نگاهی به تفریحات سالم در ماه معنویت الهی(بخش دوم)

تفریحات سالم در شب‌های رمضان

کد خبر: ۷۸۱۰۷

تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۹:۴۷

انسان به صورت فطری همان‌گونه که به خواب، خوراک و استراحت نیاز دارد به تفریح و سرگرمی نیز نیازمند است. در فرهنگ دینی ما بر تفریحات سالم تاکید فراوان شده است چرا که اسلام دین سرزندگی، شکوفایی و سلامتی است و همه انسان‌ها را به بهره‌مندی از لذایذ حلال دنیوی توصیه می‌کند.
اسلام با شادی انسان‌ها مخالف نیست اما برای حفظ سلامت و کرامت جامعه شرایطی در نظر گرفته که مهم‌تر از همه پرهیز از حرام گناه و معصیت است.
همه انسان‌ها می‌توانند شاد باشند، مفرح و شاداب زندگی کنند به شرط آنکه در این مسیر به راه انحراف، خطا و گناه کشیده نشوند و این وظیفه مسئولین فرهنگی است که الگوی شادی و تفریح متناسب با جامعه اسلامی در اختیار افراد به ویژه جوانان کشور قرار دهند، تا جوانان و نوجوانان گرفتار برخی تفریحات ناسالم نشوند.
رفتارهای مسرت بخش ماه مبارک رمضان
حجت‌الاسلام والمسلمین «محمد آفتابی» کارشناس برنامه‌ریزی کشوری در امور اجتماعی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی درباره انواع تفریحات سالم در ماه مبارک رمضان در گفت‌وگو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «یکی از تفریحات سالم در ماه میهمانی خدا، نیایش و پرستش داوطلبانه است روزه‌دار باتشریفات ویژه به ضیافت الله دعوت شده و چه نیکوست که با هدیه گرانبهایی به محضر خداوند سبحان شرفیاب گردد، تلاوت قرآن هم یکی دیگر از تفریحات سالم ماه میهمانی خدا است. رمضان بهار قرآن است و به همین دلیل در شب قدر که شب نزول قرآن است سزاوار است که روزه‌دار با ترتیل آیه‌های روح‌بخش قرآن، فضای ملکوتی ماه خدا را عطرآگین سازد.»
وی اضافه می‌کند:‌ «صدقه به فقرا و مستمندان، احترام به بزرگ‌ترها، مهربانی نسبت به کوچک‌ترها، افطاری دادن، صله‌ارحام، خوش‌خلقی نسبت به زیردستان و صلوات بر محمد و آل محمد(ص) از دیگر رفتارهای مسرت بخش این ماه مبارک است.»
این کارشناس همچنین می‌گوید: «از حضرت امام حسن عسکری(ع) پرسیدند چرا روزه واجب شده است؟ ایشان فرمودند تا ثروتمند درد گرسنگی را دریابد و به فقیر توجه کند. خداوند خواسته که میان بندگانش یکنواختی به وجود آورد تا ثروتمند هم طعم گرسنگی را بچشد و اگر جز این بود ثروتمند بر مستمند و گرسنه‌ ترحم نمی‌کرد.»
حجت‌الاسلام آفتابی تصریح می‌کند: «به همین دلیل دستگیری از مستمندان، تمرین قناعت و صبر و تحمل، اخلاص در کارها، تمرین نظم و انضباط از جمله رفتارهایی است که در دین اسلام بسیار سفارش شده است و رعایت آن‌ها در ایام ماه مبارک رمضان از سوی پیامبر و ائمه اطهار(ع) بسیار سفارش شده است، پیشوایان معصوم(ع) فرمودند، گناهان در این ماه بخشوده می‌شود و این مژده بزرگی است برای آنهایی که لغزش‌هایی داشته‌اند تا ناامید نباشند و از گناهان دست شویند و خود را اصلاح نمایند. اگر کسی در این ماه از گناهان خود پشیمان و شرمسار باشد و از خداوند آمرزش بخواهد مورد مهر و عفو قرار خواهد گرفت.»
