روايتي مستند از دخالت‌ها و جنايات‌ آمريکا در ايران 1392-1332

اعتراف ديرهنگام مصدق

يکي از ابزارهاي بسيار مهم عمليات "‌بدمن Bedamn" براي زمينه‌سازي اجراي کودتا و آماده‌کردن افکار عمومي براي پذيرش آن، مطبوعات بود. اسناد و مدارک انکارناپذيري وجود دارند که نشان مي‌دهند دولت‌هاي آمريکا و انگليس با نفوذ عمّال ايراني‌شان در شبکه مطبوعاتي، دست به تبليغات گسترده‌اي بر ضد حاميان ملي شدن صنعت نفت زدند که سرانجام در 28 مرداد 1332 نتيجه دلخواه خود را از آن گرفتند.47 دونالد ويلبر در بخش ديگري از گزارش خود به گوشه‌هايي از اقدامات تبليغاتي و رواني اشاره کرده، مي‌نويسد:

کد خبر: ۸۷۷

تاریخ: ۲۷ آذر ۱۳۹۲ - ۰۹:۲۲

"‌بر اين توافق شد که ايستگاه سيا بايد با سياست جديد حمله به دولت مصدق از طريق تبليغات خاکستري خود، فوراً کار را آغاز کند. ايستگاه اين خط را به مأموران خود مخابره کرد و آن را به برادران رشيديان (عوامل سرويس اطلاعاتي انگليس) انتقال داد. از گروه‌ هنري سيا، يعني قسمتي از پايگاه مشورتي ستاد جنگ رواني و تبليغاتي، خواسته شد تا تعداد قابل ملاحظه‌اي از کاريکاتور‌هاي ضد مصدقي را آماده کند." 48
در بخشي از اسناد سازمان سيا، در توضيح قسمتي از طرح کودتا، از مطبوعات و تبليغات با عنوان "‌عوامل ويژه‌" ياد شده و وظايف آن چنين بيان شده است: "‌گروه انگليسي براي تبليغ خط ضد ‌مصدقي، استفاده از روزنامه‌هاي محلي و کوچک را ادامه خواهد داد. در ستاد فرماندهي سيا و پايگاه آمريکا، مأموران مطالبي را به‌صورت مقاله، رساله يا جزوه تهيه کرده و به فارسي برمي‌گردانند که برخي از آنها در حمايت از شاه و برخي بر ضد مصدق خواهند بود." 49
با همکاري وزارت امور خارجه آمريکا، سازمان سيا چندين مقاله در روزنامه‌ها و مجلات عمده آمريکا به چاپ رسانده بود که به هنگام انتشار آنها در ايران، تأثير روانشناختي پيش‌بيني شده‌اي را بر جاي گذاشت و به برانگيختن جنگ رواني عليه مصدق ياري رساند.50
کودتاي 28 مرداد و هشدارهاي پيش از آن
سفارت شوروي در تهران، روز 24 تير ماه 1332، در بولتن خبري خود از قول خبرگزاري تاس اعلام کرد که :
‌"وزارت امور خارجه آمريکا، در تدارک کودتا در ايران است‌".51
چند روز بعد از اين گزارش روس‌ها، کريمپور شيرازي نيز در تاريخ 28 تير 1332، در صفحه اول روزنامه "شورش" با تيتر درشت نسبت به وقوع يک کودتاي نظامي هشدار داد. 52
نکته مهمي که بايد به آن توجه کرد ، آنست که روسها با داشتن عناصر نفوذي مانند "کيم فيلبي" در بالاترين رده هاي سرويس اطلاعاتي ام.آي.6 انگليس – که در عين حال رابط ام.آي.6 با سازمان سيا نيز بود –53   ، در جريان طراحي کودتا از سوي انگليس و آمريکا ، قرار گرفته بودند . لذا اين خبر را ابتدا از طريق خبرگزاري تاس اعلام کرده ، سپس از طريق مسئولين حزب توده به دکتر مصدق اطلاع مي دهند .
دکتر غلامحسين صديقي (وزير کشور دولت مصدق) نيز در نهم مرداد ماه طي يک سخنراني در کرج، نسبت به وقوع کودتا هشدار مي‌دهد. در همين روزها برخي از روزنامه‌ها نيز خبر از فعل و انفعالاتي مي‌دادند که منظور نهائي آنها کودتا و سرنگوني دولت بود. با اين حال، هيچ اقدام جدي‌اي براي مقابله با کودتا از سوي دولت صورت نمي‌گرفت. 54
موسي مهران (از محافظين دکتر مصدق) نيز در اين باره مي‌گويد: روز پنج شنبه 22 مرداد 1332، روزنامه ارگان "جمعيت مبارزه با استعمار" که در حقيقت ارگان و بيان کننده نظرات حزب توده بود، اعلام کرد کودتايي در شرف وقوع است و اسامي تعدادي از افرادي که قرار بود در اين کودتا شرکت ‌کنند را نيز نوشت. از آن جمله نامهاي سرلشگر زاهدي، سرتيپ باتمانقليچ، سرهنگ دفتري، سرهنگ آزموده، سرتيپ گيلانشاه، سرهنگ اخوي و چند نفر ديگر. 55
خود دکتر مصدق نيز بعدها در دادگاه اظهار مي‌دارد:
" در روزهاي 19 و 20 مرداد، عده‌اي از اشخاصي که به منزل من مي‌آمدند، اظهار مي‌کردند که دربار خيال کودتا دارد ... روز 22 مرداد اين شايعه قوت گرفت. من رئيس ستاد ارتش را خواستم و از او پرسيدم چه تدابيري ديده‌ايد که کودتا صورت وقوع پيدا نکند؟ ايشان به من جواب داد که تمام احتياطات لازم شده و جاي نگراني نيست." 56
