درس‌های مکتب عاشورا برای امت اسلامی (بخش‌پایانی)

قیام امام حسین( ع ) الگوی الهام ‌بخش مقاومت د ر سرتا سر جهان

کد خبر: ۸۷۶۶۴

تاریخ: ۲۳ مهر ۱۳۹۵ - ۱۹:۴۴

آرش فهیم
روح قیام عاشورا در همه جای جهان جاری شده است. عاشورا امروز دیگر مکتبی منحصر به ایران و کشورهای شیعه نیست. از منطقه ما گرفته تا آفریقا و قلب اروپا و آمریکا نام حسین(ع) شنیده می‌شود. حتی در برخی از روستاهای دور افتاده آمریکای لاتین که موطن سرخپوست‌های رنج کشیده تاریخ شرم‌آور استعمار هستند هم ردی از نهضت کربلا دیده می‌شود. به همین دلیل هم دولت‌های غربی به هر وسیله‌ای دست می‌زنند تا با سیگنال‌های اخلالگر خود مانع رسیدن پیام پرشور و مجذوب‌کننده امام حسین(ع) شوند. چون هر انسان آزاده‌ای در جهان، اگر این پیام را بشنود، شیفته آن می‌شود.
هنوز فراموش نکرده‌ایم که چند سال قبل، در کشور ایتالیا و در خانواده آنیلی که خاندانی با نفوذ و صاحب قدرت و ثروت آن کشور بود، فرزندی به نام ادواردو متولد شد که به قدرت و ثروت خانوادگی خود پشت پا زد. او پس از آشنایی با دین اسلام، پیرو مکتب عاشورا شد و بعد از دل بریدن از دنیای دروغینی که در آن متولد شده بود، تصمیم گرفت تا به حوزه علمیه قم بیاید و تحصیلات دینی انجام دهد، اما توسط صهیونیست‌ها به شهادت رسید. امثال ادواردو آنیلی در این دوران کم نبوده‌اند.
جلوه زیبای جهانی شدن فرهنگ عاشورایی را طی سال‌های اخیر در راهپیمایی عظیم اربعین می‌توان به طور عینی دید. آدم‌هایی با ملیت‌ها و زبان‌های مختلف، از ایران، عراق، افغانستان، سوئد، آمریکا، کانادا و ...همه دل‌هایشان یکی می‌شود و به سوی یک هدف حرکت می‌کنند. این‌ها همه نشان می‌دهد که عاشورا، حالا دیگر یک مکتب انقلابی و مبارزاتی جهانی است که می‌تواند همه رهایی طلب‌ها و عدالتخواهان دنیا را به هم پیوند دهد و شبکه بین‌المللی مقاومت را ایجاد کند.
نیجریه؛ پایگاه جدید فرهنگ عاشورا
نیجریه یکی از کشورهایی است که در دوران ما تبدیل به پایگاهی برای مکتب عاشورا شده است. جنبش اسلامی نیجریه به رهبری شیخ ابراهیم زکزاکی، به رغم همه فشارها و دشواری‌ها اما از پا ننشسته است و هر روز گسترده‌تر می‌شود.
مصطفی محمد، یکی از مسلمانان نیجریه و از یاران شیخ زکزاکی است که در گفت‌وگو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «بدون تردید همه حرکت‌های جنبش اسلامی نیجریه از برکت عاشوراست. مراسم عاشورای حسینی در نیجریه به قدری تأثیر دارد که امسال، یکی از استانداران نیجریه هر گونه مراسمی به این مناسبت را ممنوع اعلام کرده است. چون آن‌ها از قدرت عاشورا با خبر هستند و از این قدرت می‌ترسند.»