وی درباره فضیلت صله ارحام نیز تاکید می‌کند که «امام صادق(ع) فرمود، به درستی که رحم و خویشاوندی معلق و آویزان به عرض است پس به درستی که بر تمام مردم واجب است به خاندان و اهل بیت پیامبر اعظم(ص) نیکی کنند و همچنین نیکی با پدر و مادر و خویشاوندان نیز بسیار سفارش شده است.
در اسلام بسیار تاکید شده که صله‌رحم عمر را زیاد می‌کند همانگونه که قطع رحم عمر را کوتاه می‌کند و چه پسندیده و باشکوه است که انسان در ماه مبارک رمضان این توصیه الهی را به جا آورد و از اقوام، بستگان و خویشاوندان خود غافل نباشد.»
این کارشناس فرهنگی همچنین می‌گوید: «شایسته است که روزه‌داران به همه این نکات انسانی روزه توجه کنند و بکوشند واقعا فریضه روزه را آنچنان که باید به جا آورند و ماه مبارک رمضان را آنچنان که سزاوار این ماه است به سر آورند تا همگان از برنامه های سازنده اسلامی بهره‌مند شوند.
نقش دولت در ایجاد الگوی تفریح سالم
در شب‌های رمضان
دولت‌ها در کنار ده‌ها و هزاران وظیفه‌ای که دارند موظفند که شرایط جامعه را برای بهره‌مندی صحیح و سالم از تفریحات و سرگرمی‌ها برای افراد جامعه فراهم آورند و به جرأت می‌توان گفت که این مسئولیت اگر در ردیف اولین و مهم‌ترین وظایف دولت قرار نداشته باشد در رتبه‌بندی‌های مهم بعدی قرار دارد چرا که مسئله فرهنگی و تأثیر عوامل فرهنگی در روحیه جوانان به حدی زیاد است که آنها را از منجلاب مسائل ضدارزشی باز می‌دارد و راه را برای نفوذ فرهنگ وارداتی به ویژه فرهنگ غربی مسدود می‌کند.
«زهره کدخدایی» کارشناس مسائل اجتماعی در گفت‌وگو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «وظیفه دولت، نهادها و ارگان‌های ذی‌ربط برای الگوسازی جوانان بسیار خطیر و مهم است چرا که باید متناسب با شرایط جامعه تفریحاتی را به جوانان عرضه کنند و زمینه مناسب برای آن را به وجود آورند که قابل دسترس برای همه اقشار باشد و فقط به قشر خاصی محدود نشود.»
وی معتقد است، افراد ترجیح می‌دهند به تفریحات و سرگرمی‌هایی روی آورند که امکان مالی آن را داشته باشند در ضمن از تنوع، سلامت، تحرک و سرزندگی و نشاط برخوردار باشد. اگر مسئولان الگوی مناسبی در اختیار جوانان قرار دهند و تفریحات را در چهارچوب فرهنگ اسلامی تعریف و آن را اجرا کنند امکان خطا رفتن جوانان به حداقل می‌رسد.»
این کارشناس مسائل اجتماعی همچنین اضافه می‌کند: «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت آموزش و پرورش، شهرداری، شورای اسلامی شهر و دیگر نهادهای مربوطه باید گزینه‌ها و امکانات تفریحی را به جوانان عرضه کنند تا نیازهای تفریحی آنان برطرف شود و از طرف دیگر این سرگرمی‌ها باید جنبه آموزشی هم داشته باشد و راهنما و الگوی جوانان در انتخاب مسیر زندگی‌شان باشد.»
