تحولات مهم سوریه و عراق در منطقه و نقش ائتلاف علیه تروریسم - بخش پایانی

نقش کلیدی ایران از درياي خزر تا قلب تروریسم(گزارش روز)

کد خبر: ۵۹۳۹۴

تاریخ: ۰۹ آبان ۱۳۹۴ - ۱۹:۳۶

فاطمه آزرمی
شليک موشک‌هاي کروز از ناوگان روسيه در درياي خزر به مراکز حساس تروریست‌های داعش در سوریه آغازگرشکل گيري نظم جديدی در منطقه است.
اولين حمله دريايي روسيه به داعش از درياي خزر در تاريخ 30سپتامبر (هشتم مهرماه) سال جاري آغاز شد.
براساس اين گزارش «سرگئي شويگو» وزير دفاع روسيه اعلام کرد که چهار کشتي جنگي نيروي دريايي روسيه، 26 موشک را به مواضع تکفيري‌هاي «داعش» در سوريه شليک کرده‌اند.
اين در حالي است که «ولاديمير پوتين» رئيس‌جمهور روسيه نيز اعلام کرد که اين موشک‌ها را از درياي خزر به سمت مواضع داعش شليک کرده‌اند. نيروهاي هوافضای روسيه در هفته نخست اين حمله  19 مقر فرماندهي داعش، 12 انبار سلاح و 71 خودروي زرهي در سوريه را هدف قرار داده‌‌اند.
حضور جدی روسیه و ایران در ائتلاف ضد تروریسم و مشخصا علیه داعش به گونه‌ای بود که بسیاری از معادلات ائتلاف دروغین غربی - عربی را به هم زد و پیروزی‌های چشم گیری را متوجه ارتش سوریه کرد.
در عین حال آمریکا و هم پیمانان منطقه‌ای او منتقد این اقدام روسیه هستند و اخبار ضد و نقیضی وجود دارد که حکایت از کمک‌های تسلیحاتی آمریکا و عربستان و ترکیه به تروریست‌های داعش در سوریه دارد.
آغاز نظم جدید در خاورمیانه
بسیاری از کارشناسان سیاسی معتقدند که حمله  روسیه و ارتش سوریه و حضور مستشاران نظامی ایران در همان روز اول ضرب‌شستی به گروه‌های تروریستی منطقه بود و راهی نو در معادلات سیاسی منطقه خاورمیانه گشود. و از همه مهمتر نشان داد نبض اصلی این معادلات بدون شک در دستان جمهوری اسلامی ایران است.
دکتر جمشيدي راد مديرگروه علوم سياسي و روابط بين الملل دانشگاه آزاد اسلامی، به گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «شليک گلوله‌ها و موشک‌هاي روسيه از ناو جنگي روسها از درياي خزر به مقر نيروهاي داعش در سوريه و گسترش حضور مستشاران نظامی ایران در این کشور، نبرد با تروریسم را عملاً وارد فاز عملیاتی جدی کرد.»
این استاد دانشگاه در ادامه مي افزايد: «اين شليک‌ها به محل   استقرار نيروهاي راديکال داعش و النصره و ديگر تروریست‌ها تقريبا بعد از جنگ آمريکا و عراق براي اولين بار در منطقه انجام شده و مشابه همين کار بوسيله ناو آمريکايي براي شليک به بغداد انجام شده بود و در واقع از طرف روسيه يک نوع پاسخي بود که  به لحاظ همپا شدن با آمريکايي‌ها در مناقشات خاورميانه صورت گرفت. روسيه تقريبا از زمان فروپاشي  اتحاد جماهير شوروي اين نخستين بار است که به شکل نظامي با يک ملت  خارج از روس يعني ايران و عراق و سوريه وارد اين گود شده است و اگر اينها معادلات پيشروي زميني ارتش سوريه را هم به دنبال داشته باشند شايد بشود گفت به طرز مطلوبي به اهدافشان خواهند رسيد.»
استراتژي اقدام پيشگيرانه
کارشناسان سیاسی معتقدند که مداخلات غرب در ساير کشورها از جمله خاورميانه و به ويژه ليبي باعث شد که روسيه ساکت نماند و در جهت حفظ منافع خودشان از يک استراتژي تحث عنوان استراتژي اقدام پيشگيرانه استفاده کنند.
دکتر جمشيدي راد در ادامه سخنان خود مي‌گويد: «تجربه مداخلات کشورهای استکباری و در راس آنها آمریکا در منطقه خاورميانه سبب گردید تا روسيه ساکت نماند و در جهت حفظ منافع خودش از يک استراتژي تحت عنوان استراتژي اقدام پيشگيرانه استفاده کند و همين اقدام پيشگيرانه روسهاست که  در سوريه دارد به اصطلاح به بار مي‌نشيند.»
