کمیته فقهی این سازمان پذیرفته شده است.
وی تصریح کرد: سازمان بورس و اوراق بهادار ایران آمادگی دارد تا با همکاری تمامی قانون‌گذاران و استفاده از تجربه دیگر بازارهای اسلامی، قوانین، ساختار و ابزارهای اسلامی مبتنی بر شریعت را طراحی کند.
4 صندوق جدید
 در آستانه ورود به بازار سرمایه
رئیس کمیته فقهی سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به تصویب صندوق‌های زمین و ساختمان، طلا، ارز و ضمانت تسویه معاملات گفت: این چهار صندوق در آستانه ورود به بازار سرمایه قرار دارند.  
حجت الاسلام و المسلمین دکتر غلامرضا مصباحی مقدم در ششمین دوره بین‌المللی بازار سرمایه اسلامی به ارائه مصوبات کمیته فقهی این سازمان پرداخت.
وی با اشاره به اینکه کمیته تخصصی فقهی سازمان بورس در اردیبهشت 86 فعالیت خود را آغاز کرد، گفت: هدف از راه اندازی این کمیته بررسی و ارائه نظر شرعی در مورد ابزارها، بازار‌ها و نهادهای مالی کشورهای اسلامی و ارائه پیشنهادات اصلاحی بوده است.
وی با بیان اینکه هشت عضو در کمیته فقهی سازمان بورس حضور دارند، افزود: صکوک یکی از مواردی است که در این کمیته به تصویب رسیده است. اوراق بهادار اسلامی (صکوک) اوراقی هستند که بر اساس قراردادهای شرعی منتشر می‌شوند و نشان‌دهنده مالکیت مشاع دارنده آن در دارایی مبنای انتشار اوراق هستند.
مصباحی مقدم با اشاره به اینکه کمیته فقهی سازمان بورس متناسب با نیازهای بازار سرمایه ایران برخی ابزارهای مالی را بررسی و برخی دیگر را در دستور کار قرار دارد، تصریح کرد: اوراق اجاره، مرابحه، استصناع، مضاربه، جعاله، قرض‌الحسنه، سلف، گواهی حق تقدم استفاده از تسهیلات قرض الحسنه، گواهی ارزی و رهنی از جمله اوراقی هستند که در کمیته بررسی و به تصویب رسیده‌اند.
وی در بخش دوم صحبت‌های خود خاطرنشان کرد: در این مدت صندوق‌های زمین و ساختمان نیز در کمیته فقهی بررسی شده و به تأیید این کمیته رسیده است.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی افزود: صندوق زمین و ساختمان، صندوق سرمایه‌گذاری است که با انتشار اوراق سرمایه‌گذاری با مبالغ معین با عنوان قرارداد وکالت اقدام به جمع آوری وجوه از مردم می‌کند، سپس به وکالت از طرف صاحبان اوراق، وجوه آنان را در زمینه احداث و فروش مسکن سرمایه‌گذاری می‌کند و در پایان پروژه، اصل سرمایه و سود حاصل را پس از کسر مبلغی مشخص به عنوان حق الوکاله به صاحبان اوراق برمی‌گرداند.
وی اظهار داشت: صندوق سرمایه‌گذاری طلا دیگر صندوقی است که در کمیته فقهی مورد بررسی قرار گرفته است.
مصباحی مقدم ادامه داد: در صندوق سرمایه‌گذاری طلا مدیر صندوق با انتشار گواهی‌های سرمایه‌گذاری، وجوه سرمایه‌گذاران را جمع‌آوری کرده و به وکالت از طرف آنها اقدام به خرید طلا می‌کنند بدین ترتیب صاحبان گواهی‌ها مالکان مشاع دارایی‌های صندوق خواهند بود که ترکیبی از پول نقد و طلا است.
رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، در خصوص ضوابط این صندوق‌ها گفت: صاحبان گواهی می‌توانند متناسب با گواهی‌نامه‌های خود طلا یا قیمت روز طلا را دریافت کنند. وی به صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی اشاره کرد و افزود: به طور معمول بانک‌های ایرانی برای واردکنندگان کالا‌ها و خدمات از خارج از کشور LC (اعتبار) باز می‌کنند که بخشی از این ال‌سی‌‌ها مدت‌دار است بدین صورت که، واردکنندگان کالا‌ها و خدمات را به صورت نسیه مدت دار از فروشنده خارجی خریداری می‌کنند و متعهد می‌شوند قیمت آن را در آینده بپردازند و یک بانک ایرانی پرداخت بدهی‌ها را تضمین می‌کند.
مصباحی مقدم یادآور شد: اکثر فروشندگان خارجی ال‌سی‌های مدت دار را نزد شعب خارجی بانک‌های ایرانی تنزیل می‌کنند. در موارد زیادی بانک‌های ایرانی برای تنزیل اسناد فوق نقدینگی لازم را در اختیار ندارند که در چنین مواقعی صندوق سرمایه‌گذاری ارزی به طور مستقیم یا به واسطه آن بانک‌ها اسناد یا ال‌سی‌های مدت‌دار را تنزیل می‌کند.
وی خاطر نشان کرد: صندوق ضمانت تسویه معاملات، یکی دیگر از صندوق‌های سرمایه‌گذاری است که در کمیته فقهی به تصویب رسیده است.
رئیس کمیته فقهی سازمان بورس، در توضیح این صندوق گفت: بازارهای مالی مانند هر بازار دیگری با خطر عدم پایبندی یک طرف به تعهدات خود مواجه است. بدین ترتیب دست اندرکاران بازار تعهد می‌کنند تا از ابزارهای پوشش ریسک برای نکول فعالان بازار مالی استفاده کنند که امیدوارم صندوق‌های جدید هر چه سریعتر وارد بازار سرمایه شوند.
مصباحی مقدم گفت: فروش استقراضی سهام از دیگر مواردی است که کمیته فقهی با بررسی ابعاد مختلف آن به این نتیجه رسید که این قرارداد مبتنی بر ربا بوده و قابل استفاده در بازار سرمایه اسلامی نیست که روش ترکیب بیع نقد و سلف راهکار جایگزین آن اعلام شده است.
وی با اشاره به اینکه وقف سهام نیز در کمیته فقهی مورد بررسی قرار گرفته است، اظهار داشت: کمیته پس از بررسی ماهیت وقف سهام به این نتیجه رسید که اصل وقف اوراق سهام و همه اوراقی که سند دارایی عینی هستند، صحیح است ولی اوراقی که سند دیون یا پول نقد هستند، صحیح نیست.
مصباحی مقدم توصیه کرد: سازمان بورس با کارشناسی علمی و تجربی، سقفی برای وقف سهام هر شرکت تعیین کند تا مانعی برای نقدشوندگی پدید نیاید.
وی به امکان خرید و فروش فیش حج و عمره در فرابورس اشاره کرد و گفت: بازار دارایی‌های فکری نیز در کمیته فقهی مورد بررسی قرار گرفته و این کمیته نظر خود را در مورد شیوه معامله دارایی فکری بر اساس نظر کمیته فقهی اعلام کرده است. بر این اساس انتقال قطعی و همیشگی دارایی فکری از طریق بیع یا صلح حق مالی صحیح است.