نگاهی به شايعات در راه بودن زمستان سخت و تغييرات آب و هوايي- بخش دوم

نگران نباشید آسمان كشور آرام تر از هميشه(گزارش روز)

کد خبر: ۶۰۵۴۹

تاریخ: ۲۲ آبان ۱۳۹۴ - ۱۸:۱۸

از ابتداي پاييز امسال اخباري مبني بر در راه بودن زمستان سخت و همين‌طور آمادگي سازمان‌ها و نهاد‌های مسئول اعلام شد. اخباري كه هر چند مدتي بعد اعلام شد كه كمي در بيان آن اغراق شده و به اين شدتي كه مطرح شده هم نيست اما با اين وجود موج جديدي در ميان اذهان عمومي شكل گرفته بود مبني بر اينكه زمستان امسال متفاوت خواهد بود.موجي كه عواقب انتشار اخبار آن هم بدون آينده‌نگري و بررسي‌های علمي بود.
بر همین اساس در اذهان مردم سوالات متعددی شکل گرفت مبنی بر اینکه اخبار منتشره چقدر صحت دارد و تکلیف مردم در مقابله با چنین پدیده‌ای چیست؟
اما در ادامه اين گزارش بار ديگر به سراغ كارشناسان و متخصصان حوزه‌های مختلف رفته‌ايم تا با ساختار تغييرات دمايي و اقليمي كه مي‌گويند شايد از ال نينو تاثير گرفته باشد،‌بيشتر آشنا شويم.
يك زمستان معمولي در راه است
در زمستان امسال سرمای شدیدی رخ نمی‌دهد و رکوردهای 50 سال اخیر کشور شکسته نمی‌شود. اين نظر رئيس كل سازمان هواشناسي كشور است.
او با اشاره به اينكه وضعيت زمستان امسال كاملا طبيعي و نرمال است،درباره شايعات اخير می‌گويد: «مردم ایران نباید هیچ نگرانی نسبت به این فصل داشته باشند، زیرا زمستان امسال در حد شرایط نرمال خواهد بود و اتفاقات خاصی که تا به حال نیفتاده، رخ نخواهد داد. زمستان فصل سرما است و در زمستان انتظار شرایط آب و هوایی تابستان را نداریم، اما اینکه انتظار داشته باشیم در زمستان امسال سرمای شدیدی رخ دهد و رکوردهای 50 سال اخیر کشور شکسته شود، این اتفاق نخواهد افتاد.از جمله ویژگی‌های زمستان برف، باران، یخبندان و سرما است و هواشناسی هم همین‌ها را پیش‌بینی و اعلام می‌کند، پیش‌بینی دمای یک یا یک و نیم درجه بالاتر از حد نرمال برای زمستان امسال، به این معنا نیست که زمستان گرمی خواهیم داشت بلکه این افزایش یک درجه‌ای دما به این معنا است که انرژی مصرفی کمتری مورد نیاز خواهد بود.»
پرهیزکار همچنين با اشاره به اینکه متولی اصلی پیش‌بینی هوا سازمان هواشناسی کشور است، در مورد نامه منتشرشده وزارت نیرو به معاون برق و انرژی مبنی بر آماده‌باش برای پاییز و زمستان سرد امسال، يادآور می‌شود: «هر دستگاهی مرکز تحقیقاتی دارد که ممکن است تولیداتی برای خود داشته باشد و قرار نیست این تولیدات لزوما رسانه‌ای شود. بنا به گفته وزارت نیرو نیز قرار نبود آن نامه رسانه‌ای شود، بلکه قرار بوده در حد یک اطلاع‌رسانی داخلی باشد. گزارش‌های پیش‌بینی هواشناسی شامل بولتن روزانه و اخطاریه‌ها برای دستگاه‌های متعدد به صورت اتوماتیک ارسال می‌شود، سازمان هواشناسی از یک هفته قبل پدیده‌ها را با دقت پیش‌بینی کرده و خواهد کرد و در اختیار مردم و مسئولین قرار خواهد داد، بنابراین فرصت کافی برای واکنش نشان دادن در قبال هواهای مخرب وجود دارد، زیرا سازمان‌ها برای هر موضوعی یک طرح عکس‌العمل دارند که واکنش آنها در قبال اطلاعیه هواشناسی است. این سازمان در برخی مقوله‌ها مثل سیل با برخی دستگاه‌ها چون وزارت نیرو اقدام مشترک دارد، سازمان هواشناسی خدمت‌رسان همه ارگان‌ها است و سعی می‌کنیم آنها از اطلاعات ما در کارشان به طور بهینه استفاده کنند. نظر سازمان هواشناسی کشور در مورد پیش‌بینی فصل زمستان نیز به دستگاه‌ها از جمله وزارت نیرو منعکس شده است و آمادگی سازمان‌های مسئول برای تامین سوخت و آب مورد نیاز در زمستان ضرورت دارد، همچنین رودخانه‌ها برای عبور بارش‌های پاییز و زمستان باید پاکسازی شوند و چون هر سال در اثر بارش‌های شدید سیل در کشور داریم و امسال هم خواهیم داشت، باید آمادگی لازم برای مقابله با آن وجود داشته باشد.»