دکتر کريم سنجابي در خاطرات خود مي‌نويسد:
" يک نفر از خود عوامل کودتا که نمي‌دانم چه شخصي بود، با مصدق ارتباط محرمانه داشت و جريان‌ها را مرتباً به‌وسيله تلفن به او خبر مي‌داد. ولي متأسفانه مصدق اقدام و تجهيزاتي که براي جلوگيري از کودتا لازم بود، نتوانست به‌عمل بياورد و باز متأسفانه در چند روز پيش از کودتا، به زاهدي اجازه داد که از تحصن مجلس سالم بيرون برود."57
بعداز‌ظهر 23 مرداد، حزب توده با اطلاعات مؤثقي که توسط سازمان افسران کسب کرده بود، جزئيات کودتا که قرار بود نيمه‌هاي شب 23 مرداد و بامداد 24 مرداد به وقوع بپيوندند را به اطلاع دکتر مصدق رساند. 58
سرهنگ ممتاز (مسئول حفاظت از خانه دکتر مصدق) اظهار مي دارد :
" شب 24 مرداد، سرگرد فولادوند (از افسران گارد شاهنشاهي) خبر امکان کودتا را به دکتر مصدق رسانده بود." 59
موسي مهران نيز در بخش ديگري از خاطراتش مي‌گويد:
" ساعت 7 عصر روز 24 مرداد، سرهنگ مبشري نفر اول سازمان افسران حزب توده، به آقاي دکتر مصدق اطلاع داد که امشب کودتا مي‌شود و اسامي کودتاچياني را هم که قبلاً منتشر شده بود ذکر کرد. به نام سرهنگ [سرتيپ] دفتري هم اشاره شده بود." 60
دکتر مصدق خود در خاطراتش اعتراف مي‌کند که:
" شنبه 24 مرداد، بين ساعت 6 و 7، شخص ناشناسي مرا پاي تلفن خانه خودم خواست و گفت عده‌اي مأمور شده‌اند که در اين شب کودتا کنند و شما را دستگير نمايند. دو عراده تانک هم از سعدآباد به شهر مي‌فرستند که در يکي از خيابان‌هاي نزديک خانه شما متوقف شود."61
در همان روز 24 مرداد، محمد حسين آشتياني (کارمند بازنشسته وزارت دارايي) که خويشاوندان او به دربار شاهنشاهي نزديک بودند، نيز جزئيات طرح کودتا را تلفني براي دکتر مصدق توضيح داد. 62
کودتا‌گران نيز پس از اطلاع از فاش شدن زمان کودتا، به واحدهاي عمل کننده اطلاع دادند که زمان کودتا به شب بعد موکول شده است. 63
شب بعد، در حالي که شاه در يکي از اقامتگاه‌هاي خود در ساحل درياي خزر پناه گرفته بود، سرهنگ نعمت‌الله نصيري که بعدها رئيس ساواک شد، فرمان عزل دکتر مصدق را در محل اقامتگاهش به وي ابلاغ کرد. اما مصدق پس از دادن رسيد نامه به نصيري، دستور بازداشت او را داد. 64
پس از بازداشت نصيري، شاه از کشور فرار کرده، ابتدا به بغداد و از آنجا به رم رفت. طرح اجراي کودتا شکست خورد و کرميت روزولت و همکارانش مجبور شدند استراتژي جديدي طراحي کنند. براي خروج روزولت و گروه او، هم‌چنين زاهدي و تعداد ديگري از دست‌اندرکاران مهم کودتا، به‌وسيله هواپيماي وابسته نظامي آمريکا، برنامه اضطراري تهيه و تدارک شد. زاهدي را به يکي از خانه‌هاي امن سيا بردند و تا روزي که مصدق سرنگون گرديد، در آنجا مخفي بود. روزولت به اميد آن که بتواند کودتاي دوم و موفقي را به ثمر برساند، سلسله عمليات پراکنده‌اي را از سر‌گرفت. 65  ابتدا بيانيه‌اي مبني بر دعوت نيروهاي مسلح به حمايت از شاه تهيه و منتشر گرديد. سپس هيئت مستشاري نظامي آمريکا نيز طرفداران زاهدي را مسلح کرد. 66  در اين رابطه، سرلشکر جورج. سي. استوارت در مورد نقش هيئت مستشاري نظامي آمريکا در کودتاي 28 مرداد، در برابر کنگره آمريکا چنين شهادت داده است :
" وقتي که بحران به اوج خود رسيد و همه چيز در حال فروپاشي بود، ما ضوابط خود را زير پا نهاديم، از جمله به علت وضع اضطراري بي‌درنگ پتو، پوتين، لباس نظامي، دستگاه مولد برق و وسايل پزشکي در اختيار ارتش گذاشتيم که اجازه داد محيطي به نفع شاه ايجاد شود ... سلاح‌هايي که سربازان داشتند، کاميون‌هايي که سوار بودند، زره‌پوش‌هايي که در خيابان ها به حرکت در‌مي‌آمدند و ارتباطات راديوئي که اجازه داد اختيار اوضاع را در دست گيرند، همه از طريق برنامه کمک نظامي تأمين شد."67

منابع در دفتر روزنامه موجود است.
پاورقي