آثار پر برکت روحی و معنوی اعتکاف در فصل خودسازی و تزکیه نفس(بخش دوم)

شست‌وشوی دل و جان از زنگار معاصی(گزارش روز)

کد خبر: ۷۲۹۴۶

تاریخ: ۰۳ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۱۸:۵۹

نسیمی که لای درختان می‌پیچد و خودش را به داخل صحن مسجد می‌کشد، عطر بهار را در سجاده‌ها بر جا می‌گذارد. اردیبهشت ماه امسال فرصتی بهاری است که در خلوت دعا و نیایش و در باران رحمت الهی روحمان را شسته و  ‌تروتازه کنیم. وقتی نام اعتکاف به گوش می‌رسد، گشایش و فرج در دل‌های مومنین درهای تعالی را باز می‌کند.اعتکاف صرف عزلت گزینی نیست،بلکه خروش برکات است که هر فردی بنا به وسعت دل خویش و معرفتش از آن بهره مند می‌گردد. خیلی‌ها مشغله کاری و زندگی را بهانه دور شدن از این مراسم پر فیض قرار می‌دهند،اما اگر بی‌شمار آثار و برکات آن را می‌دانستند،هر آینه آرزو می‌کردند که در صف معتکفین و در آینه دعا و نیایش، خویشتن خویش را بیابند.
اعتكاف، آب حيات بخش در كويرغفلت‏هاست.اعتكاف، بستر مناسب انديشه و تفكر و خردورزى است. اعتكاف، تلاشى است‏ براى اينكه انسان‌هاى فرو رفته در غرقاب روزمرگی‌ها از فضاى پر التهاب روزانه به سوى‏ خويش‏ وخداى خويش‏ باز گردند.اعتكاف زمينه توبه و بازگشت است.بازگشت‏به قرآن و معنويت، بازگشت‏به دعا و استمداد از عالم غيب، بازگشت ازخودمدارى‏ به‏خداگرايی، آنها كه مسئوليت‏هاى حساس‏تر و بزرگ‌ترى دارند، بيش از ديگران به اعتكاف و خودسازى نياز دارند. بنابراین به نظر می‌رسد مسئولان فرهنگی کشور و نیز سایر مسئولان باید در صف اول اعتکاف قرار گیرند؛ چرا که برای مردم الگو به حساب می‌آیند و نیز می‌توانند از برکات اعتکاف در تصمیم گیری‌ها و مسئولیت‌های خطیر خود بهره بگیرند.
اعتکاف زمینه رشد معرفت الهی
همین تجمعات بویژه از نوع جوانانه است که اسلام و انقلاب را حفظ می‌کند. هر چند توصیه شده در اعتکاف از بحث‌های سیاسی و حزبی خودداری گردد، ولی در کل اعتکاف مسیری برای آگاهی بخشی به جوان امروز تلقی می‌شود. مسیری که استکبار می‌خواهد هر جور شده سد راهش شود.
حجت الاسلام مجید آصفی پوریک پژوهشگر مسائل مذهبی وجوانان با بیان این مطلب به گزارشگر کیهان می‌گوید: «همواره جوانان در جامعه اسلامی یکی از اهرم‌های اصلی قدرت به حساب آمده‌اند و سرنوشت ساز جامعه خویش تلقی می‌شوند. همین جوانان بودند که انقلاب را به پیروزی رساندند و در صحنه‌های نبرد حق علیه باطل 8 سال دفاع مقدس خوش درخشیدند. بنابراین  دور از ذهن نیست که بپذیریم یکی از عرصه‌هایی که دشمن می‌خواهد به آن ضربه وارد کند، عرصه تجمعات دینی بر پایه گرایش های اسلامی جوانان ماست. جدای از نمایش به هم پیوستگی جوانان جامعه اسلامی‌مان در اعتکاف، دشمنان بیم این دارند که شالوده اندیشه و تفکر جوانان ما بر پایه تفکرات اسلامی و ضد استکباری ریخته شود و دیگر با هیچ ترفندی به هم نریزد. بویژه در شرایط فعلی که دشمنان در فضای مجازی همه تلاش خود را به کار بسته‌اند تا به پایه‌های تفکراسلامی در ذهن و دل جوانان جامعه اسلامی و انقلابی‌مان لطماتی وارد آورند.»
