نگاهی به حواشي پر فراز و نشيب پرداخت وام ازدواج (بخش نخست)

تسهيل ازدواج با سراب وام بانکی!

کد خبر: ۷۶۸۰۰

تاریخ: ۱۷ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۸:۴۹

گروه گزارش
یکی از دغدغه‌های زوج‌های جوان در سال‌های اخیر، وام ازدواج و مراحل پر فراز و نشيب دريافت آن است.مراحلي كه گاهي آن‌قدر دشوار و طولاني مي‌شود كه طعم شيرين اين هديه دولت را تلخ مي كند آنقدر كه حتي زوج هاي زيادي قيد دريافت اين هديه 4 درصدي را مي‌زنند و حاضر نیستند برای دریافت مبلغی ناچیز هفت خوان رستم را طی کنند!
در سال 1388 سامانه تسهیلات وام ازدواج با مشارکت بانک‌های ملی، صادرات، تجارت، ملت، سپه، رفاه، کشاورزی و مسکن راه اندازی شد و در ادامه نیز بانک قرض الحسنه مهر ایران، بانک پارسیان، صندوق مهر امام رضا‌(ع) و بانک سامان نیز به این مجموعه اضافه شدند.  تقريبا طي اين هفت سالي كه از اجرايي شدن اين طرح مي‌گذرد هنوز هم مشكلات زيادي باقي است. مشكلاتي كه بسياري را از دريافت اين وام منصرف مي‌كند.
پايين بودن مبلغ وام دريافتي، بودجه نداشتن بانك‌ها، صف طولاني انتظار، دشوار بودن شرايط دريافت وام از جمله معرفي ضامن رسمي يا بازاری دارای اعتبار مالی و .... از جمله مشكلات مهمي است كه حتي با وجود افزايش اين مبلغ هم همچنان زوج هاي زيادي را پشت اين سد بزرگ منتظر گذاشته است.
هرچند خود بانك‌ها نامش را «تسهيلات» گذاشته‌اند، اما آنچه از حال و روز زوج هاي جوان پيداست اينكه اين وام دست كم تا اينجاي كار، شرايط ازدواج كسي را، آن هم با اين وضعيت «تسهيل» نكرده است!
هفت خوان وام ازدواج
آن سالهاي اول كه رويه پرداخت اين وام تصويب شد مبلغ دو ميلیون تومان تعيين شد. يعني دوميليون تومان براي عروس خانم و دوميليون تومان براي آقا داماد.
مدتي بعد اين مبلغ به 3 ميليون تومان افزايش يافت و تا سال‌ها و بدون توجه به بالا بودن تورم و هزينه هاي جاري برگزاري يك مراسم عروسي، همچنان سه ميليون تومان باقي ماند.
هر چند اگر به سايت سامانه تسهيلات ازدواج سري بزنيد مي بينيد كه در آن قيد شده كه اگر اين زوج خوشبخت شرايط خاصي داشته باشند يعني مثلا دانشجو يا طلبه باشند و يا مهريه تعيين شده از 110 سكه كمتر باشد و يا سن ازدواج زوجين از 25 سال پايين‌تر باشد، اين هديه شيرين يا به قول مسئولان كمك هزينه ازدواج ،از سه ميليون تومان به پنج ميليون تومان افزايش مي يابد. اما با نشستن پاي درد دل هاي زوج هایي كه همه اين شرايط را هم داشته‌اند مي بينيد كه انگار اين وعده، سرابي بيش نبوده!
ع .فرامرزي ،كه دانشجوي سال سوم رشته رياضي دانشگاه شهيد بهشتي است و  چند ماه است كه از تاريخ عقدش مي گذرد، يكي از متقاضيان دريافت اين وام بوده است. او درباره مراحل پيچيده وسختي‌هايی كه براي دريافت تسهيلات ازدواج وجود دارد به گزارشگر  كيهان  مي گويد: «راستش زماني كه خطبه عقد جاري شد خيلي از اقوام و نزديكان به ما يادآوري كردند كه چون هر دوي ما دانشجو هستيم فورا به سامانه تسهيلات ازدواج مراجعه كنيم و برای دریافت تسهیلات وام پنج ميليون توماني ثبت نام نماییم. البته اين توصيه درست بود چون در سايت هم قيد شده بود كساني كه داراي شرايط خاصي هستند از جمله اينكه دانشجو هستند مي توانند به جاي سه ميليون تومان، 5 ميليون تومان دريافت‌كننددر وهله اول كه ثبت نام كرديم و همه مدارك را تكميل كرديم اما بعد از اينكه به شعبه تعيين شده مراجعه كرديم با خنده تمسخرآميز رئيس شعبه مواجه شديم! خلاصه به هر شعبه‌اي كه مي‌رفتيم و مدارك را نشان مي داديم همه مي گفتند بودجه نداريم و پرداخت وام پنج ميليون توماني منوط به افزايش بودجه است و هنوز هم خبري نيست! البته اوضاع از آن چيزي كه فكر مي كرديم خيلي بدتر بود و زماني هم كه به همان وام سه ميليون توماني راضي شديم هم در كمال ناباوري گفتند كه فعلا خبري از پرداخت وام نيست و چون ليست متقاضيان زياد شده معلوم نيست كي پرداخت مي شود!»
