لازمه سیر باطنی سالک (سلوک عارفانه)

(بدان ای سالک راه خدا!)
شکی نیست هدایت و وصول به حق، موقوف به دستگیری و راهنمایی حق متعال است...
اگر کسی خود اهل سیر نباشد در باطن به شواهدی که دال بر راهنمایی حق متعال است نرسیده باشد، شاهد آثار و تجلیات ربوبی نباشد او نمی‌تواند به مفاهیم آیات الهی برسد و آنها را تصدیق نماید. البته اگر کسی هم روی کسب علم یا تأدب و یا تعبد تصدیق نماید... این راه مشاهده حقیقت است به طریق کسب (که مقام آن از مقام مشاهده باطنی سالک پایین‌تر است)
ممکن است این توهم پیش آید که وقتی هدایت منوط به خواست و نظر حق باشد دیگر کوشش سالک در راه هدایت برای او چه اثری خواهد داشت؟
برای رفع این توهم گفته می‌شود اگر در آیات الهی، حق متعال هدایت را به خود منحصر نموده در آیات دیگری جا نب عبد را رعایت نموده ابوابی از اختیار را برای او باز کرده است و حتی وصول و سیر صعودی او را به حق به کوشش و فعالیت خود او منوط دانسته است. «لیس‌للانسان الاماسعی» نیست برای انسان مگر آنچه او برای آن کوشش کند. (نجم-39)
«والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا» کسانی که در راه ما به مجاهده برخیزند ما آنها را به راههایی که به ما منتهی می‌شود هدایت می‌کنیم.(1)
__________________
1- مقامات معنوی، محسن بینا، ج 2، ص 8