مسئولین دولتی یا آمارهای جهانی؛ کدام یک راست می‌گویند؟!

سقوط آزاد رتبه علمی ایران در منطقه!

با وجود تأکید مقامات دولتی مبنی بر صعود رتبه علمی ایران از دید ناظران بین‌المللی گزارشهای رسمی نشان می‌دهد ایران نه تنها از ترکیه، عربستان، مصر و مالزی بلکه اخیراً از کشورهایی مانند قطر، ارمنستان، عمان، امارات و کویت نیز عقب مانده است!

کد خبر: ۸۷۹۹۵

تاریخ: ۲۶ مهر ۱۳۹۵ - ۲۱:۲۲

چندی ‌پیش بود که معاون علمی و فناوری رئیس جمهور در یک برنامه تلویزیونی ضمن اشاره به گزارش شاخص جهانی نوآوری، به صعود 28 پله‌ای جمهوری اسلامی ایران (طی یکسال) افتخار کرد و افزود: ایران پس از هندوستان و قزاقستان «مقام سوم منطقه» را کسب کرده است.
ادعای ستادی در حالی مطرح می‌شود که نگاهی کوتاه به رنکینگ GII که اخیراً انتشار یافته نشان می‌دهد نه تنها وضعیت علم و فناوری کشورمان قابل مباهات نیست، بلکه به ساماندهی عاجل نیاز دارد؛ توجه ناکافی به سیاستهای ابلاغی رهبر معظم و همچنین نظارت ناکافی نهادهای مسئول - مانند کمیسیون‌های مرتبط با نوآوری، به ویژه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس- شرایط نامناسبی را برای کشورمان رقم زده است. با وجود اینکه رهبر معظم انقلاب بارها بر «اهمیت علم، فناوری و نوآوری» تأکید داشته‌اند و در سالهای اخیر نیز «کاهش رشد علمی کشور» را در چندین نوبت گوشزد کردند، ولی تحقق این منویات نیازمند تلاش جدی مسئولین است.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، «کشورهای همسایه، همتراز یا رقیب» یا «کشورهای گمنامی» که بعضاً با فاصله‌های معنادار، در رتبه‌های بالاتر از این قرار دارند عبارتند از: مالزی، امارات متحده عربی، ترکیه، شیلی، کاستاریکا، عربستان سعودی، قطر، مونته‌نگرو، بحرین، ویتنام، ارمنستان، مکزیک، اروگوئه، کلمبیا، گرجستان، هند، کویت، پاناما، برزیل، لبنان، پرو، مراکش، عمان، فیلیپین، قزاقستان، جمهوری دومینیکن و تونس.
گذشته از جایگاه ایران در این رده‌بندی با مراجعه به جداول زیرشاخص‌های گزارش سال 2016 مشخص می‌شود حتی رشد اندک این سال نیز نشانی محکم از رشد نوآوری کشورمان نیست؛ چه اینکه اولاً داده‌ها در برخی شاخص‌ها هنوز متعلق به دولت قبل است و داده‌های جدید از طرف دولت تدبیر و امید به مراجع جهانی ارسال نشده و ثانیاً در برخی شاخص‌های این نظام رتبه‌بندی، که قوت کشورمان را نشان می‌دهد، شاخصها به اندازه کافی محکم نیست؛ برای مثال می‌توان به رشد ایران در شاخص «افزایش در ویرایش ماهانه ویکی‌پدیا» اشاره کرد.
افزون بر این، نگاهی کوتاه به کشورهای منطقه و رقیب نشان می‌دهد برخی کشورهای کوچک حاشیه خلیج فارس و همچنین ترکیه و عربستان اختلاف امتیاز معناداری با جمهوری اسلامی ایران پیدا کرده‌اند؛ شرایط ایران در این شاخص کلان نشان می‌دهد تنها دلخوش بودن به «سومین رتبه در منطقه CSA» و «افزایش اسمی تعداد شرکتهای دانش‌بنیان»- که عمده آنها نیز شرکتهای نو پا و تازه تأسیس هستند و آینده مبهمی دارند- نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای کشور و از جمله اقتصاد مقاومتی باشد. در گزارش بعد ابعاد دقیق این شاخص بررسی و تحلیل خواهد شد.
با این شرایط باید دید ناظران عرصه علم و فناوری، مانند کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس و شورایعالی انقلاب فرهنگی، نسبت به ارائه غیر واقعی این آمارها در این سطح، چه واکنشی نشان خواهند داد.