شناخت و راهكارهايي براي كنترل حساسيت‌هاي فصل بهار (بخش پایانی)

طب مدرن در تکاپوی مبارزه با حساسیت‌های فصلی (گزارش روز)

کد خبر: ۷۴۴۵۷

تاریخ: ۲۰ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۱۹:۲۸

گروه گزارش
حساسيت‌ها و آلرژي هاي فصلي كه معمولا در فصل بهار شدت بيشتري مي‌يابند يكي از معضلات جدي است كه اين روزها عده زيادي با آن دست به گريبان هستند و متاسفانه روز‌به‌روز هم به تعداد كساني كه مبتلا به اين مشكل فصلي هستند بيشتر مي‌شوند.
اما همان طور كه اشاره شد نگراني نسبت به اين معضل فصلي از جايي بيشتر مي شود كه با عدم آگاهي كافي اين معضل ممكن است تشديد شده و به بيماري‌هاي حادتري مثل آسم و بيماري‌هاي تنفسي تبديل شود.
در بخش پایانی اين گزارش انواع اين آلرژي‌ها و نحوه كنترل و جلوگيري از تشديد آن و همين‌طور راهكارهاي علمي و عملي براي درمان آنها را مورد بررسي قرار داده‌ايم.
آلرژي فصلي، قابل درمان يا لاعلاج؟
همان طور كه در قسمت قبلي گزارش اشاره شد در واقع آلرژی واکنش افراطی سیستم ایمنی بدن به عوامل مختلف و موادی است که به‌طور طبیعی بی‌ضرر است اما بر اثر واکنش سیستم ایمنی بدن به یک سری مواد بی‌ضرر به وجود می‌آید. مانند حساسیت به برخي مواد خوراكي و غذايي یا حساسیت به گرد و خاك و غبار فصلي يا برخي گل‌ها و گياهان خاص.
تمام اين عوامل در كنار هم باعث مي شود سيستم ايمني بدن كه نتوانسته در برابر اين عوامل بيروني واكنش نشان دهد، برخي علائم را از خود بروز دهد، مثل آبريزش بيني و خارش و سرخي و التهاب چشم‌ها و سرفه و عطسه‌هاي شديد و .... اما بر سر اينكه آيا اين آلرژي‌هاي فصلي درمان قطعي دارند يا نه هنوز حرف و حديث‌هاي زيادي وجود دارد.
دكتر سينا فروزش پزشك عمومي درباره راه‌حل‌هايي كه بعضا براي درمان آلرژي‌هاي فصلي از سوي پزشكان يا حتي كلينيك‌هاي مختلف عنوان مي‌شود، به گزارشگر كيهان مي‌گويد: «همان طوركه اشاره شد، درمان آلرژي بايد بسيار زياد مورد توجه قرار بگيرد چرا كه آلرژي درمان نشده مي‌تواند به آسم، پوليپ بيني يا عفونت‌ گوش و يا برخي مشكلات مزمن ديگر تبديل شود.»
این پزشک در ادامه تصریح می‌کند: «راه‌حل‌هاي زيادي براي تشخيص آلرژي وجود دارد، از جمله تست خون و تست پوست و توجه به علائم معمول آلرژي‌ها. معمولا يكي از اين روش‌ها به اين شكل است كه متخصصان آلرژي از آزمايش‌هاي ساده بدون عارضه براي يافتن عامل آلرژي‌زا استفاده مي‌کنند و به طور كلي در نهايت 15 دقيقه زمان لازم است تا با آزمايش آلرژن‌هاي گوناگون در کلينيک‌هاي تخصصي، عامل مورد نظر شناسايي ‌شود. البته بيشتر مبتلايان خيلي ساده از كنار تشخيص دقيق و علمي آلرژي مي‌گذرند در صورتي كه تا تشخيص دقيقي داده نشود نمي توان براي درمان آن چاره‌ای انديشيد.»
فروزش در ادامه مي‌افزايد: «اولين توصيه براي درمان و كنار آمدن با آلرژي اين است كه از كنار آزمايش‌ها و تست‌هاي گونا‌گوني كه دارد به آساني و بي‌تفاوتي عبور نكنيم و حتما زمان كافي براي اين كار بگذاريم. آزمایش حساسیت می‌تواند کمک زيادي به تأیید یا رد آلرژی کند. تشخیص درست، مشاوره و توصیه‌های پیشگیری، که براساس آزمایش‌های معتبر حساسیت انجام شده باشند، در نهايت مي تواند منجر به کاهش نشانه‌های حساسیت شود و نیاز به داروهای ضدحساسیت را کم کنند.»