وی درباره تأثیر فرهنگ عاشورا بر جنبش اسلامی نیجریه توضیح می‌دهد: «برگزاری مراسم عاشورای حسینی بهترین راه برای این است که جنبش اسلامی نیجریه خودش را به طور علنی در شهرها و خیابان‌ها نشان دهد. این کار باعث تبلیغ دین اسلام و اسلام پذیری برخی از افراد غیرمسلمان شده است. برنامه‌های عاشورایی ما هر سال حدود 40 روز از اول محرم تا اربعین حسینی در تمام شهرهای نیجریه برگزار می‌شود. وقتی مردم ما را می‌بینند، برایشان سوال پیش می‌آید که این حسین کیست که بعد از هزار و 400 سال از شهادتش هنوز هم مردم برایش عزاداری می‌کنند؟ همین باعث می‌شود که برخی از مردم کنجکاو شوند، پیش ما بیایند و ما با آن‌ها درباره دین اسلام و تشیع و امام حسین(ع) صحبت می‌کنیم و کتاب‌هایی را برای مطالعه و آگاهی بیشتر درباره دینمان به آن‌ها می‌دهیم. همچنین در طول برگزاری مراسم عزاداری هم در سطح شهرها مقاله‌هایی را درباره عاشورا و دین اسلام بین مردم توزیع می‌کنیم. این کار هم خودش مقدمه‌ای است برای اینکه مردم نیجریه درباره دین اسلام جست‌وجو کنند و به این دین بپیوندند.»
یار نزدیک شیخ زکزاکی همچنین درباره علت ترس دولت آن کشور از برگزاری آئین‌های عزاداری برای اهل بیت، بیان می‌کند: «دولت نیجریه از این هراس دارد که تشیع مانند جرقه‌ای که تبدیل به شعله می‌شود و بعد به تدریج کل یک جنگل را دربر می‌گیرد در حال گسترش است. واقعیت این است که در مسیر راهپیمایی عاشورا و اربعین در کربلا، حضور مردم نیجریه روز به روز زیاد‌تر می‌شود که این نشانگر گسترش تشیع در این کشور است. این باعث ناراحتی دولت می‌شود و تصورشان این است که تا چند سال دیگر تشیع کل کشور را خواهد گرفت.»
مصطفی محمد همچنین یک خبر خوب هم از نیجریه می‌دهد و می‌گوید: «همین اواخر یک پروفسور که شخصیت مهمی در نیجریه محسوب می‌شود، شیعه شد. جالب است که بدانید، او عضو قبیله‌ای است که اصالتا یهودی بودند و نسبت به عقاید مذهبی خود هم بسیار سختگیر و متعصب هستند. این پروفسور بعد از شیعه شدن، خانه خودش را تبدیل به مسجد کرد. نکته مهم این است که وی تحت تاثیر فرهنگ عاشورا به جنبش اسلامی پیوست.»
این عضو جنبش اسلامی نیجریه درباره فعالیت‌های این گروه در روزهای عاشورا هم بیان می‌کند: «برای پاسداشت خون‌هایی که امام حسین و یارانش تقدیم کردند، ما هم هر سال در محرم خون خود را به بیمارستان‌های نیجریه اهدا می‌کنیم. همچنین در نیجریه به قدری ظلم هست که هیچ کس جرئت انتقاد از عملکرد دولت را ندارد. تنها کسانی که امروز این جرئت را یافته اند، شیعیان هستند. این را هم از فرهنگ عاشورا گرفته‌ایم.»
فرهنگ عاشورا در قاره آمریکا
تردیدی نیست که دین اسلام با سرعت زیادی در کشورهای اروپایی و آمریکایی رو به گسترش است. نکته قابل تأمل این است که برخی افرادی که در این کشورها به دین اسلام می‌گروند، تحت تأثیر قیام عاشورا قرار دارند.
به طور مثال، دیانا ترون گوسو‌، یکی از شهروندان آمریکاست که چند سال قبل مسلمان شد و نام «هاجر حسینی» را برای خود انتخاب کرد. وی امام حسین(ع) را عامل اصلی گرویدن خود به اسلام معرفی می‌کند. وی در گفت‌وگویی با نشریه موعود، گفته بود: «در مباحث امامت که پیش می‌رفتیم من با یک نقطه اوج روبرو شدم و آن امام حسین(ع) بود. هر چه در موضوع امام حسین(ع) پیش می‌رفتم هیجانم برای دانستن این همه عظمت بیشتر می‌شد. امام حسین(ع) نقطه اصلی لحظات شگفت‌انگیز وجودم شد...من در ایران سعی کردم در بسیاری از مراسم‌های مذهبی شرکت کنم و به طور جدی خودم را با مراسم عزاداری امام حسین آشنا کردم. در کنار این مراسم آنچه برای من خیلی اهمیت داشت، شناخت شخصیتی از امام حسین بود که نقش جهانی دارد. حرکت و اراده امام حسین برای احیای حقیقت بود. او همه چیز را فدا کرد تا اصل دین و حقیقت انسانیت بماند. در این موضوع ابعاد فکری و عقلی عجیبی نهفته است.»
