محمد کاظم حسنوند؛ مدیر گروه نقاشی دانشکده هنر تربیت مدرس:

آثار انقلابی ما به جهان عرضه شود

کد خبر: ۵۰۶۸۶

تاریخ: ۰۳ مرداد ۱۳۹۴ - ۱۹:۵۴

لیلا کریمی

چندی پیش رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی هفته فرهنگی و هنری «مقاومت» را درمکان تاریخی خان اسعد پاشای دمشق  با برپایی  ورک شاپ و نمایشگاهی از آثار هنرمندان ایرانی و سوری و فلسطینی برگزار کرد. در این مراسم فرهنگی و هنری دکتر محمد کاظم حسنوند؛ مدیر گروه نقاشی در دانشکده هنر تربیت مدرس و عضو انجمن علمی هنر اسلامی ایران و انجمن علمی هنرهای تجسمی ایران حضور داشت. در این خصوص با وی گفت و گو کرده‌ایم.
شما اخیرا از سفر سوریه بازگشتید؛ درخصوص این سفر فرهنگی و برگزاری ورک شاپ نقاشی در سوریه بگویید ؟
هفته فرهنگی و هنری «مقاومت» رایزنی جمهوری اسلامی ایران در تاریخ  7 الی 12 خرداد در مکان تاریخی بازار حمیدیه به نام خان اسعد پاشای دمشق  با مشارکت رئیس کمیته دوستی ایران و فلسطین و رئیس انجمن بصمه شباب که نهاد مردمی است، برگزار شد. این نمایشگاه منتخبی از آثار هنرمندان ایرانی و سوری و فلسطینی در رابطه با مقاومت که شامل تابلوهای نقاشی، گرافیکی و کاریکاتور و سایر صنایع دستی بود. در کنار این نمایشگاه برنامه‌های دیگری چون ورک شاپ و سخنرانی‌هایی در رابطه با مسایل مختلف رسانه‌ای بود که من سخنرانی تحت عنوان «هنر رسانه‌ای مقاومت در ایران» را داشتم. در این سخنرانی مطالبی را درباره تاریخچه هنر انقلابی در منطقه خاورمیانه و کشورهای اسلامی و همچنین انقلاب اسلامی ایران ایراد کردم. همچنین در بخشی دیگر از سخنرانی ام درباره هنر انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس و همچنین در رابطه با تفاوت هنر انقلاب ایران با سایر کشورهای اسلامی و انقلابی دیگر سخن گفتم و در انتها به هنرمندان انقلابی پیشنهادهایی دادم  از جمله اینکه بیایند بر روی پهنای دیوارها که به عنوان رسانه تلقی می‌شوند ؛ نقاشی بکشند و جریان‌ها و توطئه‌های داخلی و خارجی علیه سوریه را به تصویر بکشند و مشت گروهک‌هایی چون داعش را باز کنند؛ چون گروه‌هایی مانند داعش از لحاظ تبلیغاتی قوی هستند.  دو تا از
«ان‌جی او»‌هایی که در سوریه بودند وارد بحث با من شدند و در این مذاکره قرار شد رابطه‌ای دو طرفه ایجاد شود و از  پیشنهاد من استقبال  خوبی صورت گرفت. به طوری که « ان‌جی‌او»‌ها عنوان کردند که هر کاری در سوریه لازم است، انجام می‌دهند. آنها عنوان کردند با این سخنرانی احساس کردیم ما از لحاظ تبلیغاتی و فرهنگی دچار مشکل هستیم و سعی می‌کنیم بین شما و هنرمندان جامعه خودمان ارتباط برقرار کنیم و آنها به من هم پیشنهاد دادند که در این خصوص کمک و مشورت بدهم.