او در ادامه مي افزايد: «اما جالب اينجاست كه وقتي با همه دشواري و سختي هاي لازم ضامنين را جور كرديم و مدارك را تكميل نموديم تازه‌به ما اعلام كردند كه خبري از پرداخت وام آن هم به اين زودي‌ها نيست.
تازه با هر جايي هم كه فكرش را كنيد تماس مي‌گرفتيم ولي همه يك پاسخ تكراري مي دادند كه هنوز هيچ دستورالعمل جديدي به دست آنها نرسيده و فعلا نمي توانند پرداخت كنند! اين موضوع واقعا ممكن است ازدواج خيلي از جوان‌ها مثل ما را به تعويق بياندازد چون بدون شک عده زيادي هستند كه به همين مبالغ با وجود ناچيز بودن آن دل مي‌بندند و اميد دارند كه زودتر به دستشان برسد اما خيلي از مسئولان در نهايت بي تفاوتي و بدون اينكه به معناي واقعي هيچ دلسوزي براي زوج هاي جوان داشته باشند فقط به دنبال اين هستند كه ارباب‌رجوع را از سر خودشان باز كنند. اما واقعيت اين است كه اگر بانك بودجه كافي براي پرداخت وام ازدواج را ندارد پس چطور زماني كه از همان بانك مي‌خواهيم وام با سود 21 درصد بگيريم درست در همان زمان و خيلي زود اين وام را پرداخت مي‌كنند؟ تازه خيلي از سختگيري هاي اين وام سه ميليون توماني را هم ندارد!»
چوب لاي چرخ ازدواج آسان
اما وام ازدواج كه تقريبا هر سال خبرهاي خوشايندي از آن شنيده مي شود همچنان و طبق اظهار نظر خيلي از زوج هاي جوان آن‌قدرها خوشايند نيست. خيلي‌ها معتقدند دوندگي‌ها و مشكلات قبل از دريافت اين وام گاهي آن‌قدر زياد است كه خيلي‌ها قيد اين وام یا به اصطلاح «تسهیلات!» را مي زنند و عطاي آن را به لقايش مي بخشند.
فاطمه احمديان، يكي ديگر از متقاضيان اين وام بوده، او كه حدودا دو سال پيش و با يك انتظار 6 ماهه اين وام را دريافت كرده درباره چالش هاي دريافت اين وام به گزارشگر كيهان مي گويد: «‌به نظر من به جاي اينكه اسم وام ازدواج را بگذارند «تسهيلات» بهتر بود اسمش را مي گذاشتند، سيكل پيچيده و بي پايان ازدواج! اولش كه به سايت ازدواج مراجعه مي كنيم، مي‌بينيم اسم اين وام را گذاشته‌اند «ابزار تشويقي ازدواج» اما از همان اول كار يعني درست زماني كه در سايت ثبت نام كرديد و مدت‌ها در انتظار معرفي به بانك مانديد و بعد از چند ماه هم خبري نشد،آن وقت متوجه می‌شوید که این تشویق چقدر کارساز بوده است! چون هيچ بانكي در ليست بانك هايي كه بودجه داشته باشند نيست! تازه مي توانيد از شروع كار تا آخرش را بفهميد ،كه اين قصه سر دراز دارد!»
وی ادامه می‌دهد: «تازه اگر خوش شانس باشيد و بانكي هم كه بودجه دارد براي ثبت نام شما باز شود بعد از ديدن ليست مدارك مورد نياز هم خواه نا خواه خيلي‌ها از اين ليست خارج مي شوند، ضامن معتبر و اشتغال به كار و فيش حقوقي و کسر از حقوق و... و اما بعد از جور كردن تمام اين مدارك هم درست لحظه اي كه فكر مي كنيد ديگر كار تمام است و ظرف چند روز ديگر اين دو ميليون و 800 هزار تومان به حساب‌تان واريز مي شود! خبر مي رسد كه فعلا به دليل كمبود بودجه پرداخت وام متوقف شده است، و زمان پرداخت هم اصلا مشخص نيست شايد يك هفته ديگر و شايد چند ماه بعد!»
او با اشاره به اينكه براي دريافت اين وام نزديك به 6 ماه با وجود تكميل بودن تمام مداركش معطل شده است، مي افزايد: «پدر من بازنشسته است اما زماني كه براي دريافت نامه كسر از حقوق مراجعه كرد گفتند كه ديگر نمي تواند ضامن شود چون تعداد متقاضياني كه ضامنش شده يعني سه نفر تكميل است. زماني هم كه يكي از آشنايان كه بازنشسته است را معرفي كرديم به او هم گفتند فقط براي اقوام درجه يك مي تواند نامه کسر از حقوق بگيرد. خب شما تصور كنيد چقدر شرايط سخت بود. يعني براي يك وام دو ميليون و خرده‌اي كه اسمش را گذاشته‌اند وام سه ميليون توماني يا بايد يك ضامن بازنشسته پيدا مي كرديم و يا يك ضامن رسمي. در صورتي كه هيچ كسي حاضر نمي‌شد براي اين مبلغ ناچيز ضامن شود و نامه كسر از حقوق بياورد.