سهیل اسعد، مسلمان آرژانتینی که به عنوان مبلغ در آمریکای لاتین فعالیت می‌کند نیز قیام امام حسین(ع) را یکی از عوامل پیوستن برخی از سرخپوست‌های آن منطقه به دین اسلام معرفی می‌کند. وی در مجموعه مستند «جهانشهری‌ها2» که به شیعیان آمریکای لاتین می‌پردازد، به شرح ماجراهای معرفی دین اسلام به سرخپوستان پرداخته است. او در بخشی از این مستند می‌گفت که با توجه به روحیه عدالتخواهانه و تمایل بسیاری از مردم آمریکای لاتین به مبارزه با ظلم و استعمار غرب، وقتی برای آن‌ها درباره قیام امام حسین(ع) صحبت می‌کرد، آن‌ها بسیار به اسلام علاقه‌مند می‌شدند و برخی از آن‌ها نیز تحت تاثیر همین مطالب به دین اسلام می‌گرویدند.
عاشورا؛ عامل وحدت مسلمانان
در افغانستان
افغانستان نیز یکی از کشورهایی است که فرهنگ عاشورا و یادآوری حماسه حسین(ع) در آن رسوخ زیادی یافته است.
دکتر سیدوحید ظهوری از نیروهای جهادی افغانستان وکارشناس حقوق بین الملل و مسئول هماهنگی تشکل های فرهنگی افغانستان، در این‌باره به گزارشگر کیهان می‌گوید: «بعد از حمله شوروی بهافغانستان شرایط بسیار دشواری در این کشور پیش آمد، شرایطی پر از ظلم و اختناق که دوران نهضت عاشورا را تداعی می‌کرد. همچنان که حرکت امام حسین(ع) یک الگو و راه روشن برای مقاومت و مبارزه ملت افغانستان در برابر متجاوزان بود. یکی از مشکلات ما این بود که همه مردم افغانستان شیعه نبودند که به امام حسین(ع) متوسل شوند، اما با این حال یک وحدت اجتناب‌ناپذیر وجود داشت که هم شیعیان و هم اهل تسنن نسبت به نهضت یک اعتقاد خالصانه و خاص داشتند و این موضوع باعث می‌شد که نه تنها مردم افغانستان در برابر متجاوزان ثابت قدم بمانند، بلکه بسیاری از مسلمانان جهان را هم با خود همراه بسازند. جالب است که بدانید، حتی برخی از شخصیت‌های سیاسی غیر‌شیعه در افغانستان نیز در صحبت‌های خود اذعان کرده‌اند که هر چه آموخته‌اند از تکایا و سخنرانی‌های منبرهای عاشورایی شیعیان بوده است. یک زمانی در افغانستان برای برگزاری آئین‌های حسینی(ع) آزادی وجود نداشت و به همین دلیل هم اکثر این برنامه‌ها در زیرزمین‌ها و در خفا برگزار می‌شد. اما بعد از تجاوز شوروی، با وجود همه مشکلات و رنج‌هایی که به مردم کشور ما تحمیل شدیک هماهنگی در مقابله با کفر بین شیعیان و اهل تسنن به وجود آمد و این باعث شد که اهل سنت هم به طرف مبارزه کشیده شود.»
وی در ادامه می‌افزاید: «خوشبختانه در سال‌های اخیر مراسم عزاداری عاشورا در افغانستان باشکوه‌تر از همیشه برگزار می‌شود، هم در شهرهای بزرگ مثل کابل، مزار‌شریف، قندهار و هم در شهرستان‌ها و شهرهای کوچک. به طوری که چند سال قبل که همزمان با تاسوعا و عاشورای حسینی به افغانستان رفتم، این برنامه‌ها به قدری باشکوه برگزار می‌شدند که احساس نمی‌کردم این شهرها با تهران و مشهد تفاوتی دارند. در تماس اخیری هم که با هموطنانم در افغانستان داشتم شنیدم که امسال هم این آئین‌ها باشکوه برگزار شده‌اند.»
