سوریه در آستانه تحولات مهم(نگاه)

کد خبر: ۸۱۶۱۷

تاریخ: ۱۱ مرداد ۱۳۹۵ - ۲۲:۳۳

دکتر محمد حسین محترم
سوریه به دلایل مختلفی در آستانه تحولات مهمی قرار گرفته که هويت سوريه جديد را مشخص خواهد کرد. این تحولات که به نوعی بهم ربط دارند از یک سو نتیجه پایداری محور مقاومت است و از سوی دیگر می‌تواند موازنه قدرت را به نفع محور مقاومت سنگین‌تر کند. مهم‌ترین اتفاقاتی که در تحولات سوریه رخ داده تغيير نام جبهه النصره به فتح الشام و جدايي آن از القاعده، همزمان با پیروزی‌های ارتش سوریه در منطقه حلب و تنگ‌تر شدن حلقه محاصره تروریستها در این شهر است. ايجاد دالان هاي بشردوستانه انساني در حلب از سوي دولت سوريه، در کنار اعلام عفو عمومي از سوي بشار اسد رئيس جمهور سوريه براي کساني است که سلاح خود را زمین بگذارند در جهت همین تحولات مهم قابل ارزیابی است. ارتش سوريه با تنگ‌تر کردن حلقه محاصره حلب، خود را برای آزادی این شهر آماده می‌کند، اما هنوز حدود 300 هزار نفر از شهروندان سوری در مناطق تحت اشغال گروههاي مسلح تکفيري هستند که امکان دارد از سوي اين گروهها به عنوان سپر انساني به کار گرفته شوند، دولت سوريه و همپيمانانش تلاش دارد در جريان آزادسازي حلب از آسيب رسیدن به غيرنظاميان جلوگيري شود. به همين منظور دالان‌هايی برای خروج آنها فراهم کرده‌اند. تفکيک حساب کار تروريست‌ها ازغيرنظاميان در حلب همانند آنچه که مستشاران ایرانی در آزادسازي فلوجه نيز به کار گرفتند، علاوه بر اينکه استفاده از سپر انساني را براي تروريست‌ها تا حدودی غیرممکن می‌کند، از دادن بهانه به دست مخالفان سوريه نیز مانع می‌شود تا اين کشور و همپيمانان آن را به نقض حقوق بشر متهم نکنند. لذا از اين پس مسئوليت هرگونه وخامت انساني در اين شهرِ تحت محاصره بر عهده تروریستها و حاميان غربی - عربی آنها خواهد بود .اما چند نکته درباره تحولات جدید در سوریه :
1- جبهه النصره با تغيير نام نمی‌تواند جنايات خود را در افکارعمومی به دست فراموشی بسپارد و حامیان آن نیز نمی‌توانند از زیر بار مسئوليت جنایات این گروه شانه خالی کنند. لذا  ارتش سوریه چشمان خود را بر روي جنایات گذشته جبهه النصره و ارتباط آن با القاعده نخواهد بست و محور مقاومت نیز نمی‌تواند بپذیرد که نام این گروه تروریستی تحت هر عنوان از فهرست تروريسم حذف شود.
2- به دلایلی باید گفت خط و مشی جبهه النصره اکنون تحت عنوان فتح الشام تغییر نخواهد کرد. اولا به دلیل اینکه تفکر و ایدئولوژی همه تروریستها، تکفیری است و براین اساس برای ایجاد ناامنی در منطقه از سوی حامیان غربی - عربی شان آموزش دیده‌اند و پرورش یافته‌اند و با تغییر نام چیزی عوض نخواهد شد. ثانیاً ابومحمد الجولاني، سرکرده جبهه النصره در حالی در شبکه ماهواره‌ای الجزیره قطع ارتباط با القاعده را اعلام کرد که برای  نخستين بار با عمامه و لباس نظامي اسامه بن‌لادن ظاهر شد و از این طریق بر مشی گذاشته خود تاکید کرد. ثالثاً سخنان جولانی نشان می‌دهد این قطع ارتباط یک حرکت تاکتیکی انفعالی است چرا که این قطع ارتباط با مجوز و موافقت ايمن الظواهري سرکرده شبکه تروريستي القاعده صورت گرفته و جولانی هنگام اعلام قطع ارتباط نیز از یک طرف از سران القاعده به خاطر درک لزوم قطع ارتباط قدرداني کرده و از طرف دیگر تاکید کرده این قطع ارتباط و تغییر نام به خاطر جلوگیری از حملات هوایی روسیه و گرفتن بهانه از دست حامیان سوریه است. رابعاً اعضای النصره و اکنون فتح الشام از تروریستهای غيرسوري هستند و در مصاحبه جولانی با شبکه الجزیره احمد سلامه مبروک مصری معروف به ابوالفرج مصري نماينده القاعده در جبهه النصره، در کنار وی نشسته بود. لذا نمی‌توان پذیرفت که فتح‌الشام یک گروه سوری مخالف دولت این کشور است.
