نگاهی به برکات قرآن در ماه ضیافت‌الله(بخش نخست)

بهار قرآن در سایه وحدت و همدلی(گزارش روز)

کد خبر: ۷۷۵۶۶

تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۹:۴۴

گروه گزارش
بهار قرآن از راه رسید. بهاری با عطر و بوی رمضان، ماه صیام و روزه و تقوا. ماهی که در آن سبک زندگی نسبت به ماه‌های دیگر تفاوت می‌کند. روزه‌داری فقط نخوردن و نیاشامیدن نیست، بلکه التزام و پایبندی به قوانینی است که خدای مهربان در جهت رشد معنوی و تعالی مقام انسان برای روزه‌دار وضع کرده است.
رمضان ماه تجدید خاطره هم هست. یاد آن سال‌های دوری که برای اولین بار به عشق خوردن سحری، قبل از اذان صبح بیدار می‌شدیم و سپس نماز صبح را می‌خواندیم و یادمان بود که آن روز خیلی باید مراقب اعمال و رفتارمان باشیم.
یادم می‌آید پدربزرگم توی کوچه راه می‌افتاد و درب خانه همسایه‌ها را با ضربه کوچک می‌نواخت تا برای خوردن سحری بیدار شوند. صدای مناجات قبل از اذان از مساجد به گوش می‌رسید. و من معمولا تا ظهر روزه خود را نگه می‌داشتم و به اصطلاح روزه کله گنجشکی می‌گرفتم.
به هرحال، لطف و صفای خاصی در این ماه بر تمام خانواده‌ها حکمفرما است که برخاسته از صفای معنوی رمضان‌المبارک است.
در گزارش امروز و فردای کیهان نگاهی داریم به تدبر در آیات قرآن در ماه مبارک رمضان.
اسلام دینی کاملا فرهنگی
اسلام بدون شک به عنوان آخرین منشور محکم خدا برای هدایت بشر، دین کاملی است و پیامبر عظیم‌الشأن آن به عنوان اسوه و نمونه یک انسان کامل و پس از او اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام بهترین راهنمایان ما بوده‌ و هستند.
با یک بررسی کاملا ساده می‌توان اسلام را دینی صد درصد فرهنگی قلمداد کرد. «فرهنگ» همان که مقام معظم رهبری، آن را از اقتصاد بالاتر می‌داند و همچون «نفس کشیدن» تعبیر می‌کند.
کارشناسان معتقدند که به دو دلیل می‌توان اسلام را دینی فرهنگی دانست:
اول این که معجزه آن چیزی جز یک کتاب نیست و کتاب محصولی کاملا فرهنگی است و دوم این که اولین پیام آسمانی و جمله وحی خدا بر پیامبر اسلام(ص)، چیزی جز قرائت و خواندن نیست. و این امر خود پدیده‌ای فرهنگی است. معجزه پیامبر اسلام(ص) یک کتاب است، کتابی که هزار و چهارصد سال و اندی پیش نازل شده و تاریخ مصرف آن ابدی و هدایتگری همیشگی است. با این حال قرآن در این زمان هدایتگر است و برای آینده بشر نیز درس‌نامه هدایت است. فرازهای ناشناخته‌ای دارد که با تفسیر مفسران و علمای بزرگ می‌توان به عظمت مفهومی و معنایی آن دست یافت. اما با تمام این تفاسیر باید اذعان داشت در عصر حاضر قرآن به عنوان یک معجزه‌گر حقیقی مهجور مانده است و ماه رمضان بهترین فرصت برای خروج این کتاب آسمانی از این مهجوریت است.
بدون شک اگر قرآن به عنوان یک معجزه‌گر در زندگی بشر متجلی شود، تحول عظیمی در جایگاه رفیع «خلیفهًْ‌اللهی» او فراهم خواهد کرد که همواره مسجود فرشتگان الهی باشد به شرط آن که قرآن را فقط تلاوت نکنیم بلکه با تدبر و توجه به تفاسیر بتوانیم معنای واقعی آن را در زندگی به‌کار ببریم.
ماه رمضان و ترویج فرهنگ قرآنی
در مورد آثار و برکات ماه مبارک رمضان و ضرورت ترویج فرهنگ قرآن با آقای محمد قاسمی شوب دانشجوی دکترای علوم قرآنی و حدیث گفت‌وگویی انجام دادیم. وی به گزارشگر کیهان می‌گوید: «ماه مبارک رمضان ماهی است که قرآن در آن نازل شده، همان طور که در فصل بهار، طبیعت شادابی خاص و حیاتی تازه می‌یابد، رمضان نیز ماه بهار قرآن است. حضرت علی(ع) می‌فرماید: «کتاب خدا را یاد بگیرید زیرا قرآن بهار دل‌هاست». در ماه رمضان تاکید ویژه‌ای به انس با قرآن از جانب معصومان(ع) صورت گرفته است. لذا در این ماه زمینه ترویج فرهنگ قرآن در جامعه بیش از هر زمان دیگری مهیا است.»