وي با اشاره به بحران اوکراين نيز مي افزايد: «در کنار اين موضوع بحران اوکراين يک رقابت شديدي بين شرق و غرب در منطقه بويژه در مرزهاي جنوب غربي روسيه ايجاد کرد که بحران از فاز اقتصادي سياسي وارد فاز نظامي شد و تجربه موفقيت آميز روسها در جدايي طلبي بخشهايي از اوکراين و هم پيشروي آمريکايي ها،غربی‌ها در خصوص استقلال کي يف و حمايت جهان غرب  از آن بحران اوکراين را به بحران سوريه منتقل کرد.»
این استاد دانشگاه تصریح  مي کند: «چه بسا از ديدگاه بعضي از استراتژيست‌ها اين نکته خيلي حياتي نباشد ولي اينجا آشکار است روسيه دنبال يک امتياز از دست رفته اش بعد از جنگ سرد است. يعني روسيه يک ابرقدرتی است که دوباره مي خواهد ازخواب بيدارشود و امتيازاتي که با فروپاشي جنگ سرد و امپراتوري روسيه از دست داده بود مي خواهد بازپس گيرد. از طرف ديگر اگر ما به جريانات و شکل گيري نيروهاي مطرح در منطقه نگاه کنيم ظهور گروههاي راديکال و اغلب تروريستي به نام همان هايي که در آسياي ميانه و مخصوصاً در چچن و قفقاز به صورت باالقوه و بالفعل فعاليت مي کنند مي توانند به  منافع روسيه آسيب هايي را بزنند. حضور دختران و پسران چچني در گروه هاي داعش به صورت آموزشهايي که مي توانند چه به لحاظ رفتار و اخلاق اجتماعي، فرهنگي  و چه به لحاظ مسائل نظامي با خودشان به آنجا منتقل کنند روسيه را خيلي نگران کرده  و اين نگراني است که ما مي توانيم بگوييم روسها پیشاپیش پاسخ شرارت هاي چچني‌ها را که مطمئناً از طرف عربستان در منطقه تقويت مي‌شد در سوريه دادند.»
نگرانی روس‌ها از رشد جریان‌های تکفیری
بدون شک روس‌ها به نوعی نگران نفوذ گروه‌های تروریستی در داخل خاک خود هستند که این گونه وارد کارزار مبارزه با جریان‌های تکفیری و داعش در سوریه شدند.
به بیان دیگر باید اذعان داشت مقامات روس به این نتیجه رسیدند که اگر جلوی رشد تروریست‌ها را در سوریه نگیرند در آینده‌ای نزدیک باید این مبارزه را در پشت مرزها و چه بسا داخل خاک خود داشته باشند.
دکتر سیامک باقري تحلیلگر مسائل سیاسی و استاد دانشگاه در این باره به گزارشگر روزنامه کیهان مي‌گويد: «در واقع  يکي از انگيزه‌های روسها تهديدي ‌است که از ناحيه رشد جريان تکفيري داعشي احساس مي کند و با اين تفکر که اگرجلوي اين تروريسم  تکفيري گرفته  نشود به زودي به مرزهاي روسيه کشيده خواهد شد و با اين مسئله درگير خواهند بود.»
این تحلیلگر مسائل سیاسی در ادامه همین بحث تصریح می‌کند: «عامل ديگراينکه روسها اهميت استراتژيکي براي سوريه قائل هستند وسوريه يک شريک استراتژيکي و راهبردی مهم براي مسکو محسوب مي شود و بر همین اساس تهديدات استراتژيکي ايجاب مي کند تا وارد ميدان سوريه شود و اين متحد را از دست ندهد.»
دکتر باقري مي افزايد: «هرتصميمي در فضاي سياسي سوريه منوط به حل شدن بحرانهاي سياسي در اين کشور است. تا زماني که  اين وضعيت  نابسامان و بحران زده  در سوريه وجود داشته باشد، فقدان اسد در سوريه از نگاه روسيه و از نگاه ايران تهديدساز است وبحران را تشديد خواهد کرد.»
وي بااشاره به چشم انداز آينده سوريه مي گويد: «با موفقيت هاي اخیر در نبرد با تروریسم، بيش از پيش  فضاي سياسي جامعه براي حضور اسد مهيا خواهدشد و از اين رهگذر تعاملات و قدرت سياسي به صورت منطقي‌تر با راي و نظر مردم شکل خواهد گرفت.»
چشم‌انداز مثبت در آینده ائتلاف چهارگانه علیه تروریسم
جمهوری اسلامی ايران با يک ابهت و هيمنه و رهبری راهبردی و گره گشا وارد اين ائتلاف چهارگانه شده است، ولي عراق درهرصورت مي بايست وارد اين ائتلاف مي شد چون اگر داعش ازبين برود آرامش عراقي‌ها هم بيشتر حاصل خواهد شد.