وی می‌گوید: «دو روش متفاوت برای تشخیص وجود آنتی‌بادی‌ها و نوع حساسیت در بدن وجود دارند: آزمایش از طریق پوست و آزمایش خون که هر دوی این روش‌ها معتبر هستند و توصیه می‌شوند. معمولاً برای تشخیص اینکه آیا حساسیت به مواد غدایی چون شیر، تخم مرغ، سویا و گندم تشدید شده است یا خیر از تست‌های سالیانه استفاده می‌شود و برای ارزیابی میزان تشدید حساسیت، عواملی چون بادام‌زمینی، مغزیات، ماهی و صدف‌ها، آزمایش‌هایی با فاصله زمانی دو تا سه ساله انجام می‌شوند. اما بعضا شنيده مي‌شود كه كلينيك‌ها يا پزشكان مختلفي به برخي از بيماران حساسيت اين وعده را مي‌دهند كه مي‌توانند در طول يك سال و با روش‌هاي مختلف از جمله تزريق واكسن و غيره آلرژي را به طور كامل درمان كنند. حتي برخي ديگر از پزشكان هم انواع جراحي‌ها مثل جراحي بيني يا پوليپ يا حتي سينوس‌ها را براي درمان آلرژي پيشنهاد مي‌كنند در صورتي كه تمام اين راه‌ها هنوز به صورت علمي اثبات يا رد نشده‌اند. بنابراين بهتر است بيمار به اين وعده‌ها كه اكثرا در قبال دريافت مبالغ هنگفت نيز هست، اكتفا نكنند.»
چند قدم تا پايان آلرژي
اما از موضوع تشخيص و تست و آزمايش‌هاي گوناگون هم كه بگذريم و از طرف ديگر بپذيريم كه هنوز درمان آلرژي‌ها از طريق عمل جراحي هم اثبات نشده است، مي توانيم به سراغ راهكارهاي عملي و ساده‌اي برويم كه در صورت رعايت آنها دست‌كم تا حدود زيادي از شدت آلرژي افراد كاسته مي‌شود و مي‌توانند فصول آلرژي‌زاي سال را با آسايش نسبي پشت سر بگذارند. راهكارهايي كه با رعايت مداوم آنها و البته تا حدود تغيير سبك زندگي كمك شاياني به اين معضل اجتناب‌ناپذير مي‌كند.
البته براي اينكه به بهترين راهكارهاي مهم دست يابيم، منابع مختلف و نظرات پزشكان متعددي را مورد بررسي قرار داديم و به طور كلي مي‌توان گفت برخي از بهترين و موثرترين راهكارهايي كه مي‌تواند منجر به بهبود و يا دست كم عود نكردن اين آلرژي‌هاي فصلي شوند بدين شرح عنوان شده است:
شست‌و‌شوي سينوس‌ها، يعني بهتر است كه سینوس‌های خود را روزانه شست‌و‌شو دهید. بهترین شیوه برای پاک کردن سینوس‌ها، شست‌و‌شوی مجاری بینی با محلول آب نمک است. با این اقدام ساده روزانه یک یا دو بار، می‌توانید به میزان زیاد یا حتی به طور کامل علائم آلرژی فصلی را برطرف کنید. بهتر است چه در فصل بهار و چه پاييز، در روزهای خشکی که باد می‌وزد حتی‌الامکان در منزل یا سایر فضاهای بسته بمانید و از رفتن به فضای باز خودداری کنید. برای افرادی که آلرژی فصلی دارند، بهترین زمان برای خروج از منزل پس از یک بارندگی خوب است، زیرا باران، گرده‌های موجود در هوا را از بين مي‌برد.
همين طور بهتر است از تهویه‌کننده‌های هوا و فیلترها استفاده کنید.
در فصل آلرژی پنجره‌ها را ببندید و دستگاه تهویه را روشن کنید. در فضای خیلی مرطوب با دستگاه رطوبت‌زدا هوا را خشک نگه دارید، زیرا رطوبت بسیار سبب رشد هاگ‌‌ها و قارچ‌ها می‌شود و آلرژی را تشدید می‌کند.
همچنین کارهای باغ‌داری و گل‌کاری را به زمان پس از گرده‌افشانی و بعد از پایان فصل آلرژی موکول کنید.
همين طور بسياري از پزشكان تغذيه تاكيد مي‌كنند كه مصرف برخي خوراكي‌ها تاثيرات شگفت‌انگيزي روي سيستم ايمني بدن دارد و در نهايت مي‌تواند به بهبود تقريبي علايم آلرژي‌ها منجر شود. مصرف مقادیر بسیاری از آنتی‌اکسیدان‌ها مانند، سبزیجات و چربی امگا 3  در رژیم غذایی، سيستم ايمني بدن فرد را تا حد بسیاری به این هدف يعني مقاوم شدن نسبت به آلرژي‌ها ايمن مي‌كند براي همين بيشتر وقت‌ها توصيه مي‌شود که یک رژیم غذایی مقوی و سالم را دنبال کنید.
از همه مهمتر سعي شود مواد غذايي ضد‌التهابی مثل روغن ماهی و میوه و سبزی از رژيم روزانه حذف شود و در عوض از مواد غذایی و مکمل‌های حاوی فلانوئید، بیشتر استفاده شود.
