هشدارهايي جدي براي جلوگيري از خفگي با گاز منوکسيد کربن - بخش نخست

رعايت ايمني راه نجات از چنگال قاتل خاموش(گزارش روز)

کد خبر: ۶۰۰۱۳

تاریخ: ۱۶ آبان ۱۳۹۴ - ۱۸:۱۷

صديقه توانا
هنوز به زمستان نرسيده، قتل‌عام را شروع مي‌کند، خفه مي‌کند، مي‌کشد و جسدهاي سياه شده را در محل جنايت باقي مي‌گذارد، آرام و بي‌صدا و بي‌رنگ و بو مي‌آيد و مي‌رود.
همين چند وقت پيش بود خبر فوت يک مادر 29 ساله شاهرودي و فرزند سه ساله‌اش بر اثر مسموميت گاز منوکسيدکربن به علت رعايت نکردن موارد ايمني در استفاده از وسايل گرمايشي اعلام شد، جان باختن اعضاي يک خانواده 4 نفره در تهرانسر به علت روشن بودن مداوم آبگرمکن و بسته بودن در و پنجره و نقص در دودکش و نداشتن کلاهک هم از ديگر اخباري است که فقط گاهي با شنيدن يا خواندن آنها سري از سر تاسف تکان مي‌دهيم.
ولي خيلي ها هستند بي‌تفاوت مي‌گذرند سوالم از اين عده است، چرا نگاهتان را روي خبرهاي ديگر برمي‌گردانيد؟ اين گله کارشناسان ايمني است که چرا توصيه‌هاي ما را براي جلوگيري از گازگرفتگي جدي نمي‌گيريد؟ چرا فکر نمي‌کنيد هر يک از شما يا بستگانتان ممکن است خداي نکرده يکي از همين روزها شکار او شويد؟
باور کنيد خطر هميشه و همه جا در کمين است. پس هنوز به فصل خيلي سرد سال نرسيده‌ايم، قبل از هر چيز و روشن کردن بخاري‌هاو شومينه‌ها، از سالم بودن و نصب صحيح وسايل گرمايشي منازل و محل کار خود مطمئن شده و توصيه‌هاي ايمني را جدي بگيريد.
مرگ تلخ يک خانواده 3 نفره
به واسطه يکي از دوستان با يکي از اهالي مجتمع مسکوني فرشته در منطقه تهرانسر تلفني گفت‌وگويي را انجام مي‌دهم. مجتمعي که در خردادماه سال جاري براي يکي از ساکنانش حادثه تلخي اتفاق افتاد و قاتل خاموش جان يک خانواده سه نفره را گرفت.
خانم فرخي همسايه ديوار به ديوار خانواده مرحوم رضا احمدي است که در مورد چگونگي وقوع اين حادثه به نقل از ماموران آتش‌نشاني مي‌گويد: «از آنجايي که من هر روز با خانم احمدي سلام وعليکي داشتم و همديگر را زياد مي‌ديديم، صبح تا ساعت 12 منتظر همسايه‌ام ماندم ولي خبري از او نشد، دل نگران شدم و با سامانه ‍125، آتش‌نشاني تماس گرفتم.
ماموران از ستاد فرماندهي آتش‌نشانان ايستگاه 94 به محل حادثه آمدند و بلافاصله در واحد مسکوني را باز کرده و با جسم بي‌جان همسايه‌مان مواجه شدند. آقاي احمدي 63 ساله خانم 58 ساله و دخترشان 31 ساله بودند که متاسفانه جان خود را بر اثر مسموميت گاز منوکسيد کربن از دست دادند.»
خانم فرخي در حالي‌که بغض راه گلويش را بسته سعي مي‌کند مسلط باشد و در ادامه صحبتهايش مي‌گويد: «واقعا باورش براي من و ديگر همسايه‌ها خيلي سخت بود که يک خانواده و همسايه خوب را از دست داديم.»
از او مي‌پرسم ماموران آتش‌نشاني دليل اين حادثه را چه اعلام کردند؟ مي‌گويد:« از زبان آنها شنيدم که اعلام کردند روشن بودن مداوم آبگرمکن، بسته بودن در و پنجره و نقص دودکش و کلاهک باعث گازگرفتگي اين خانواده شده بود.»
کارشناسان ايمني معتقدند گازگرفتگي تنها مختص به فصل سرما نيست بنابراين ساکنان بايد توجه داشته باشند که نسبت به بازبيني ديگر وسايل گازسوز خود از جمله آبگرمکن اقدام کنند.
مرگ خاموش از زبان آمار
در يک دهه گذشته قريب به 8800 تن به علت مرگ خاموش جان خود را از دست داده‌اند، رقمي که تقسيم آن بر روزهاي سپري شده در اين مدت، از مرگ به طور ميانگين دو نفر در روز حکايت دارد.