در کنار مراسم سخنرانی، نمایشگاهی از آثار نقاشی هنرمندان وجود داشت. در این اتفاق فرهنگی نقاشی‌ای در رابطه با سوریه کشیدم. اغلب افراد دراین ورک شاپ  قشر روشنفکر سوری و از رسانه‌ها بودند و آنها هم در رنگ‌آمیزی نقاشی‌ها کمک می‌کردند. نقاشی‌ام پیکر یک انسان - نمادی از ملت سوریه- بود؛ این انسان به حالت فریاد سینه خودش را از تنش جدا می‌کند با پیشانی بندی از پرچم سوریه. در توضیحاتم درباره نقاشی به افراد حاضر در ورک شاپ گفتم؛ این نقاشی نمادی از ملت شما است که به نحوی خودش دست به جداسازی خودش زده و در خودش انشعاب و پراکندگی ایجاد کرده است. با این نقاشی به آنها گوشزد کردم؛ مواظب دشمنان داخلی و خارجی باشند. در حقیقت این نقاشی بک گراندی از یک تابلوی نقاش آمریکایی است. این تابلو مورد توجه نقاشان حاضر در آنجا قرار گرفت. در شروع درگیری‌های سوریه هم، سفری رفته بودم اما این سفر اخیر پربارتر بود.
اوضاع دمشق چگونه بود ؟
بعضی‌ها از من می‌پرسند اوضاع دمشق چه طور بود و... شهر هایشان حالت آماده باش وجنگی  به خود گرفته اما زندگی به طور عادی و روزمره درجریان بود. هر چند 100 متر به چند 100 متر یک ایستگاه بازرسی بود اما نکته جالب اینکه هر جا ما می‌رسیدیم و راننده عنوان می‌کرد ما از سفارت ایران هستیم ؛ نظامی‌های سوری دستشان را بر روی چشمشان می‌گذاشتند و می‌گفتند بفرمایید! این موضوع برای ما خیلی خوشایند بود. چون من تجربه سفر به عربستان و درگیری با پلیس آنجا را داشتم و فضای سوریه با عربستان کاملا متفاوت بود. هر دو طرف خود را برادر و خواهر می‌دیدیم و واقعا هم اهالی سوریه رفتارشان با ما خوب است و فوق العاده خودشان را به ما نزدیک می‌بینند و بعد از خداوند به ما امید دارند. این برنامه فرهنگی که از طرف سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و انجمن انقلاب و دفاع مقدس برگزار شد، قابل تمجید است.
به غیراز شما چه هنرمندانی از ایران حضور داشتند ؟
آقای بهرام ارجمندیان، کاریکاتوریست مطرح کشور و آقای دکتر خاقانی، رئیس دپارتمان زبان و ادبیات عرب در دانشگاه اصفهان  بود. ایشان بسیار خوب سخن می‌گفت و مسلط به زبان عربی بود و در شبکه‌های مختلف تلویزیونی سوریه  به صورت زنده سخنرانی می‌کرد.
نمایشگاهی  نقاشی و کاریکاتور را چگونه ارزیابی می‌کنید ؟
نمایشگاه از لحاظ کیفی خوب بود. گرچه کاردار ایران قصد داشت  که در موزه ملی دمشق نمایشگاه را برگزار کند اما سوری‌ها نگران گروه داعش بودند که آثار هنری را تخریب کنند بنابراین موزه‌ها را تعطیل کردند. لذا در یک خانه تاریخی بازار حمیدیه برگزار شد و حالت موزه‌ای پیدا کرده بود.
استقبال جوانان و هنرمندان سوری از نمایشگاه نقاشی چگونه بود ؟
گروه «بصمه شباب» یکی از گروه‌هایی است که جوانان زیادی را به خود جذب می‌کند. آنها از این نمایشگاه استقبال خوبی کردند و زمانی که نقاشی پیکر را می‌کشیدم آنها هم به صورت تعاملی با ما در ارتباط بودند و زمانی که مفهوم نقاشی را درک کردند با نقاشی عکس می‌گرفتند و فضای خوبی حاکم بود. قرار بر این شد که مراودات دو سویه فرهنگی داشته باشیم.
برگزاری چنین کارگاه‌هایی چقدر در بازتاب و انتقال پیام مقاومت تاثیرگذار است؟
در سال 91 ورک شاپی در یک دانشکده هنری برگزار کردم و به لحاظ اینکه دانشجویان هنر بودند، بهتر موضوعات درک می‌شد. اگر ورک شاپ‌ها به صورت حرفه‌ای‌تر برگزار شود، بسیار تاثیر گذارتر در انتقال فرهنگ ایران به کشورهای منطقه خواهد بود. کشورهای منطقه از فرهنگ و هنر ایران استقبال می‌کنند چون از لحاظ سیاسی و فرهنگی تقریبا با ما تقریبا یکسان هستند.