این کارشناس مسائل مذهبی با اشاره به اینکه اعتکاف یکی از جلوه‌های رشد معنویت و حقیقت‌جویی در ذهن و دل فرزندان این آب و خاک است، می‌افزاید: «مبارزه با توطئه‌های دشمنان جز با چنگ زدن به ریسمان معرفت الهی امکان پذیر نیست و اعتکاف زمینه رشد معرفت الهی را در دل‌های مومنین فراهم می‌آورد. همه اقشار جامعه بویژه جوانان باید از این فرصت روشن ایام البیض برای خودسازی و بازگشت به مسیر معرفت الهی بهره بگیرند.»
همگامی مردم و مسئولان
در مراسم پر فیض اعتکاف
مریم هاشمی یک دانشجوی رشته جامعه‌شناسی با بیان اینکه اعتکاف فرصتی برای خودسازی، اصلاح فردی و اجتماعی جامعه است، در گفت‌و‌گو با گزارشگر کیهان می‌گوید: «درعلم جامعه‌شناسی اسلامی این‌گونه مطرح می‌شود که اصلاح یک فرد در حقیقت اصلاح یک جامعه است.بنابراین اگر اقشار مختلف مردم به ویژه جوانان را به خود‌سازی در اعتکاف تشویق کنیم، مسلما خروجی‌اش اصلاح امور در خانواده و جامعه خواهد بود. جوانی که  به تذهیب نفس نائل آمده می‌تواند منشا اثرات و برکات بی‌شماری در خانواده و جامعه اش واقع شود.»
از این کارشناس جامعه شناسی سوال می‌کنم: «آیا در این مسیر پیش قدمی بزرگ‌ترها به ویژه مسئولان ضروری نیست؟»
وی پاسخ می‌دهد: «مسلما وقتی مسئولان چند روزی را از فضای پر مشغله برنامه‌های روزمره فاصله بگیرند و به اعتکاف بپردازند،جوان از خودش سوال می‌کند؛ اعتکاف چه آثاری در بر دارد که حتی پر‌مشغله‌ها نیز برای چند روزی برنامه خود را تغییر داده‌اند و پا به عرصه اعتکاف نهاده اند؟ مسئولان باید الگوهای فرهنگی جامعه خود باشند.»
این کارشناس در مورد ضرورت حضور مسئولان دوشادوش مردم در مراسم پر فیض اعتکاف ادامه می‌دهد: «ضمن اینکه مسئولان الگوی جوانان و جامعه هستند، خود نیز به خودسازی و تذهیب نفس نیازدارند تا در کارشان تقوا را پیشه ساخته و به دور از هوا و هوس‌ها تصمیم بگیرند و عمل کنند. بنابراین حضور مسئولان در اعتکاف برای خودشان نیز منشا آثار و برکاتی خواهد بود که بعدها از طریق عملکردشان به جامعه منتقل خواهد شد.»
رشد 35 درصدی جمعیت معتکفین در کشور
حجت الاسلام حسین روحانی نژاد، معاون فرهنگی اجتماعی سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به اینکه مراسم اعتکاف امسال از ۱۳ رجب شروع و ۱۵ رجب به پایان می‌رسد، می‌گوید: «رشد ۳۵ درصدی جمعیت معتکفین را در هرسال داشته ایم. سال گذشته منهای معتکفین دانشگاه تهران و اماکن مقدسه مانند شاهچراغ(ع) و حرم عبدالعظیم(ع) وحرم حضرت معصومه(ع) و آستان مقدس رضوی بالغ بر ۶۶۰ هزار نفر معتکف داشتیم. در سال‌جاری هم پیش‌بینی می‌کنیم جمعیتی حدود ۷۷۵ هزار نفر در مراسم اعتکاف شرکت کنند. امسال با توجه به افزایش تعداد مساجد و عدم تداخل این مراسم با امتحانات مدارس و دانشگاه‌ها جمعیت بیشتری در این مراسم شرکت می‌کنند.»