نقش فرهنگ عاشورا
در مبارزه با تهاجم فرهنگی غرب
ظهوری همچنین درباره نقش عاشورا در برابر تهاجم امروز غرب و به ویژه تلاش‌های غربی‌ها برای تحمیل فرهنگ خودشان به مردم افغانستان هم اظهار می‌دارد: «عاشورا و نهضت کربلا معجزه می‌کند. همان‌طور که انقلاب‌های بزرگ سال‌های اخیر جهان، به ویژه انقلاب اسلامی ایران تحت تأثیر عاشورا و قیام امام حسین(ع) پدید آمدند، در افغانستان هم شاهد تاثیر اعجازگونه فرهنگ عاشورا در برابر تهاجم فرهنگی در افغانستان هستیم. باید بدانیم که امروز در افغانستان فقط سه یا چهار شبکه تلویزیونی مذهبی فعالیت می‌کند و در مقابل، حدود 20 شبکه مشغول ترویج منکرات هستند. با همه این‌ها برگزاری یک شب مراسم عاشورای حسینی، همه تأثیر این برنامه‌ها را خنثی می‌کند. فرهنگ عاشورایی به قدری اثرگذار است که حتی غیرمعتقدین هم ملزم هستند که شئون محرم را رعایت کنند.»
این مجاهد افغانستانی همچنین لشکر فاطمیون را یکی دیگر از اثرات فرهنگ عاشورایی در افغانستان می‌داند و می‌گوید: «جهاد افغانستان مرهون عاشورا و نهضت امام حسین(ع) است. امروز حرکت بزرگ مردم افغانستان برای دفاع از حرم که در قالب لشکر فاطمیون به طور داوطلبانه به سوریه اعزام می‌شوند، یک حرکت خودجوش است که ریشه در عاشورا دارد.»
صحبت‌های دکتر ظهوری درباره تاثیر عاشورا بر وحدت اهل تسنن و اهل تشیع در افغانستان، یادآور صحبت‌های شیخ صهیب حبلی از علمای مطرح اهل سنت لبنان و عضو تجمع علمای مسلمان و رئیس جمعیت الفه صیدا در لبنان است. وی در گفت‌وگو با تسنیم می‌گوید: «چقدر این کلام امام حسین(ع) زیباست که همچون منی با همچون او(یزید) بیعت نمی‌کند، خداوند مقدر کرد که این واقعه(عاشورا) در تاریخ ما رخ دهد تا بیاموزیم که این مقام‌ها ارزشی نزد خداست و پیروزی با کثرت نفرات و تجهیزات نیست، بلکه پیروزی به خداوند تعلق دارد و معنای پیروزی خون بر شمشیر تا روز قیامت باقی و پایدار است.»شیخ حبلی می‌افزاید: «هر چند امام حسین(ع) و کسانی که همراه ایشان بودند، به شهادت رسیدند، اما آنها به ما یاد دادند که نباید در مقابل ظلم و ستم تسلیم شویم، منبع و منشأ‌ و الهام‌بخش تمام انقلاب‌ها و جنبش‌هایی که رخ می‌دهد، عاشوراست، هر چند ظلم از نظر تعداد نفرات و تجهیزات بیشتر باشد، پیامبر خدا از مکه خارج نشد مگر آنکه پیروزمندانه به آن برگردد، ظاهر آن شکست و باطن آن فتح و پیروزی است.
حسین(ع) از مکه خارج نشد مگر آنکه اسلام پیروز شود، این قیام به ما درس فداکاری و ایستادگی می‌دهد، آن امام می‌فرماید که من روز و ساعتی را که در آن کشته می‌شوم، می‌دانم تا بی‌اساس بودن ادعایی کسانی که می‌گویند حسین(ع) خود را در مهلکه قرار داد، ثابت شود، خداوند می‌فرماید خود را با دستان خود به هلاکت نیندازید، منظور از هلاکت، هلاکت اخروی است که در نتیجه عدم استجابت ندای حق و سکوت در برابر باطل حاصل می‌شود، اگر انقلاب امام(ع)، خود را از بین بردن بود، تمام جنبش‌های جهاد و امر به معروف و نهی از منکر از بین رفته بودند.»