وی خاطرنشان می‌کند: «در ایام ماه مبارک رمضان نیز همانند ایام دیگر سال باید خدمت‌رسانی و ایجاد الگوهای تفریحی سالم برای مردم در اولویت برنامه‌های شهرداری‌ها باشد به ویژه آنکه شهرداری یک نهاد مردمی است و هزینه‌اش را مردم تأمین می‌کنند. بنابراین با همکاری وزارت ارشاد اسلامی و وزارت آموزش و پرورش در این ایام می‌توانند در فرهنگسراها امکانات بیشتری برای راه‌اندازی کلاس‌های آموزشی، اکران فیلم و نمایش، برگزاری نمایشگاه‌ها و... فراهم سازند. ضمن اینکه برگزاری تورهای درون شهری هم می‌تواند بسیار مفرح و شادی‌بخش برای جوانان باشد و آنان را با آثار فرهنگی و تمدنی ایران آشنا کند.»
این کارشناس یادآوری می‌کند: «تفریحاتی که نهادهای فرهنگی به مردم عرضه می‌کنند بهتر است رایگان باشد یا هزینه کمی برای جوانان و دیگر افراد جامعه دربر داشته باشد تا آنان را علاقه‌مند کند و انگیزه بیشتری برای روی آوردن به تفریحات سالم داشته باشند.
تفریح سالم دغدغه مهم والدین
محمد سلامتی یک کارمند که دارای دو فرزند 15 و 18 ساله و کارشناس امور اجتماعی است در گفت‌وگو با گزارشگر کیهان درباره نحوه گذراندن اوقات فراغت فرزندانش می‌گوید: «چه خوب است که گزارش خود را به این مسئله مهم اختصاص دادید چرا که مسئله سرگرمی و تفریح جوانان نه تنها در ایام ماه مبارک رمضان بلکه در طول سال تبدیل به یکی از دغدغه‌های مهم زندگی ما شده است. دقیقاً روزی نیست که فرزندانم به من نگویند حوصله ما سر رفته... چکار کنیم؟... کجا برویم؟ به خصوص در فصل تابستان که بچه‌ها به مدرسه نمی‌روند این موضوع بیشتر نمود پیدا می‌کند.»
این کارشناسی امور اجتماعی اضافه می‌کند: «واقعاً باید از مسئولین بپرسیم چه اندازه امکانات تفریحی، آموزشی و سرگرم کننده برای جوانان فراهم کرده‌اند؟ اکثر مجتمع‌های ورزشی با هزینه‌های سرسام‌آوری اداره می‌شوند که بخش اعظم آن بر دوش مردم است و اگر کسی بخواهد دو فرزندش را در این کلاس‌های ورزشی ثبت‌نام کند تصور کنید چه هزینه‌ای را باید متحمل شود؟!»
سلامتی می‌گوید: «مثلاً برای جذب جوانان به فرهنگ مطالعه و کتابخوانی چه تعداد کتابخانه داریم؟! وضعیت‌ مالی همه خانواده‌ها اجازه نمی‌دهد که به طور مثال به ورزش اسکی، اسب‌سواری و ورزش‌های گران‌قیمت روی بیاورند پس تکلیف این جوانان چه می‌شود؟ آیا باید از تفریحات سالم محروم شوند؟» این کارمند می‌گوید: «تا به کی باید فرزندانم را به رفتن به پارک، نمایشگاه، موزه و یا شرکت در گردهمایی‌های فامیلی تشویق کنم. بالاخره شرایط روحی جوانان ایجاب می‌کند که با همسالان خود به محیط‌های سالم و تفریحات سالم روی بیاورند اما همین شهر بازی‌ها هم که تعدادشان در شهرها اندک است آیا محیط مناسبی برای تفریح هستند؟ به خصوص که گاه و بیگاه در اخبار می‌شنویم دستگاه‌های بازی آنقدر فرسوده هستند که سالی چند کشته می‌دهند!»
این کارشناس امور اجتماعی اضافه می‌کند: «متأسفانه امکانات تفریحی در جامعه ما محدود است و باید هر چه سریع‌تر متولیان این امر چاره‌ای بیندیشند تا جوانان ما به جای تفریح سالم، سرگرمی کاذبی برای خود پیدا نکنند...!
