داروهای مضر برای دهان و دندان

برخی داروها آسیب‌های جبران ناپذیری به سلامت دندان‌های ما وارد می‌کنند و موجب تغییرات زیادی در آن‌ها می‌شوند .

کد خبر: ۷۰۷۹۴

تاریخ: ۲۴ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۹:۴۳

داروها در شرایط خاص برای درمان بیماری‌ها ضروری و لازم‌اند اما می‌توانند عوارض ناخوشایندی داشته باشند. به همین دلیل باید میزان و حتی شیوه مصرف آن‌ها در مشورت با متخصصان تعیین شود.
شاید ندانیم اما مکمل آهن، آنتی بیوتیک‌ها، آسپیرین، داروهای ضد افسردگی و ... می‌توانند باعث زردی یا سیاهی دندان یا ایجاد لک روی آن شوند و حتی زمینه‌ساز پوسیدگی یا تخریب بافت استخوانی باشند؛ عوارضی که برخی از آن‌ها حتی با قطع مصرف دارو هم رفع نمی شود. در این مطلب توضیحات بیشتری می‌دهیم.
داروی ضدافسردگی
و سایش دندان
مصرف برخی داروهای ضدافسردگی در طولانی مدت و پس از حداقل 6 ماه استفاده می‌تواند باعث بروز یا تشدید دندان‌قروچه شود. دندان قروچه نوعی سایش غیرارادی دندان‌هاست که فرد معمولا شب‌ها دچار آن می‌شود و باعث صاف شدن مینای دندان خواهد شد. البته با قطع مصرف داروها، دندان قروچه هم به مرور و به تدریج رفع می‌شود و هر چه زودتر این اتفاق بیفتد به نفع سلامت دندان‌هاست. گرچه هرگز نباید بدون تجویز متخصص و سرخود اقدام به قطع داروهای ضدافسردگی کرد.
مصرف برخی داروهای ضدافسردگی نیز می‌تواند عامل بروز پوسیدگی‌های دندانی باشد زیرا این دسته از داروها بر میزان ترشح بزاق اثر منفی می‌گذارند و از آنجا که بزاق حاوی ترکیب‌های ضدباکتری بسیاری از جمله لیزوزیم، پروکسیداز و لاکتروفرین است، کاهش ترشح آن زمینه‌ساز پوسیدگی دندان است.
معمولا با قطع مصرف دارو روند پوسیدگی دندان هم متوقف می‌شود. به همین دلیل توصیه می‌شود اگر تحت درمان با این داروها هستید مرتب به دندان پزشک مراجعه کنید اما هرگز بدون نظر پزشک سرخود اقدام به قطع درمان نکنید.
فلوئور و لک‌های دندانی
معمولا افراد برای محافظت از دندان‌هایشان از فلوئور استفاده می‌کنند اما مصرف بی‌رویه و سرخود این ماده می‌تواند به دندان‌ها صدمه بزند. استفاده بیش از حد فلوئور در کودکان (بیش از 1/5 میلی‌گرم در روز برای کودکان و 0/1 میلی‌گرم و بر کیلوگرم در نوزادان) می‌تواند به مینای دندان آسیب برساند. در این شرایط معمولا فلوئور باعث ایجاد لک‌های سفید و متخلخل روی دندان می‌شود. به این حالت فلوئوروز می‌گویند که به خصوص دندان‌های در حال شکل‌گیری در کودکان و حتی جنینی که در زندگی رحمی در مواجهه با فلوئور است را تهدید می‌کند. متاسفانه فلوئوروز بازگشت ناپذیر است.
مینای دندان توانایی ترمیم دوباره خود را ندارد و تنها می‌‌توان به کمک‌ روش‌های ترمیم‌ زیبایی اثر آن را از بین برد. توصیه می‌کنیم هرگز سرخود به کودکان مکمل‌های خوراکی فلوئور ندهید. آب و خمیر دندان‌ها خودشان حاوی فلوئور هستند. برای کودکان نیز از خمیز دندان‌هایی استفاده کنید که میزان فلوئور آن کمتر یا 50 میلی‌گرم در 100 میلی‌گرم باشد.
بیوفسفات‌ها و تخریب‌ بافت‌استخوانی‌ فک
بیوفسفات‌ها برای درمان پوکی استخوان و متاستاژ استخوانی در سرطان پستان، پروستات و ریه تجویز می‌شوند این داروها به شدت روی دندان‌ها اثر مخرب دارند. بیوفسفات‌ها می‌توانند باعث استئونکروز یا تخریب بافت استخوانی شوند که از دندان‌ها محافظت می‌‌کند.