به عنوان یک هنرمند نقاش و کاریکاتوریست که از هنرمندان خارجی هم شناخت دارید، بفرمایید آیا می‌توانیم امیدوار به شکل گیری جبهه هنرمندان مقاومت در بعد جهانی باشیم؟
دقیقا، به نظرم در حال حاضر هم شکل گرفته اما به خوبی منعکس نمی‌شود. به ویژه در دهه اخیر، هنر انقلابی قابل طرح با استانداردهای جهانی شکل گرفته است و فقط ما این هنرها را به جهان باید عرضه کنیم.
برای تحقق این امر چه باید کرد؟
باید از رسانه استفاده کرد تا از ارتباطات فرهنگی مناسب بین دو کشور بهره ببریم و همچنین نمایشگاه‌های متعدد در مکان‌های موثر کشور برگزار کنیم. آثاری که از سوی مثلا سازمان فرهنگ و ارتباطات به نقاط مختلف جهان می‌رود کمتر بعد انقلابی دارد و اغلب آثار میراث کهن ما است و جهان با میراث کهن ما آشنایی دارد. اما آنها مشتاق‌اند ببینند در حال حاضر  در ایران چه می‌گذر‌د‌! طبعا ایران در جهان بسیار مطرح و کل جهان چشمشان به ایران است و می‌خواهند ببینند در بعد هنری چه داریم! ما هیچ‌گونه حرکت جدی در عرضه هنر معاصرمان به فضای بین‌المللی نکرده ایم.  با توجه به اینکه رشته نقاشی خوانده‌ام عرض می‌کنم که؛ اغلب آثاری که از ایران برای نمایش بین‌المللی می‌رود آثار خنثی از لحاظ محتوایی است. پیشنهاد می‌کنم در این رابطه تبلیغات خوبی بر روی آثارمان داشته باشیم و جاهایی چون ارشاد یا سازمان فرهنگی و هنری و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی آثار انقلابی ایران را به کشورهای جهان عرضه کنند. حتی برخی در آمریکا هم تمایل دارند آثار ایرانی را به نمایش بگذارند آنها برای این کار مشتاق‌اند. این گونه نیست که ما با سیاست‌های آمریکا مخالفیم، تبادل فرهنگی نداشته باشیم. اگر با بسیاری از موزه‌های آمریکا ارتباط برقرار کنیم، مطمئنا آنها تمایل دارند آثار ایرانی را به نمایش بگذارند حتی اگر آثار ضد آمریکایی باشد. اما متاسفانه شاید بعضی از مدیران از قوانین اطلاع ندارند که از این فضای فرهنگی استفاده کنند .
مدیران ما باید آثار فرهنگی را از طریق چاپ کتاب و کاتالوگ به جهان عرضه کنند و از طریق رسانه‌ها تبادل فرهنگی داشته باشیم. در خارج از کشور به خاطر فضای مطالعاتی و دانشگاهی حضور داشته‌ام و متوجه شدم که در زمینه دیدگاه‌های دیگر هنری ایران کتاب‌هایی موجود است اما متاسفانه  در زمینه دیدگاه‌های انقلابی کتابی در دانشگاه‌های جهان نیست؛ این مورد وظیفه دولت است که آثار هنری انقلابی را در قالب کتاب به دانشگاه‌های مختلف جهان ارسال کند. آنها از این مورد استقبال می‌کنند و از طریق هنر می‌توانیم عقاید و دیدگاه‌های سیاسی و... ایران را به جهان بشناسانیم.
در سفر بعدی که به سوریه خواهید داشت، چه کاری در نظر دارید انجام دهید؟
اگر «ان جی او» یی که با آنها وارد صحبت شدیم بتوانند مقدمات کشیدن نقاشی دیواری بر روی دیوارها را ایجاد کنند. قصد دارم با کمک گروه‌های انقلابی و بسیجی‌شان آثاری را بر روی دیوارهای دمشق در جهت روشنگری و حمایت ملت سوریه و بطور کلی مقاومت در منطقه ایجاد کنیم.