توجه به نیازهای جوانان
در بحث تفریحات سالم، توجه به روحیات و نیازهای نوجوانان و جوانان امری ضروری به حساب می‌آید چراکه هر کسی برداشت متفاوتی از تفریح و سرگرمی دارد و مطابق سلیقه خود آن را تعریف می‌کند، به همین دلیل تعداد کسانی که در این مسیر به خطا می‌روند بسیار زیاد است.
یک کارشناس فرهنگی به گزارشگر کیهان می‌گوید: «هر مرحله از زندگی جوان تفریح خاص خود را می‌طلبد و باید تفریحات سالم متناسب با گروه سنی جوانان و نوجوانان به آنها معرفی شود تا به راه لغزش و خطا نروند. باید بتوان خواسته‌های جوانان را مدیریت کرد و برنامه‌ریزی مناسبی برای گردش، تفریح و سرگرمی آنها فراهم آورد. ماه مبارک رمضان فرصت بسیار خوبی است که جوانان با نظارت خانواده‌ها و مسئولان فرهنگی با برکات این ماه و فرهنگ سازنده، مفید و مسرت‌بخش اسلام آشنا شوند و نیازهای خود را نه در فرهنگ‌های وارداتی بلکه در فرهنگ ناب محمدی(ص) جست‌وجو کنند.»
توصیه‌های بهداشتی
در ماه مبارک رمضان
«فرزانه رضایی» کارشناس بهداشت در گفت‌وگو با گزارشگر روزنامه کیهان درباره نوع تفریحات در ماه مبارک رمضان می‌گوید: «افراد در این ایام روزه‌داری باید به تفریحات و سرگرمی‌هایی بپردازند که با شرایط جسمانی آنها هماهنگی داشته باشد و باعث کاهش فشارخون یا افت مواد قندی در بدن نشود چرا که به دنبال آن ضعف، سستی و ناتوانی به انسان دست می‌دهد.»
وی اضافه می‌کند: «بعد از افطار و نوشیدن مایعات و خوردن غذاهای کم حجم، افراد می‌توانند به پارک‌ها بروند، پیاده‌روی کنند و از هوای خوب پارک‌ها و جنگل‌ها و دیدن مناظر زیبا بهره بگیرند تا بدنشان به نوعی ورزش کرده باشد و هم برای خوردن سحری آمادگی پیدا کنند.»
به گفته این کارشناس بهداشت، متأسفانه برخی از افراد در هنگام افطار به خوردنی‌های سنگین و پرحجم روی می‌آورند و مایعات زیادی می‌نوشند به تصور اینکه نیاز بدنشان را تأمین می‌کنند درحالی که شرایط بدنی آنها به گونه‌ای است که خوردن خوراکی‌های پرحجم برایشان مشکلات بدنی ایجاد خواهد کرد و آنها را خدای ناکرده بیمار می‌کند.
رضایی همچنین خاطرنشان می‌کند: «رفتن به سینما یا تئاتر، رفتن به نمایشگاه‌ها، موزه‌ها، دیدن اقوام و فامیل و صله ارحام و گذراندن وقت با دوستان و آشنایان از جمله تفریحات سالم در این ایام به حساب می‌آید، چراکه احتیاج زیادی به فعالیت‌های سنگین بدنی ندارد و بدن را با کمبود آب و مواد قندی مواجه نمی‌کند.
این کارشناس بهداشت توصیه می‌کند: «در ایام ماه مبارک رمضان بهتر است از قندهای طبیعی مانند خرما به جای زولبیا، بامیه و دیگر شیرینی‌ ها استفاده شود و همچنین سبزی‌هاو میوه‌های آبدار مصرف شود تا نیاز انسان به فیبر و مواد سلولزی فراهم گردد تا ناراحتی‌های گوارشی ایجاد نشود.»