روش‌های شکر نعمت

کد خبر: ۷۲۰۷۶

تاریخ: ۲۳ فروردين ۱۳۹۵ - ۱۹:۴۴

* محمدمهدی رشادتی
امام هادی(ع) فرمود: القو النعم بحسن مجاورتها والتمسوالزیاده فیها بالشکر علیها و اعلموا ان النفس اقبل شیء لما اعطیت و امنع شیء لما منعت. برای نعمت‌ها همسایه خوبی باشید و با سپاسگزاری و قدردانی از آنها بر نعمت‌های خویش بیفزائید و بدانید که نفس آدمی آنچه را به او داده می‌شود به راحتی می‌پذیرد و در برابر آنچه از آن بازداشته می‌شود به شدت مقاومت می‌کند. (میزان‌الحکمه ج 2 ص 1005)
چند نکته درباره شکر نعمت
1) نعمت‌دهنده را خوب شناسایی کنیم و بدانیم که همه آنها منحصرا از سوی خدای مهربان است: و ما بکم من نعمه فمن الله؛ هر نعمتی که شما دارید از جانب خداست. (نحل/ 16)
2) نعمت‌ها را خوب بشناسیم و بدانیم که شماره آنها از حد و حساب بیرون است: و ان تعدو نعمه الله فلا تحصوها؛ اگر نعمت‌های خدا را شمارش کنید نتوانید بشمارید. (نحل/ 16) نقل می‌کنند: خداوند به موسی(ع) وحی کرد که حق شکر مرا بجای آور. موسی(ع) گفت: پروردگارا چگونه می‌شود حق شکر تو را بجای آورد در حالی که هیچ شکری نیست مگر آنکه تو نعمت آن را به من داده‌ای، خدا فرمود:‌اکنون که این را دانستی شکر مرا بجای آوردی. (درس‌هایی از اخلاق ص 98)
3) از بابت برخورداری از نعمت‌ها در دل احساس شادمانی و رضایتمندی کنیم. در حدیث آمده که: هرگاه چیزی بر انسان وارد شد که باعث شادی او گردید، بگوید: الحمدالله علی هذه النعمه و هرگاه چیزی بر او وارد شد که باعث غم و اندوه او گردید، بگوید: الحمدلله علی کل حال. (همان/ ص 100)
4) نعمت‌ها را خوب پاس داشته و از آنها مراقبت کنیم و در مصرف آنها اسراف و تبذیر و یا بخل نورزیم بلکه نعمت‌های الهی را درست، بجا، به موقع و به اندازه بکار بگیریم و به عبارت دیگر نعمت‌ها را باید در راهی هزینه کرد که خدا راضی است. در روایت داریم که فشار قبر، کفاره تباه کردن نعمت‌هاست. (همان ص 102)
5) در زبان و عمل سپاسگزار باشیم تا از دستمان نرود: لان شکرتم لازیدنکم و لان کفرتم ان عذابی لشدید؛ اگر شکر نعمتها را به جا آوردید آنها را بر شما می‌افزایم و اگر کفران نعمت کنید، عذاب من بر شما شدید خواهد بود. (ابراهیم/ 7) در روایت داریم که انسان با گفتن «الحمدلله» از عهده شکر نعمت درآمده است. (درسهائی از اخلاق ص 100) نقل می‌کنند: امام صادق(ع) چهارپایی را بر در مسجد بسته بود. وقتی بیرون آمد آن را ندید. فرمود:‌ اگر خدا آن را به من برگرداند چنان که سزاوار است شکر او را بجا می‌آورم. دیری نپایید که حیوان را برایش آوردند. حضرت فرمود: الحمدلله. عرض شد آیا نفرمودی خدا را چنان که سزاوار است شکر می‌کنم؟ فرمود: مگر نشنیدی؟ گفتم الحمدلله. (اخلاق شبر ص 374)
شکر منعم واجب آید در خرد
ورنه بگشاید در خشم ابد
(مثنوی دفتر 3- 2671)
روش‌های شکرگزاری خداوند
1) در امور دنیایی به پایین‌تر از خود و در امور معنوی و دین به بالاتر از خود نگاه کن.
2) به مردگان توجه کن که نهایت آرزویشان این است که دوباره به دنیا برگردند و عمل خیری انجام دهند، پس فرض را بر این بگذار که خود همین الان از قبر نجات یافته‌ای و حالا دست به کار خیرشو و از گناه دوری کن. در روایت آمده که بزرگ‌ترین شکر نعمت پرهیز از گناهان است. (درس‌هایی از اخلاق ص 101)
3) فرض کن که به بلایی بزرگ دچار شده بودی که اصلا امید نجات برایت نبود، حالا از آن بلا خلاصی پیدا نموده‌ای و سعی کن این فرصت را غنیمت شماری.
4) اگر دچار سختی و مصیبت شده‌ای، خدا را شکر کن که به بدتر از آن گرفتار نشده‌ای.
5) از آن جهت که در دین و اخلاقت آفت و آسیبی ندیده‌ای خدا را بسیار شاکر باش.
6) در نعمت‌های ظاهری و باطنی خداوند، بسیار تفکر کن که از حد و اندازه خارج است. (مجموعه آثار شیخ عباس قمی ج 1 ص 459)
امام سجاد(ع) فرمود: منزه است آن خدایی که اعتراف به نعمت خود را حمد خود شناخته و اعتراف به درماندگی از شکرش را شکر دانسته است. (تحف‌العقول ص 291) پیامبر(ص) فرمود: کسی که چیزی خورد و شکر کرد، پاداش او مثل پاداش روزه‌دار است. و کسی که بدن سالم دارد و شکر می‌کند، اجرش مثل اجر مریضی است که صبر می‌کند و پاداش غنی شاکر مثل اجر فقیر قانع است. (معراج‌السعاده ص 674)
نقل می‌کنند: فقیری از امام صادق(ع) کمک خواست حضرت یک خوشه انگور به او داد. فقیر گفت: شکر خدا که به من روزی رساند. سپس امام دو مشت انگور به او دادند.
سائل باز شکر خدا کرد. بار سوم امام 20 درهم به او داد. باز هم خدا را سپاس گفت. بار دیگر امام پیراهن خود را به سائل بخشید. این دفعه فقیر با لحن خاصی از خود امام تشکر کرد. دیگر حضرت چیزی ندادند. اصحاب دانستند که اگر فقیر همچنان از خدا سپاسگزاری می‌کرد، باز هم امام به او کمک می‌کردند. (داستان راستان ص 91)