بر اساس گزارش و برابر آماري که پزشکي قانوني اعلام کرده از ابتداي سال 83 تا پايان سال گذشته 8547 تن به علت استنشاق گاز سمي منوکسيد کربن جان خود را از دست داده‌اند.
سال 86 با تعداد 1024 قرباني، مرگبارترين سال براي گاز گرفتگي بوده و پس از آن سال 85 با 973 مورد و سال 90 با 965 مورد در رتبه‌هاي دوم و سوم مرگبارترين سالهاي گازگرفتگي بوده‌اند.
هشدارهايي براي در امان ماندن
از گاز گرفتگي
يکي از وقايع ناگواري که هر سال با فرا رسيدن فصل سرما شيوع پيدا مي‌کند مرگ خاموش يا گازگرفتگي و خفگي با گاز سمي منوکسيدکربن است. اما هميشه اين سوال را بايد از خود بپرسيم که براي پيشگيري از وقوع چنين حوادثي چه بايد کرد؟
محمود قديري معاون پيشگيري سازمان آتش‌نشاني و خدمات ايمني شهرداري تهران با ارائه هشدارهايي در اين خصوص مي‌گويد: «هرگونه وسايل گرمايشي که با سوخت فسيلي يعني گاز، نفت، گازوئيل، هيزم و... کار مي‌کند بايد حداکثر هر سال يک بار مورد بازبيني و سرويس کامل قرار گيرد چرا که يکي از مواردي که به کرات موجب گازگرفتگي و مرگ خاموش شهروندان شده، بروز نقص فني در سيستم دودکش‌ها بوده بنابراين لازم است حتما و حتما مسير عبور دود از دودکش‌ها مورد بازبيني و سرويس‌ قرار گرفته و هيچ‌گاه از يک دودکش براي خروج دو وسيله گازسوز استفاده نشود.»
وي با تاکيد بر اينکه استفاده از لوله‌هاي انعطاف‌پذير يا همان آکاردئوني به عنوان دودکش امري خطرناک است مي‌افزايد: «موضوع ديگر بحث استفاده از لوله‌هاي فرسوده، زنگ زده و آسيب‌ديده براي دودکش است که اين کار نيز خطر گازگرفتگي و مرگ خاموش را افزايش مي‌دهد.»
قديري درباره شرايط استاندارد و مناسب براي قطعه‌هاي لوله‌هاي دودکش مي‌گويد: «اين قطعه‌ها بايد کاملا محکم به يکديگر وصل شوند. هرگونه ضعف در اتصال آنها جان شهروندان را تهديد خواهد کرد.»
در مورد راههاي کاهش خطرات ناشي از گازگرفتگي جلال ملکي سخنگوي سازمان آتش‌نشاني تهران هم توصيه‌هايي دارد. وي در گفت‌وگو با گزارشگر کيهان در مورد چگونگي نصب دودکش‌هاي بخاري مي‌گويد: «شيب لوله‌هاي ترافيک در هيچ نقطه‌اي نبايد به سمت پايين باشد، متاسفانه موضوعي که بارها در حوادث مختلف گازگرفتگي ديده شده، اين است که لوله دودکش را به سمت پايين مي‌برند و اين کار خطرناک است و شهروندان بايد از انجام آن پرهيز کنند.»
وي با اشاره به اينکه حداقل ارتفاع لوله دودکش از سطح پشت بام بايد يک متر باشد مي‌گويد: «نصب دودکش در فاصله کمتر از سه متري کولر و دستگاه‌هاي تهويه نيز ممنوع است. همچنين نصب دودکش‌ها در پشت‌بام در فاصله سه متري ديوارهاي جان پناه اطراف نيز داراي ممنوعيت است.»
قديري معاون پيشگيري سازمان آتش‌نشاني و خدمات ايمني شهرداري تهران هم در همين موضوع توصيه‌هايي براي شهروندان دارد. وي با بيان اينکه عبور دادن لوله‌هاي دودکش از سقف کاذب حمام و ديگر فضاها ممنوع است، اظهار مي‌دارد: «از درز انقطاع ساختمانها هرگز نبايد به عنوان دودکش استفاده شود.»
قديري با بيان اينکه همواره احتمال خرابي و نقص فني دودکش‌ها وجود دارد خاطرنشان مي‌کند: « به نظر مي‌رسد، استفاده از دستگاه‌هاي هشداردهنده منوکسيدکربن يا همان «دتکتور» در فضاهاي مسکوني، خوابگاهي و نظاير آن، نقش بسزايي در کاهش خطرات ناشي از گازگرفتگي داشته باشد. به همين منظورسازمان آتش‌نشاني از ابتداي دي ماه سال گذشته 5 هزار قطعه از اين دستگاه را به شکل رايگان و بر اساس اولويت و با هدف فرهنگ‌سازي بين شهروندان توزيع کرد.»