وی می‌افزاید: «ثبت نام معتکفین از طریق سامانه الکترونیکی انجام می‌شود و مبلغ ناچیزی برای هزینه‌های این ۳ روز از معتکفین اخذ می‌شود که قطعا هزینه‌های آنها بیشتر می‌شود، اما خیرین و واقفین بخش زیادی از نذورات و هدایای خود را به این مراسم اختصاص داده‌اند و همیشه هزینه دریافتی از معتکفین کمتر از هزینه‌های تمام شده آنها است که بسته به مکان و امکانات ارائه شده دریافتی از هر معتکف مساجد متفاوت است.»
معاون فرهنگی اجتماعی سازمان تبلیغات اسلامی با استناد به آمار موجود ادامه می‌دهد: «آقایان ۳۰ درصد و خواهران ۷۰ درصد جمعیت معتکفین را تشکیل می‌دهند. مبلغین، قاریان و مداحان به مکان‌های اعتکاف اعزام می‌شوند و برای روز ۱۳ رجب و میلاد حضرت علی(ع) و 15 رجب شهادت حضرت زینب برنامه‌های ویژه‌ای برگزار می‌شود. ما می‌خواهیم این مراسم به کل با مشارکت مردمی برگزار شود و ما فقط بر آن نظارت داریم نه دخالت.»
وی در تکمیل صحبت هایش می‌گوید: «5506 مسجد در سراسر کشور آماده میزبانی از معتکفین عزیز هستند. اعتکاف می‌تواند ۳ و ۶ و ۹ و ۱۵ روزه باشد که شرط آن روزه داربودن در روز آخر مراسم است. البته روزهای قبل هم مستحب است که معتکفین روزه‌دار باشند. این مراسم از منظر رهبر معظم انقلاب هم آسیب شناسی شده است و ایشان بر برنامه‌ریزی دقیق برای آن تأکید کرده‌اند. البته پربرنامگی هم خودش آسیب زا است. این ایام فرصت خوبی برای خودسازی، تزکیه، تدبر، تفکر و تأمل شرکت کنندگان است. همچنین بر خانواده‌ها و آشنایان و نزدیکان این افراد هم اثر می‌گذارد. استقبال معنوی بعد از پایان این مراسم از این عزیزان خود نشان‌دهنده این تأثیرات بر آنها است. کتاب‌های کافی و لازم این مراسم در همه مساجد برگزار‌کننده توزیع شده است و در قم هم یک کتابخانه تخصصی تأسیس کرده‌ایم، همچنین مهدهای کودک برای نگهداری کودکان معتکفینی که فرزند خردسال دارند در نظر گرفته شده است.»
اعتکاف فرصتی برای آسمانی شدن
درباره اهمیت ایام البیض ماه رجب پیامبر اعظم(ص) می‌فرماید: «هر کس سه روز از وسط ماه رجب (سیزدهم تا پانزدهم) را روزه بدارد و در شب‌هایش به نماز شب قیام کند، از دنیا رحلت نمی‌کند، مگر با توبه نصوح.»
همچنین امام صادق(ع) می‌فرمایند: «هر کس ایام ‌البیض ماه رجب را روزه بگیرد، خداوند متعال به ازای هر روز، ثواب روزه‌ داری و شب‌زنده‌داری یک سال را برای او می‌نویسد و او روز قیامت در جایگاه ایمن‌ شدگان از آتش دوزخ خواهد ایستاد.»
از عمده‌ترین اعمال ایام‌البیض اعمال ام داوود است که برای برآمدن حاجات و برطرف شدن گرفتاری‌ها و دفع ظلم ظالمان مؤثر است.
محمد بیگی زاده جوان معتکفی است که چهارسال مستمر درمراسم اعتکاف شرکت دارد.
وی به گزارشگر کیهان می‌گوید: «قصد دارم اگر عمری باشد،هر سال شرکت کنم.»