يعني اين وام درست بعد از عروسي به دست ما رسيد كه عملا ديگر هيچ فايده‌اي نداشت! از طرف ديگر به جز اقساط ماهانه هر سال در سررسيد دريافت وام هم يك قسط بيشتر دريافت مي كنند و حتي اگر يك روز از موعد قسط بگذرد سريع اخطار مي‌آيد.»
تاريخچه پر فراز وام شيرين!
ماجراي وام ازدواج اين روزها به طنز بيشتر شبیه است، طنز تلخي كه خيلي‌ها را با وعده شيرينش به طرف خود جذب مي كند، اما درست لحظه اي كه تمام حساب و كتاب‌تان را روي اين پول كرده ايد، نه تنها خبري از پول نیست بلكه حتي با اين جمله كه شايد حالا حالا هم خبري از پرداخت نباشد، روبه رو مي شويد! اما همه اينها در حالي است كه از سوي ديگر مسئولان مي گويند طي پنج سال فقط نزديك به 13/6 ميليارد تومان تسهيلات ازدواج  به زوج‌هاي متقاضي پرداخت شده است و البته قطعا منظورشان از ارائه اين آمار فقط زوج هايي است كه شرايط دريافت اين وام را داشته‌اند و احتمالا در ميانه راه به دليل ناتواني در پيدا كردن ضامن يا مدارك لازم پا پس نكشيده اند!
طبق آمارهای اعلامی بانک مرکزی پرداخت تسهیلات ازطریق این سامانه به گونه‌ای بوده که در سال 1388 حدود 942 هزار و 415 نفر، سال 1389 یک میلیون و 131 هزار و 664 نفر، سال 1390 یک‌میلیون و 264 هزار و 112 نفر، سال 1391 حدود 947 هزار و 748 نفر و در سال 1392 حدود 893 هزار و 581 نفر تسهیلات ازدواج دریافت کرده‌اند. همچنین با احتساب 121 هزار و 150 نفر که از ابتدای سال جاری تسهیلات ازدواج دریافت کرده‌اند و کل عملکرد سال 1388 تاکنون 5 میلیون و 300 هزار و 670 نفر بوده که به ‌آنها بالغ بر 13 هزار و 600 میلیارد تومان تسهیلات پرداخت شده است.
اما از طرف ديگر متقاضیان صف شده برای دریافت وام ازدواج در شرایطی به یک میلیون و 143 هزار و 60 نفر می‌رسند و هیئت دولت بر اقدام بانک مرکزی برای اعطای وام ازدواج تاکید می‌کند که نسبت رشد سپرده‌های قرض الحسنه در موقعیت مناسبی قرار ندارد به طوري که این نسبت ازسال 1388 به 1389 حدود 42/6 درصد، 1389 به 1390 نزدیک به 9/3 درصد، 1390 به 1391 حدود 27/9 درصد و 1391 به 1392 منفی شده و منفی 0/26 درصد بوده است.
البته طي اين سالها مبلغ اين وام ازدواج هم بدون تغيير نبوده است، در مورد تغییرات سقف وام ازدواج نیز باید یادآور شد که سقف فردی وام پیش از سال 1387 یک میلیون تومان، درسال 1387 دو‌میلیون تومان، و از سال‌های 1388 تاكنون يعني سال 1395 حدود 2/5 تا سه میلیون تومان باقي مانده است كه به صورت مستند اين مبالغ در سامانه تسهيلات ازدواج قابل مشاهده است. اما اخيرا و در فروردين ماه سال جاري خبر افزايش وام ازدواج به مبلغ 10 ميليون تومان خبر ساز شد.
حالا بايد در انتظار ماند و باقي ماجرا را از نزديك رصد كرد كه با افزايش مبلغ ريالي اين وام آيا شرايط پرداخت نيز بهتر خواهد شد يا مثلا اين وام هم فقط در صورتي پرداخت مي‌شود كه بانك‌ها بودجه كافي داشته باشند؟ يا مثلا براي زوج هاي جواني كه شرايط پيدا كردن ضامن رسمي دولت يا فيش حقوقي ندارند هم چنين تسهيلاتي تعلق مي گيرد يا خير؟ تمام اين اما و اگرها فعلا كه در هاله‌اي از ابهام است و تا زماني كه به بيشتر اين سوال‌هاي نيمه كاره پاسخ درستي داده نشود نمي‌توان به بزرگ و بزرگ‌تر شدن اين مبلغ‌هاي پرداختي چندان اميدوار ماند.