خطر همه جا در کمين است
همه هموطنان بايد خطرات اطراف را باور کنند و تنها منوکسيدکربن خطر نيست، البته خيلي‌ها فکر مي‌کنند خطر فقط براي همسايه است و در کمين آنها نيست، ولي بايد اذعان داشت که در خانه يا در يک کارگاه توليدي هم خطر وجود دارد فقط نبايد از کنار خطرات ساده رد شد.
مهندس جلال ملکي سخنگوي سازمان آتش‌نشاني تهران در گفت‌وگو با گزارشگر کيهان به توصيه‌هاي ايمني مهمي در مورد جلوگيري از گازگرفتگي بخصوص در فصل سرما اشاره کرده و مي‌گويد: «اغلب افراد بخاطر آنکه مثلا سالها زندگي مي‌کنند و دچار حادثه و خطر نشده‌اند (که البته ان‌شا‌ءالله هيچ وقت هم با خطر روبه‌رو نشوند) ايمني را جدي نمي‌گيرند و به اصطلاح گمان مي‌کنند خطر براي همسايه است ضمن آنکه بايد در نظر داشت خطر همه جا حتي حين راه رفتن، در رانندگي، در کار در کمين انسان است.»
وي با تاکيد بر اينکه جلوگيري از خطر در مورد گاز منوکسيد کربن خيلي راحت است مي‌گويد: «واقعا بسيار ديده‌ايم که وقتي در محل حادثه حضور پيدا مي‌کنيم و مي‌بينيم افراد يک خانواده مثل برگ خزان جان خود را از دست داده‌اند، در حالي که مي‌توانستند با 50 هزار تومان از يک فاجعه جلوگيري به عمل آورند، حسرت بسيار مي‌خورم.»
ملکي با بيان اين نکته که گاز منوکسيد کربن از وسايل شعله‌دار به وجود مي‌آيد خاطرنشان مي‌کند: «برخي فکر مي‌کنند اين بحران فقط از وسايل گازسوز است حال آنکه بايد گفت گازگرفتگي در بخاري‌هاي گازي، نفتي، شومينه، پکيج و هر چه که شعله دارد به وجود مي‌آيد و تنها شوفاژ و رادياتور است که گاز سمي ندارند و اين در حالي است که 70 درصد مردم از بخاري گازي و نفتي استفاده مي‌کنند و رادياتور و شوفاژ و بخاري برقي خيلي باب نيست.»
توصيه‌هاي ايمني
براي مقابله با قاتل خاموش
مهم ترين عواملي که باعث مسموميت و گازگرفتگي در منازل بخصوص در فصل سرما مي‌شود، چيست؟
ملکي، سخنگوي سازمان آتش‌نشاني تهران مهم‌ترين عوامل گاز گرفتگي را نقص در سيستم دودکش داخل منزل و نقص در دودکش داخل ديوار تا پشت بام مي‌داند و در توضيح بيشتر اين موضوع مي‌گويد: «در منازل از دودکش ورق سفيد گالوانيزه بايد استفاده شود و متاسفانه برخي از سازندگان هم دودکش داخل ديوار را دودکش سيماني نمي‌گذارند و به جاي آن کانال مي‌گذارند تا فضايي ايجاد شود که دود به طرف بالا برود و اين کار اصلا درست و مورد تاييد ما نيست چرا که گاز بر اثر ترک به داخل منازل نفوذ مي‌کند و باعث خفگي مي‌شود.»
به او مي‌گويم روش صحيح دودکش در داخل ديوار چگونه است؟ مي‌گويد: دودکش سيماني داخل ديوار بايد سالم و بدون ترک باشد و تا بالاي پشت بام کشيده شود و80 الي 1 متر هم از سطح پشت بام فاصله داشته و در انتها کلاهک H بر روي آن نصب شود.
وي در مورد فوايد کلاهک H اين طور توضيح مي‌دهد، که اين کلاهک به مکش بهتر گاز منوکسيد کربن کمک مي‌کند و از ورود شاخ و برگ در هوا به داخل دودکش جلوگيري به عمل مي‌آورد.
بنابراين به همه شهروندان توصيه مي‌کنيم با شروع فصل سرما، حتما دودکش بخاري منازل خود را چک کنند و از باز بودن راه خروج گاز مطمئن شوند.ملکي با اشاره به اينکه موارد زيادي از گرفتگي دودکش داشتيم که باعث خفگي اعضاي يک خانواده شده، مي‌گويد: «افتادن توپ، لانه‌سازي پرندگان در دودکش، افتادن برخي حيوانات مثل بچه‌گربه و... باعث به وجود آمدن حوادث دلخراشي شده که با اين موارد زياد روبه‌رو شديم.»