وی در ادامه اشاره می‌کند: «برای گسترش مفاهیم و آموزه‌های قرآن در فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی، همچنین اصلاح و تغییر نظام آموزش‌های قرآنی دانش‌آموزان و همچنین تجلیل از نخبگان قرآن باید کارگروه‌هایی تشکیل شود و برنامه‌های مدونی در این زمینه باید از سوی مسئولان طراحی و اجرا شود.»
بهار قرآن
درباره راهکارهای ترویج فرهنگ قرآنی در ماه رمضان گفت‌وگویی با «محمد حسنی‌تبار» دانشجوی دکترای معارف اسلامی و علوم سیاسی انجام دادیم.
وی به گزارشگر کیهان می‌گوید: «لحظات ماه رمضان مثل قطرات باران رحمت الهی است. انسان با توجه به جوهر وجودی خود از آن بهره می‌برد. خاکی که نرم باشد از رحمت الهی استفاده می‌کند و خاکی که سفت و شوره‌زار باشد قطعا از این رحمت بی‌شائبه الهی محروم خواهد بود، بر همین اساس باید گفت که در این بهار قرآن شرایط برای انس و بهره‌مندی از کلام وحی آماده است.»
وی در ادامه می‌گوید: «باید قرآن را از مهجوریت درآورد. به نظر می‌رسد مرحله قبل از عمل به دستورات قرآن، انس با آن باشد. متاسفانه برخی‌ها انس کمتری با قرآن دارند.این عده‌ظاهرگرا و قشری‌مسلک  اهل تدبر و فهم باطنی و معانی عمیق قرآن نیستند ولی ما باید تلاش کنیم این فرهنگ را نهادینه کنیم.»
این دانشجوی دکترای معارف اسلامی معتقد است: «اگر تدبر در معانی قرآن را در جامعه نهادینه کنیم قطعا می‌توانیم شاهد برکات و آثار معنوی آن در تمامی مراحل زندگی فردی و اجتماعی باشیم و از همین‌رو نهادینه شدن فرهنگ قرآنی در جامعه اسلامی ما امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است.»
روزه مظهر همدلی و وحدت
روزه پیام‌های زیادی دارد. یکی از این پیام‌ها، وفاق، همدلی و وحدت و اشتراک معنوی روزه‌داران است. ماه رمضان که ماه ضیافت خداست، حرکت گسترده و شکوهمندی برای نمایش این همدلی میان مسلمانان است.
حرکاتی وحدت‌آفرین، همچون: وقت سحری، وقت افطار، وقت حضور در مساجد و اقامه نماز جماعت، وقت قرائت قرآن و... همه اینها نشانه‌هایی از حضور وحدت‌آفرینی و پرمعنای روزه‌داران در ضیافت الهی است.
حجت‌الاسلام‌والمسلمین خلیل منصوری کارشناس علوم قرآنی به گزارشگر کیهان می‌گوید: « ماه رمضان ماه همدلی و نماد وحدت مسلمین است. از همین‌رو باید به تقویت ابعاد همدلی در این ماه بسیار توجه شود، همچنین به وضعیت فقرا و افراد نیازمند باید رسیدگی کرد و با الهام گیری از مفاهیم عمیق قرآنی به ترویج فرهنگ قرآن پرداخت.»
حجت‌الاسلام منصوری می‌گوید: «امروز با توجه به گستردگی دنیای ارتباطات بیش از پیش احساس می‌شود که باید به ترویج فرهنگ قرآنی در جامعه اسلامی اهتمام کنیم و مفاهیم کتاب آسمانی را با استفاده از ابزارهای ارتباطی مثل شبکه‌های اجتماعی گسترش دهیم.»
این کارشناس علوم قرآنی در ادامه تصریح می‌کند: «باید به فکر نهادینه کردن فرهنگ قرآنی در جامعه باشیم و این امر زمانی تحقق می‌یابد که همه آحاد جامعه، از دانش‌آموز و دانشجو تا کارمند رسمی و غیررسمی، همگی در این خط و مسیر حرکت کنند، چون بدون همکاری همه بخش‌های جامعه در جهت ترویج فرهنگ قرآنی قطعاً نمی‌توانیم جامعه‌ای کاملاً منطبق با دستورات قرآنی داشته باشیم و شاید بهترین فرصت و بستر مهیا برای تحقق این امر، همین ماه مبارک رمضان باشد.»
توجه ویژه به قشر دانشجو
دانشجویان به عنوان پرچم‌دار علم و دانش می‌توانند در امر ترویج فرهنگ قرآنی پیشرو باشند.
حجت‌الاسلام منصوری در این باره به گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «باید با برنامه‌های مدون و کارشناسی شده در دانشگاه‌های سراسر کشور، دانشجویان را به این سمت و سو هدایت کنیم تا با استفاده از توانایی خود به دنبال استخراج معانی و مفاهیم قرآنی باشند.