دکتر محمدعباسپور،کارشناس علوم سياسي باخوشبيني به آينده اين ائتلاف به گزارشگر روزنامه کیهان مي گويد: «آينده خوب و اميدوارکننده اي را پيش بيني مي کنیم  و مي توان گفت پس از پاکسازي سوريه از لوث  تروريستهاي تکفيري و داعش و برقراري دولت ائتلافي يا آشتي ملي و  بازگشت  آوارگان سوري به کشورشان آنها با شرکت در انتخابات آينده کشورشان سرنوشت جديدي را رقم خواهند زد.»
وي  با اشاره به نقش بشار اسد در آينده سوريه‌ مي‌گويد: «مطمئناً در تشکيل  دولت آینده سوریه نيز نقش بشار اسد بسيار برجسته خواهد بود.»
بدون شک گروههاي تروريستي در منطقه نه سر سازگاري با اسلام دارند و نه پايگاهي در معادلات اسلامي و با هر نحله فکري که ما مقايسه کنيم چه جنايت هايي که در کوباني با ایزدی‌ها  انجام دادند نفرت جهانيان دنبال اين موضوع است. امروزه در واقع تروریست‌های تکفیری يک صحنه غير انساني به نمايش گذاشتند  که غرب نيز خجل از دفاع از آنان است.
موفقیت‌های پی در پی در نبرد با تروریسم
طبق نظر کارشناسان و صاحب نظران سیاسی منطقه،آنچه که  تاکنون  از اين ائتلاف  بدست مي آيد اين است که موفقيت هاي زيادي را درپي داشته است.
جمهوری اسلامی ايران باحضور مستشاري خود دراين ائتلاف چهارگانه عملکرد درخشاني را ارائه داده است و انتشار اخبار پيروزي‌هاي پي در پي اين ائتلاف از جبهه‌هاي خط مقاومت سوريه مويد اين حقيقت است.
همچنین افزایش نیروهای مستشاری ایران در مناطق مهم عملیاتی سوریه و ارایه نقشه راه و مشاوره نظامی به ارتش سوریه و مبارزه بی‌امان با جریان‌های تروریستی در سوریه و عراق بیش از پیش نقش راهبردی و استراتژیک جمهوری اسلامی ایران را برای کشورهای غربی و حامیان اصلی تروریست‌ها عیان کرده است و دعوت رسمی از کشورمان در نشست وین به نوعی از سر ناچاری و اجبار و نیاز مبرم برای کشورهای غربی بوده است، چرا که به هیچ عنوان نمی‌توانند نقش ایران اسلامی و اقتدار منطقه‌ای آن را نادیده بگیرند.
محمد علی رستمی نژاد تحلیلگر و صاحب نظر در مسائل سیاسی به گزارشگر روزنامه کیهان می‌گوید: «از‌یک طرف خبرهای خوشحال کننده‌ای از پیروزی‌های پی در پی در نبرد با گروه‌های تروریستی و خصوصا داعش در سوریه به گوش می‌رسد و هر روز شاهد پیشروی ارتش سوریه و پاکسازی مناطق مهمی از این کشور از وجود تروریست‌های تکفیری و بمباران‌های پی در پی روسها علیه مواضع داعش هستیم و از طرف دیگر هم نشست وین با حضور وزرای خارجه ایران، آمریکا،‌ روسیه، عربستان، ترکیه و سایر کشورهای دعوت شده در هتل امپریال روز جمعه گذشته برگزار شد که همین دعوت رسمی از جمهوری اسلامی ایران در این نشست  نشان می‌دهد کشورهای غربی و خصوصا حامیان اصلی تروریست‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که بدون حضور جمهوری اسلامی نمی‌توانند به نتایج قابل قبولی دست یابند.»
این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه تصریح می‌کند: «نشست وین برای یافتن راه‌حلی به منظور آغاز فرآیند صلح در سوریه روز جمعه در هتل امپریال وین آغاز شد و در این میان حضور وزیر امور خارجه کشورمان نشان می‌دهد که غربی‌ها و همپیمانان عرب منطقه‌ای به این نتیجه رسیده‌اند که نمی‌توانند نقش راهبردی و استراتژیک جمهوری اسلامی را در هر نوع تصمیمی درباره کشور سوریه نادیده بگیرند و به حضور ایران در چنین نشستی شدیداً نیاز دارند.»
ظریف و دو معاونش در نشست وین
محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان، که با دو معاون و مذاکره‌کننده ارشد خود، راهی وین شده است در بدو ورود به وین گفت: «بدون حضور ایران امکان رسیدن به یک راه حل معقول برای سوریه وجود ندارد.»ظریف تصریح کرد: «تلاش‌های بین‌المللی برای پایان دادن به بحران سوریه که یک بحران ناشی از مداخله خارجی در سوریه و تقویت گروههای افراطی است، مدتهاست که در جریان است.»وزیر امور خارجه کشورمان افزود: «ظاهراً کسانی که در این تلاش‌ها شرکت داشتند به این نتیجه رسیده‌اند که بدون حضور ایران امکان رسیدن به یک راه حل معقول و منطقی برای سوریه وجود ندارد.»