اقليم تمام جهان در حال تغيير است
دکتر مجید حبیبی نوخندان، رئيس پژوهشكده اقليم شناسي است. او نيز در خصوص بحث‌هايي كه در زمينه سرماي بي‌سابقه و ال نينو مطرح است،در گفت‌و‌گو با گزارشگر كيهان می‌گويد: «اساسا تغيير اقليم يكي از بحث‌های مهم و چالش برانگيز قرن 21 است و اين موضوع از زمان انقلاب صنعتي تا كنون كه فعاليت‌ها در حوزه مصارف سوخت و توليد رشد لجام گسيخته اي پيدا كرد،وجود دارد.همين فعاليت‌ها و تغييرات موجب شد تا دما افزايش قابل ملاحظه‌اي پيدا كند. دما پارامتر بسيار مهمي است و ساير پارامترها را هم به شدت تحت تاثير قرار می‌دهد.مثلا شكل گيري ابرها از شكل معمول خودشان به شكل متفاوت، خب يكي از علت‌های مهم اين تغييرات افزايش گازهاي گلخانه‌اي است كه در سالهاي اخير ميزان آنها به شدت افزايش يافته و رفتار جوي به شدت تغيير كرده است. مثلا تحقيقات و بررسي‌ها نشان داده كه 9 ماهه اول سال 2015 جزو گرم‌ترين ماه‌های تاريخ پيش بيني‌های هواشناسي به ثبت رسيده است.اما با وجود اهميت غيرقابل انكار اين تغييرات جوي متاسفانه حتي در برنامه ريزي‌های كلان هم بحث تغيير اقليم خيلي جايگاه زيادي نداشته در حالي كه خيلي مهم است در زمان برنامه‌ريزي براي بحث آينده و آينده پژوهي و آينده نگري به اين موضوع توجه كنيم .حتي خيلي از پروژه‌های عمراني و ساختماني به صورت مستقيم و غير مستقیم بر اين موضوع تاثير می‌گذارد.افتتاح بيمارستان‌ها، طراحي ساختمان بيمارستان، طراحي داده‌ها و استقرار گورستان و شهرك‌های صنعتي و ... كه عامل اصلي انتقال آلودگي‌ها به شهرها است و .... تمام اين تغييرات بايد مورد توجه قرار گيرد تا بتوانيم براي اقليم آينده تصميم‌گيري كنيم، ديگر نمي‌شود با استناد به داده‌های 20 سال پيش براي آينده برنامه‌ريزي كرد چون شرايط تا اندازه زيادي تغيير كرده است.»
رئيس پژوهشكده اقليم شناسي در ادامه يادآور می‌شود: «درست است كه پيش‌بيني‌های ما روز به روز در حال پيشرفت است اما همچنان ما از طبيعت عقب تر هستيم و هنوز هم علم بشر قادر به محاسبه خيلي از اتفاقات طبيعي نيست. ما فقط می‌توانيم يك دورنمايي داشته باشيم.امسال هم نه زمستان غيرمعمول اما يك زمستان سرد را خواهيم داشت و اين موضوع كاملا طبيعي است چون زمستان اگر گرم باشد، درخت‌ها زودتر از موعد شكوفه می‌زنند و آفت‌ها شيوع پيدا می‌كنند و مشكلات زيادي ايجاد می‌شود.ما در مركز ملي اقليم شناسي در خصوص پيش بيني فعلي و بلند مدت اقدام می‌كنيم اما يك نوع پيش‌بيني‌های كوتاه مدت چند ساعته هم داريم مثل طوفان تهران كه عمر آن فوق‌العاده كوتاه بود. يك سري پيش بيني‌های ۳ تا 5 روز تا حداكثر 10 روزه هم داريم كه فعلا جداي از آن بر اساس پيش بيني‌های ميان مدت مشخص شده كه اگر توده هواي ناگهاني هم در راه باشد می‌توان ظرف همان 5 روزي كه جلوتر اعلام می‌شود، اطلاع‌رساني و مديريت كرد. به‌طور كلي آمادگي وظيفه اصلي ما است و اصلا مهم نيست كه چقدر شدت دارد انسان در همه شرايط محيطي بايد خودش را آماده كند.حال بررسي‌های ما با وجود همه اين رويدادها نشان می‌دهد كه در آبان ماه امسال مناطق جنوب شرق كشور يك درجه بالاتر از ميانگين نرمال و ساير مناطق يك درجه كمتر از حد نرمال خواهد بود.» او با اشاره به ميزان بارش‌ها در ماه‌های سرد امسال می‌گويد: «در آذر ماه ميانگين بارش در سطح كشور در حد نرمال، در جنوب شرق كشور دما در حد نرمال  و در ساير مناطق يك درجه كمتر از نرمال .همچنين در نيمه دوم سال و در واقع از اواسط بهمن ماه در غرب و جنوب غربي كشور، بارش‌ها كمتر از حد نرمال خواهد بود.در دي ماه هم نيمه غربي يك درجه كمتر از حد نرمال است ولي در ساير استان‌های نيمه‌شرقي يك درجه بيشتر از حد نرمال است اما به طور كلي از دي تا تقريبا اواخر اسفند ماه هوايي گرمتر از معمول در سطح كشور حاكم است اما تفاوت نتايج ما با اخباري كه در سطح كشور منتشر شده اين است كه ما خيلي پيش‌بيني سرما را نداريم. براي زمستان امسال، يعني خود ال نينو هم يك پديده نرمال و معمولي است كه به طور ميانگين بين ۲ تا 7 سال يك بار اتفاق می‌افتد اما اثري كه به جا می‌گذارد معمولا متفاوت است.»وی تصریح می کند: «معمولا ال نينو در معرض جريانات اقيانوس هند و اطلس اتفاق می‌افتد. تاثيرات اين پديده در آذرماه به قوي‌ترين حالت خود می‌رسد و بارش‌ها افزايش می‌يابد اما پيش بيني‌های ما نشان می‌دهد كه از اوايل بهار تاثير ال نينو به حالت خنثي باز می‌گردد اما پديده خلاف ال نينو كه باعث افزايش دماي آب اقيانوس می‌شود، لانينو است كه باعث كاهش دماي آب اقيانوس می‌شود و معمولا زمستان‌های خيلي سرد با لانينو به وقوع می‌پيوندد.»