استئونکروز بسیار دردناک است و می‌تواند زمینه‌ساز بروز عفونت شود. با توجه به مدت زمانی که فرد تحت درمان با این نوع داروهاست، ممکن است عوارض بازگشت‌پذیر یا دائمی شود. معمولا بعد از قطع مصرف داروست که متخصص می‌تواند در مورد میزان عوارضی که دارو بر دندان گذاشته نظر بدهد.
توصیه می‌شود قبل از اینکه این نوع درمان‌ها آغاز شود، فرد با مراجعه به دندان پزشک وضعیت دندان‌های خود را اصلاح کند. بهتر است تا زمانی که تحت درمان با بیوفسفات‌ها هستید از خالی کردن دندان پرهیز کنید زیرا این کار احتمال نکروز بافت را افزایش می‌دهد. هرگز بدون مشورت با متخصص نیز مصرف دارو را قطع نکنید.
آنتی بیوتیک و زردی دندان
آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند عامل زردی، قهوه‌ای شدن یا رنگ خاکستری دندان شوند. تتراسایکلین بیش از سایر آنتی‌بیوتیک‌ها چنین عوارضی دارد. این عارضه بیشتر متوجه زنان باردار، جنین آن‌ها و کودکان است که مولکول‌های دارو در عاج و مینای دندان آن‌ها فرو می‌رود. متاسفانه این نوع تغییر رنگ بازگشت ناپذیر است و تنها با سفید کردن دندان می‌توان رنگ طبیعی را به آن بازگرداند.
مصرف تتراسایکلین در کودکان زیر 8 سال، زنان باردار و شیرده ممنوع است. مصرف طولانی مدت سایر آنتی‌بیوتیک‌ها از جمله آموکسی سیلین نیز می‌تواند باعث تغییر رنگ دندان‌ها شود که البته موقت و گذراست.
آسپیرین و خونریزی لثه
تنها داروهای خاص، عوارض دندانی ندارند و برخی داروهای پرمصرف مثل آسپیرین هم با عوارض دندانی همراه‌اند. آسپیرین که معمولا برای رقیق شدن خون تجویز می‌شود می‌تواند عامل خونریزی از لثه باشد.
این عارضه‌ زمانی بروز می‌کند که یا لثه از قبل ملتهب باشد یا داور به مدت طولانی مصرف شود. مثلا بیماران مبتلا به ناراحتی‌های قلبی که روزانه برای تمام طول عمرشان باید آسپیرین مصرف کنند، بیشتر دچار این عارضه می‌شوند. خونریزی از لثه که ناشی از مصرف آسپیرین باشد، برگشت‌پذیر است و به محض قطع مصرف دارو پایان می‌یابد، اما هرگز بدون تجویز پزشک اقدام به انجام این کار نکنید.
مکمل آهن و سیاهی دندان
آیا به دلیل فقر آهن و کم خونی مکمل آهن مصرف می‌کنید؟ مکمل آهن به شکل شربت می‌تواند باعث سیاه شدن رنگ دندان حتی با چند روز استفاده شود. معمولا با قطع مصرف دارو، سیاهی دندان هم رفع می‌شود اما بهترین روش این است که از قطره چکان استفاده کنید تا دندان‌ها تغییر رنگ ندهند و بلافاصله بعد از مصرف قطره آهن آب بنوشید. اگر احساس می‌کنید سیاه شدن دندان در حال پیشرفت است و مایه نگرانی شما شده، هرگز سرخود مصرف مکمل آهن را قطع نکنید و ابتدا با متخصص در این رابطه صحبت کنید.
دهانشویه و تغییر رنگ دندان
غیر از قطره آهن برخی دهانشویه‌ها هم می‌توانند باعث قهوه‌ای شدن رنگ دندان‌ها یا پروتزهای دندانی‌ شوند. بیشتر این نوع دهانشویه‌ها حاوی کلرهگزیدین هستند. معمولا تاثیر این نوع‌ دهانشویه‌ها بعد از گذشت 15 روز از استفاده، نمایان می‌شود. به همین دلیل بهتر است بیش از 10 روز از آن‌ها استفاده نکنید. اگر متوجه تغییر رنگ دندان شدید، فورا استفاده از دهانشویه را کنار بگذارید و در عین حال که دندان‌ها را مسواک می‌زنید به خوبی آن‌ها را آب بکشید.