3- تغيير نام جبهه النصره به فتح الشام را باید تنها بازي با کلمات دانست. هدف از اين بازي، خارج کردن اين گروه از فهرست تروريسم است. در طول مذاکرات سیاسی در ژنو یکی از موارد اختلافی بین محور مقاومت به رهبری ایران و روسیه و جبهه ضد سوری غربی - عربی به رهبری آمریکا، قرار گرفتن گروه جبهه النصره تحت عنوان گروه‌های تروریستی بود که آمریکا نمی‌پذیرفت. حال با تغییر نام این جبهه، آمریکا با ژست مبارزه با تروریسم، در صف مقدم تروریستی خواندن النصره قرار خواهد گرفت، هم به زعم خود بهانه را از دست روسیه می‌گیرد تا تروریست‌ها از حملات هوایی مسکو در امان بمانند و هم از تروریست‌های النصره تحت نام جدید حمایت می‌کند و آنها را در حاشیه امن قرار می‌دهد.
4- یک احتمال دیگر در‌باره جدایی النصره از القاعده این است که آمریکا تلاش دارد با این تغییر نام زمینه متحد کردن گروههاي تکفيري تروریستی متلاشی شده از جمله النصره و داعش را فراهم کند. موضوعی که جيمز کلاپر رئيس سازمان اطلاعات ملي آمريکا در نشست امنيتي در شهر آسپن در غرب آمريکا بر آن تاکید کرد.  قبل از این داعش حاضر نبود با وجود ارتباط النصره با القاعده با این گروه متحد شود.
5- این تغییر نام نشانه دغل بازی آمریکایی‌ها در مذاکرات سیاسی است و تزویر آمریکایی‌ها را آشکارتر کرد. آمریکا از یک طرف با روسیه مذاکره و توافق کرد جبهه النصره در لیست تروریستها قرار گیرد و از طرف دیگر در اقدامی مزورانه تلاش دارد با تغییر نام النصره، تروریستها را از حملات هوایی روس‌ها در امان نگه دارد و آنها را به عنوان يکي از گروه هاي مخالف که آنها را ميانه رو می‌خواند، معرفي کند.
6- این تحولات را باید نشانه شکست سياست آمریکا و عربستان سعودي به عنوان پدر و مادر اصلي القاعده، طالبان، داعش، النصره و همه گروههاي تروريستي دیگر دانست و به نوعی اعلام غیرمستقیم آمریکا به شکست سیاستهایش در منطقه است. چرا که اولاً کری در نشست با همتايان اروپائي اش در بروکسل گفته تعيين سرنوشت بشار اسد رئيس جمهور سوريه فعلا از دستور کار آمریکا خارج شده و هيچ راهي جز از طريق تفاهم با روسيه میسر نخواهد بود. ثانیاً مذاکرات کری و لاوروف چندان هم موفقیت آمیز و مثمر‌ثمر نبوده و توافقات آنها نانوشته بوده و عملی نخواهد شد چون اولاً بعد از توافق بر سر ایجاد «اتاق عمليات مشترک» در پايتخت اردن برای نظارت بر عمليات نظامي در سوريه، مسکو و دمشق بدون توجه به این اقدام محاصره حلب را تنگ‌تر کردند و بر جاده راهبردی کاستيلو مسلط و راه ارتباطی تروریستها را بدون هماهنگی با آمریکا بستند. ثانیاً مسکو چند ماه قبل اتاق عمليات مشترک روسي-ايراني- سوري را در بغداد تشکیل داد. ثالثاً دولت کنوني آمريکا تا زمان خروج از کاخ سفید، وقت زیادی ندارد که بخواهد در سوریه قدرت مانور داشته باشد. لذا ترجیح می‌دهد با وقت کشی و دیدارها و توافقات بی‌حاصل، فعلاً اوضاع سوريه آرام باشد تا رئیس جمهور بعدی آمریکا سرکار بیاید.
7- همزمان با این تحولات آمریکا پیشنهاد برقراری آتش بس را در سوریه مطرح کرده اما روسيه با تجربه قبلی در خان طومان این پیشنهاد اوباما را حيله سياسي خوانده است. آمریکا امیدوار بود با این حرکت تاکتیکی جلو پيروزي هاي ارتش سوريه در حلب را بگیرد و با گفت‌وگوی سياسي زمان را به نفع تروریستها بخرد. اما موفقیت ارتش سوریه در عملیات هشت ساعته و غافلگیرکننده بازپس گيري محله بني زيد حلب، تحول ميداني بزرگي محسوب مي‌شود.
8- به نظر می‌رسد با این تحولات و آزادی قریب الوقوع حلب، مژده‌اي که رئيس جمهور سوريه در مجلس نمايندگان اين کشور وعده آن را داده بود، در حال تحقق است. بشاراسد گفته بود «حلب به گورستان رؤياهاي اردوغان تبديل  خواهد شد». با توجه به کودتای نافرجام در ترکیه و بسته شدن مرزهای این کشور با سوریه و همچنین با تصرف جاده استراتژیک کاستيلو، انتقال تروريستها و تسلیحات نظامی از ترکیه به سوریه و حمایت‌های ترکیه از تروریستها در حلب قطع شده است. حلب نقطه آغازی بر پایان بحران 5 ساله سوریه و طرح عبری - عربی - غربی در این کشور خواهد بود. همان‌گونه که جان برنان رئيس سيا در مجمع امنيتي سالانه آسپن گفت «درباره منافع آمریکا در آينده سوريه خوشبين نيستم».
این یعنی اینکه یک سونامی سیاسی - نظامی در جهت خلاف سیاست‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه در حال شکل‌گیری است.