مصرف گوشت قرمز را کاهش دهید و از مواد هضم‌کننده طبیعی استفاده کنید. مبتلایان به آلرژی، بیشتر در هضم غذا دچار مشکل می‌شوند. با مصرف هضم‌کننده‌های طبیعی مثل مواد غذایی پروبیوتیک می‌توانید تا حد بسیاری بر این مشکل غلبه کنید.
البته استفاده از کورتن نیز یکی دیگر از روش‌های درمان است ولی به دلیل عوارض جانبی زیادی که این دارو دارد، در موارد حاد و شدید در صورتی که سایر روش‌ها جواب نداده‌اند و به عنوان آخرین انتخاب تجویز می‌شود.
راه‌حل گياهي براي حساسيت گياهي
ليلا روشنايي از كارشناسان تغذيه و طب سنتي با اشاره به اينكه امروز با تغيير سبك زندگي و مصرف مواد غذايي سريع طبخ (فست‌فود) درصد ابتلا به آلرژي‌ها هم افزايش يافته است، درباره راهكارهاي درمان‌هاي خانگي و سنتي برخي آلرژي‌ها، به گزارشگر كيهان مي‌گويد:  «بيماري آلرژي خود به انواع مختلف تقسيم مي‌شود و براي پي بردن به بهترين راه درمان آن قبل از هر چيزي بايد نوع اين آلرژي را تشخيص داد. اين بيماري مي‌تواند از فرم‌هاي ساده مانند خارش يا سوزش پوست، گلو يا چشم شروع شود و گاهي ممكن است آنقدر شديد باشد كه به ‌دليل انسداد مجاري تنفسي به مرگ منتهي شود. آلرژي‌ها از ديدگاه طب مدرن از يكديگر تفكيك شده و هر كدام درمان خاص خود را دارند. حتي مواردي بوده كه در نوع بسيار شديد آلرژي، تورم در مجاري تنفسي رخ مي‌دهد و تنفس فرد با اختلال روبه‌رو مي‌شود و اين عاملي است كه در بيماران مبتلا به آلرژي كه پيش ‌زمينه آسم يا بيماري‌هاي تنفسي دارند بسيار خطرناك است. اما يكي از اين راه‌هايي كه نسبتا با موفقيت همراه بوده انجام حجامت است. همان طور كه در اسلام هم سفارش شده يكي از بهترين زمان‌هاي انجام حجامت در فصل بهار است، يعني درست فصلي كه بسياري از انواع آلرژي‌هاي همين فصل عود مي‌كند. اين شيوه در درمان انواع آلرژي‌ها موفق عمل كرده و يكي از راه‌هاي بسيار موثر در بهبود بيماري‌هاي صفرا هم هست. البته نبايد فراموش كرد كه تجويز تعداد بار انجام حجامت بسته به نوع بيماري و نظر پزشك دارد. گاهي بيمار با يك بار حجامت نشانه‌هاي بهبود را احساس مي‌كند و گاهي نياز به 2 تا 3 بار حجامت ديده مي‌شود.»
او در ادامه با اشاره به مصرف برخي مواد غذايي كه معمولا در بيشتر خانه‌ها پيدا مي‌شود و با استفاده از آنها مي‌توان از شدت اين آلرژي‌ها به آساني جلوگيري كرد هم مي‌افزايد: «تحقیقات طب سنتي نشان داده كه چای سبز معمولا برای درمان بسیاری از آلرژی‌ها راه بسیار موثری است. چای سبز دارای موادی است که بدن را در مقابل بسیاری از عوامل ایجاد‌کننده آلرژی مانند گرده گیاهان و گل‌ها، ذرات گرد و غبار ايمن مي‌كند. بنابراين به آساني با مصرف روزانه يك ليوان چاي سبز تازه دم مي‌توان تا اندازه‌اي در برابر عوامل آلرژي‌زا مقاومت كرد.»
این کارشناس تغذیه و طب سنتی در ادامه تصریح می‌کند: «مطالعات جدید كشورهاي ديگر هم نشان می‌دهد که علایم آلرژی فصلی در بیمارانی که از غذاهای حاوی پروبیوتیک استفاده می‌کنند، بهبود یافته و کیفیت زندگی بهتری دارند. استفاده از ویتامین سي هم در برنامه غذايي روزانه، تاثیر فوق‌العاده‌ای روی آلرژی دارد. عملكرد اين ويتامين هم بدن را مقاوم مي‌كند. مصرف پرتقال، كيوي، ليمو ترش و ... و تمام خوراكي هاي داراي ويتامين c در اين بين قطعا تاثير‌گذار خواهد بود.»
وی معتقد است: «عسل هم ماده بسيار موثري در درمان و يا كاهش شدت آلرژي عنوان شده است. شايد تصور شود كه خود عسل گاهي حساسيت‌زا است. بله كاملا درست است، عسل برای برخی از افراد حساسیت‌زا است، ولی اگر حساسیت نداشتید، مصرف آن در درمان آلرژي قطعا موثر خواهد بود.بهتر است عسل به صورت خالص و بدون تركيب با چاي يا شير آن هم به صورت ناشتا مصرف شود.»