گرچه دستاورد دانشجویان در این زمینه باید چکش‌کاری شود تا قابل ارائه در قالب یک نظریه علمی و دقیق باشد اما نباید از ظرفیت دانشجو و دانشگاه برای ترویج فرهنگ قرآنی در جامعه اسلامی غافل شویم.»
در ادامه ایشان درمورد تأثیر نمایشگاه قرآن در گسترش فرهنگ قرآنی به گزارشگر کیهان می‌گوید: «نمایشگاه‌های قرآنی به مثابه بازوهای ترویجی فرهنگ قرآنی رفتار می‌کنند. البته در این نمایشگاه‌ها هر از گاهی آثار خوب و مهم پژوهشی و علمی نیز نشر می‌یابد که برای نخبگان جهت آشنایی با مفاهیم جدید قرآن بسیار مفید است.»
منصوری در ادامه تصریح می‌کند: «باید از فرصت نمایشگاه قرآن در همه ابعاد سود برد و آن را منحصر به شهر تهران نکرد بلکه باید چنین نمایشگاه مهمی را در سایر شهرهای کشورمان برپا کرد.»
زندگی در سایه دستورات قرآنی
درباره چگونگی انجام دستورات قرآن در متن زندگی امروزی با حجت‌الاسلام حمید محمدی دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت‌وگویی انجام داده‌ایم.ایشان به گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «امام خمینی(ره) در یک فراز ماندگار از بیانات گهربارشان فرمودند: «قرآن باید در تمام شئون زندگی ما حاضر باشد.»
حال مهم‌ترین راه حضور پررنگ قرآن در متن زندگی یک مسلمان افزایش انس با این کتاب آسمانی است.»
وی تصریح می‌کند: «انس با قرآن برای هر یک از آحاد جامعه مراتبی دارد، حداقل مرتبه آن تلاوت روزانه قرآن است که گاه از انجام این میزان نیز غافلیم. امام صادق(ع) فرمودند پایین‌ترین عهد مومن با قرآن آن است که حداقل روزی 50 آیه از آن را تلاوت کند.» از آثار اولیه تلاوت قرآن افزایش ایمان فرد و جلوه‌گر شدن قرآن در زندگی افراد است. البته این مرحله نهایت کار یا محل توقف نیست بلکه روخوانی مقدمه‌ای است برای فهم، تدبر و عملی نمودن آیات قرآن کریم در زندگی مردم.»
حجت‌الاسلام محمدی نظرشان را در مورد قرآنی شدن زندگی در جامعه به گزارشگر کیهان می‌گوید: «اولین گام، تقویت باور به این مسئله است که قرآن مسیر هدایت و خوشوقتی جامعه را تضمین کرده است. امام خمینی(ره) به عنوان احیاگر قرآن در عصر حاضر می‌فرمود: قرآن کریم سعادت همه بشر را بیمه کرده است و هر کسی در زیر بیرق او واقع بشود، در دنیا و آخرت، «سعید» است.» گام بعدی عمل پرچمداران هدایت و تبلیغ و اسوه‌های جامعه به آموزه‌های قرآن است. تا زمانی که میزان انس و عمل به قرآن توسط عناصر اثرگذار در جامعه در پایین‌ترین سطح ممکن باشد نمی‌توان انتظار داشت بدنه جامعه درپی عمل و انس با قرآن باشند. عمل و رفتار مقام معظم رهبری در توجه به قرآن کریم، حضور چندین ساعته در برنامه‌های قرآن و استنادی که در بیانات ایشان به آیات قرآنی وجود دارد بهترین مبنا برای عمل مسئولان و آحاد جامعه به فرامین قرآنی است. تکریم پرچمداران قرآنی به عنوان اسوه‌های حسنه از اقدامات اثرگذار دیگری است که در حوزه فرهنگ‌سازی می‌تواند منشا اثر باشد و ما نباید از آن غافل شویم.»
از دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی درخصوص گسترش فرهنگ قرآنی نمایشگاه قرآن می‌پرسم از اینکه تا چه اندازه‌ای می‌تواند تأثیرگذار باشد؛ وی به گزارشگر کیهان می‌گوید: «نمایشگاه قرآن اگر تجلی و ظهور همه توانمندی‌های دستگاه‌ها در حوزه‌های مختلف قرآن باشد، می‌تواند به هر کس به تناسب نیازش و به هر مخاطب متناسب با سطح مطالبه و ادراکش پاسخگو باشد. مشروط به اینکه اولاً همه دستاوردها عرضه شود و ثانیاً به خوبی ترسیم شود. به تعبیر دیگر میان عرضه و تقاضا نسبت منطقی ایجاد شود. بنابراین نمایشگاه قرآن می‌تواند کارکردهای مختلفی در گسترش فرهنگ قرآنی برعهده بگیرد. کارکردهایی همچون اطلاع‌رسانی از آخرین وضعیت چاپ کتب قرآنی کشور در همه عرصه‌ها، بهره‌مندی مخاطبان از فضای معنوی، تقویت اتحادیه‌ها و موسسات قرآنی و...