«ال نينو»، همچنان در دست بررسي
يكي از نكات مهم و جالبي كه خيلي از كارشناسان و هواشناسان به آن اشاره داشتند، فراموش نكردن نفس و ويژگي بارز ماه‌های سرد سال است. به اين معني كه در بسياري از مواقع زماني كه از طريق رسانه‌های مختلف اعلام می‌شود كه مثلا يك توده هواي سرد در راه است بسياري از عموم مردم تصور می‌كنند اين به معناي محقق شدن اخبار و شايعات است و واقعا زمستاني سرد در راه است در حالي كه ظاهرا بسياري از ما يك واقعيت مهم را از ياد برده ايم و آن اينكه زمستان به ذات خود،يعني فصل سرما و برف و بارش!
محمد طالب حيدري، كارشناس ارشد رشته هواشناسي است. او كه در سمت‌های مختلفي از جمله مدير هواشناسي استان كردستان و استان كرمانشاه منصوب بوده است درباره تغييرات آب و هوايي كه امسال از گوشه و كنار به گوش رسيده، به گزارشگر كيهان می‌گويد: «موقعيت جغرافيايي كشور ما به گونه‌اي است كه در جنب حاره قرار گرفته است. مناطق جنب حاره‌اي هم ويژگي‌های آب و هوايي خاص خود را دارند و معمولا در اين مناطق ميانگين بارش كمتر از حد معمول است و حتي دما هم كمتر و به طور كلي مناطقي خشك تر از حد معمول جهان هستند.حتي می‌بينيم كه در همين عرض جغرافيايي بزرگ‌ترين بيابان‌های جهان مثل صحراي بزرگ آفريقا ، كوير لوت و نمك و... قرار گرفته است به دليل مجموعه اين عوامل ما در منطقه‌اي با شرايط آب و هوايي گرم و خشك زندگي می‌كنيم .اما دومين ويژگي و يكي از ويژگي‌های مهم مناطق كمربند گرم و خشك ، نوسانات آب و هوايي است. مثلا يا هوا خيلي گرم و يا خيلي سرد است، يا خشكسالي مداوم است و يا بارش‌های سيل آسا. يا مثلا تابستان‌ها هم بسيار گرم است و هم پر بارش به قدري كه تلفات انساني زيادي به جا می‌گذارد.»این کارشناس ارشد هواشناسی ادامه می دهد: «اما درباره پديده ال نينو همان طور كه بارها در خصوص آن بحث شده بايد گفت كه اين پديده اصلا متعلق به مرزهاي جغرافيايي ما نيست و در واقع پديده اي است كه در سطح اقيانوس آرام اتفاق می‌افتد اما ممكن است برخي از اثرات آن به ما هم منتقل شود كه روي اين موضوع هنوز مطالعات زيادي صورت نگرفته است. اثرات اين پديده به صورت مستقيم در كشورهايي مثل فيليپين، جنوب اندونزي، استراليا و آفريقاي جنوبي و آمريكاي جنوبي و ... قابل رويت است. به همين دليل اين كشورها تا كنون ميليون‌ها دلار هزينه مقابله با اثرات پديده ال نينو را پرداخت کرده اند تا در برابر اين پديده آمادگي بيشتري داشته باشند.در سالهاي اخير بعضي پايان‌نامه‌هايي نگارش شده است كه به تاثيرات نوساني بارش و دما كه از اثرات ال نينو ممكن است باشد و روي ما تاثير بگذارد. اما ال نينو بيشتر يك حالت خنثي است و نقطه عكس ال‌نینو، لا نينو است كه تاثيرات سرما را به شدت افزايش می‌دهد در حالي كه ال نينو فقط ممكن است بارش‌های پاييزه را زياد كند.»