رأفت و رحمت در عین سخت گیری در اجرای احکام الهی(پرسش و پاسخ)

کد خبر: ۵۱۹۹۲

تاریخ: ۱۷ مرداد ۱۳۹۴ - ۲۱:۱۶

پرسش:
آيا زور و تهديد و خشونت در اسلام با رأفت و رحمت الهی سازگاری دارد؟
پاسخ:
اصل در اسلام رحمت و رأفت، محبّت و مودّت، عفو و كرامت، كظم غيظ و مسالمت مى‏باشد كه براى هر يك از اين واژه‏ها آياتى در قرآن آمده است. مثلًا: در نمازهاى پنجگانه ده‏ها بار سخن از رحمت و مهربانى «الرّحمن الرّحيم» آمده است كه نوعى ترويج و دعوت به مهر و محبت و رفتار دوستانه به يكديگر است.
«رئوف» از صفات خدا و پيامبر دانسته شده و در مقابل از قساوت و سنگدلى انتقاد شده است. «ثم قست قلوبكم» سپس دل‌های شما بعد از این واقعه سخت شد. (بقره ـ 74)
محبّت هديه الهى است كه خداوند آن را در دل زن و شوهر قرار مى‏دهد. «و جعل بينكم مودّة و رحمة» (روم ـ 21)
عفو كردن و فرو بردن خشم و كظم‏غيظ ستايش شده است. (و الکاظمین الغیظ و العافین عن الناس ...) (آل عمران ـ 134)
در برخورد با افراد نااهل، ابتدا رفتار و گفتار مسالمت‏آميز را سفارش كرده است؛ امّا در برابر همه‏ اينها گاهى تهديد و خشونت براى سركوب روحيه‏هاى مغرور و حفظ دستاوردهاى مهم لازم است؛ مثلًا: به مسلمانان دستور مى‏دهد، هر چه در توان داريد براى ترساندن دشمنان خدا و آمادگى دفاع و برخورد با دشمنان، خودتان آماده كنيد. «و أعدّوا لهم ما استطعتُم من قُوَّة» هر نیرویی در قدرت دارید، برای مقابله با آنها(دشمنان)، آماده سازید! (انفال ـ 60)
همين كه مردم به پيامبر(صلى الله عليه و آله) گفتند: على(عليه السلام) خشونت دارد، (نمى‏گذارد هر گونه كه دوست داريم و مى‏پسنديم، عمل كنيم) آن حضرت فرمود: «انّه لَخشن فى ذات اللّه» على در مورد انجام امور الهى سختگير و خشن است. آرى، در انجام فرمان خدا بايد صلابت و قاطعيت و خشونت داشت.
در اجراى حدود الهى در مورد خلافكاران، مى‏فرمايد:
دلسوزى و رأفت را كنار گذاشته و حكم خدا را اجرا كنيد.
«لاتأخذكم بهما رأفة فى دين اللّه» نباید رأفت (و محبت کاذب) نسبت به آن دو شما را از اجرای حکم الهی مانع شود. (نور ـ 2)
به هر حال عمل به احكام بايد همراه با جديت، عشق، تصميم قاطع و عزمى جزم باشد، نه با شوخى و عادت، نه با شك و ترديد، نه با تشريفات و ظاهرفريبى، نه مقطعى و موسمى، نه موضعى و نه با كسالت و بى‏حالى؛ که همه اینها در جایگاه خود ضد ارزش به حساب می‌آید. بنابراین در یک جمع بندی کلی می‌توان گفت که بخشی از آموزه‌های وحیانی اسلام ظاهری مغایر با رأفت و رحمت الهی دارد اما در باطن و نفس الامر همانها هم منشأ رحمانی دارد چراکه گزینه دیگری برای اعطا و اعمال رحمت الهی غیراز آن آموزه‌ها وجود ندارد، زیرا رحمت خدای متعال همه چیز را در بر می‌گیرد. «و رحمتی وسعت کل شیء» (اعراف ـ 156)