از وی سوال می‌کنم: «ازاعتکاف چه دیده‌ای که این‌گونه برای حضور مستمر و فعال انگیزه گرفته‌ای؟» وی پاسخ می‌دهد: «با حضور در این مراسم احساس می‌کنم به معبود خویش بیشتر نزدیک می‌شوم. در پایان مراسم اعتکاف وقتی از مسجد به سمت خانه می‌روم،احساس سبکبالی عجیبی دارم. اعتکاف فرصتی است تا با خدای خویش درد دل راحتی داشته باشیم وبا تزکیه و تهذیب نفس دنیا و آخرت خود را بیمه کنیم.»
این جوان در تکمیل صحبت هایش می‌گوید: «فرصت‌ها در گذرند، شاید تا مراسم اعتکاف سال بعد عمرمان به دنیا نباشد. بنابراین فرصت خود‌سازی را به زمان‌های بعد و بعدتر موکول نکنیم. هر طورشده از فرصت طلایی پیش رو بهره ببریم.»
حضورمسجدی والدین و فرزندان در کنارهم
مراسم معنوی اعتکاف امسال هم با روز پدر مقارن شده است. شاید بهترین اقدام پدر خانواده این باشد که خود در کنار فرزندانش در این مراسم معنوی پر فیض حضور پیدا کند.ابوالفضل مرندی پدر دو نوجوان می‌گوید: «اعتکاف می‌تواند پلی مستحکم و معنوی بین اعضای خانواده ایجاد کند.در تحقق این مهم باید بزرگ‌ترها در کنار جوانان در مساجد که حریم امن الهی و منبع معنویت هستند، حضور پیدا کنند. این‌گونه هم روابط پدر و فرزندی مستحکم‌تر شده و هم پدران الگوهای معنوی فرزندان قرار می‌گیرند.این را فراموش نکنیم که تا خانواده هدایت‌کننده نباشد،جوان انگیزه حضور نمی‌یابد.»
از یکی از جوانان مسجدی که مشغول مهیا کردن مسجد برای ایام اعتکاف است، می‌پرسم:«معنای اعتکاف را می‌دانی؟» در جوابم می‌گوید: «اعتکاف به معنی اقامت گزیدن در جایی است،به طوری که فرد معتکف خود را محبوس و ملتزم به آن مکان بداند و این التزام ناشی از اهمیت و عظمت آن موضوع باشد.»
وی ادامه می‌دهد: «آنچه باعث تفاوت بین اعتکاف و سایر اقامت‌ها می‌شود این است که در اعتکاف یک توجه و رویکردی وجود دارد که مانع اشتغال فرد به امور دیگرغیر از آنچه که به او روی کرده می‌شود. ارکان اعتکاف نیت، توقف در مسجد، کمتر از سه روز نبودن اعتکاف و روزه‌دار بودن معتکف در ایام اعتکاف است. روز سوم بعد از اذان ظهر اعمال ام داوود آغاز می‌شود که شامل خواندن سوره‌هایی از قرآن است و دعاهایی که در مفاتیح الجنان آمده‌اند. این امرمعمولا تا افطار طول می‌کشد. اکثر اعمال در اعتکاف مستحب هستند، اما اینکه افراد باید سه روز را در مسجد بمانند از واجبات امر اعتکاف است.»
این معتکف جوان بزرگ‌ترین اثر اعتکاف را دور ریختن افکار غیرخدایی دانسته و می‌گوید: «بیشتر ساعات روز در اعتکاف خودت هستی و خدای خودت. دیگر از درگیری‌های روزمره که مثل فیلم از جلو چشم هایت می‌گذرند و فکرت را رها نمی‌کنند،خلاص می‌شوی. با هر صلواتی که می‌فرستی دلت آماده‌تر و با هر دعایی که می‌خوانی ضمیرت روشن‌تر خواهد شد. می‌نشینی در خلوت خودت به عادات خوب و بدت فکر می‌کنی. از عادت بد غیبت، دروغ، رقابت‌های ناسالم با دیگران وچشم و هم چشمی‌ها روحت را شست‌وشو می‌دهی. از آن لحظه تصمیم می‌گیری فقط خدا را مد نظر قرار دهی. دیگر از مجالس غیبت دوری می‌کنی و حتی اگر به ضررت باشد راستش را می‌گویی؛ چون دیگر خدایی شده‌ای.»