آیا چالش های فوتبال کشور قابل حل است؟

خصوصی سازی رویای دست نیافتنی باشگاه ها (گزارش روز)

کد خبر: ۴۱۳۵۴

تاریخ: ۱۹ فروردين ۱۳۹۴ - ۲۰:۰۶

گروه گزارش

پای تلویزیون نشسته ای و ناگاه مسئولان پخش صدای تماشاگران حاضر در ورزشگاه را برای بینندگان مقابل رسانه ها کم می کنند، این صدا صدای اعتراض است، اعتراضی که گاه کار را به توهین های رکیک هم می کشاند و این داستان از نتایج ضعیف سرخابی ها نتیجه می گیرد، نتایجی که همواره در کنار ضعف بازیکنان و کادر فنی از عدم ثبات مدیریتی هم به عنوان یکی از دلایل آن یاد می شود و در این مسیر سال هاست که صحبت از خصوصی سازی سرخابی های پایتخت و در ادامه واگذاری سایر باشگاه های فوتبال پرهزینه ایران به بخش خصوصی مطرح می شود اما تا به حال جامه عمل به هیچ یک از این صحبت ها پوشانده نشده است.
با روی کار آمدن دولت یازدهم بار دیگر موضوع خصوصی سازی سرخابی ها روی میز آمد. دو باشگاهی که در سال های اخیر در اثر نوسانات مختلف ناشی از بی‌ثباتی مدیریتی همواره با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم کرده اند و تنها در یک نمونه از ثمرات این نوسانات سکوهای آزادی کم تماشاگرترین روزهای خود را در سال‌های اخیر سپری کرده اند.
دولت در واگذاری استقلال و پرسپولیس مصمم است
محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت یازدهم با تاکید بر عزم دولت بر اجرای قانون مجلس شورای اسلامی مبنی بر واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس به بخش خصوصی می گوید: برنامه جدی دولت که از مدت‌ها قبل با همکاری و همراهی خوب وزارت ورزش و جوانان آغاز شده، واگذاری دو باشگاه است و امیدوارم این اتفاق تا پایان سال رخ دهد و شرایط به گونه‌ای باشد که خریداران و بخش خصوصی با اشتیاق و رغبت در موضوع واگذاری شرکت کنند.
البته بر خلاف امیدواری سخنگوی محترم دولت در پایان سال 93 این اتفاق تحقق نیافت و از قضا خریداران و بخش خصوصی نیز هیچ اشتیاق، رغبت و استقبالی از این موضوع نکردند.
قیمت واگذاری سرخابی ها
آنچه مسلم است در صورت واگذاری استقلال و پرسپولیس خریداران باید توانایی اداره این تیم ها را داشته باشند و البته باید دید این خریداران چگونه خواهند توانست از فوتبال ایران که تا کنون بازدهی مادی برای هیچ یک از باشگاه ها نداشته است و تنها یک فوتبال مصرف کننده بوده است در آمدزایی کنند. در مسیر واگذاری سرخابی ها مسئولان مربوط سهام هر یک از این دو باشگاه را 290 میلیارد تومان اعلام کردند. رقمی که گفته می شود توسط یک گروه از خارج کشور مطرح شده است و مبنای این رقم ارزش 200 میلیارد تومانی سهام هر یک از باشگاه ها و البته 90 میلیارد باقی نیز ارزش ورزشگاه های درفشی فر و مرغوبکار است که همراه با هریک از تیم ها به خریدار یا خریداران واگذار خواهد شد.
در این میان اما نظرات متفاوتی در خصوص رقم واگذاری این دو تیم وجود دارد، محمد پنجعلی از جمله افرادی است که معتقد است 290 میلیارد تومان رقم چندان زیادی برای  واگذاری این دو تیم نیست. پنجعلی در این خصوص به گزارشگر کیهان می گوید:  از نظر ارزش ،ارزش دوتیم بالاتر از این ارقام است و برای تیمی مثل پرسپولیس مبلغ 290میلیارد تومان مبلغی نیست، اگرواقعا بخواهند تیم را تحویل دهند من اشخاصی را می‌شناسم که حاضرند به میدان بیایند.
اما بر خلاف پنجعلی بیژن ذوالفقارنسب سرمربی سابق استقلال و مربی اسبق تیم ملی کشورمان معتقد است رقم اعلام شده رقم مناسبی برای واگذاری سرخابی‌های پایتخت نیست و در این خصوص به گزارشگر کیهان می گوید: روند فعلی روند مناسبی نیست به دلیل اینکه هیچ کس یا گروهی حاضر نشده با این شرایط این تیم ها را در اختیار بگیرد، دلیل این قضیه توجیه اقتصادی آن است، چون دوگروه می توانند خواهان در اختیار گرفتن این باشگاه ها باشند که دسته اول علاقه‌مندان به ورزش و پیشکسوتان ورزش هستند که منابع مادی قوی ندارند و دسته دوم افراد متمول و دارای منابع مالی مناسبی هستند که آن ها هم صلاح نمی دانند برای باشگاه هایی که آینده روشنی ندارند. پا پیش بگذارند.
شرایط واگذاری استقلال و پرسپولیس
با کمی دورتر شدن از رقم واگذاری سرخابی ها به سایر شرایط واگذاری این دو تیم نزدیک تر خواهیم شد، جایی که در روزهای اخیر مجددا زمزمه هایی مبنی بر پیشنهاد برخی دستگاه های دولتی برای خرید این دو تیم به گوش می رسید، اما سید جعفر سبحانی مشاور رئیس کل سازمان خصوصی سازی در گفت و گو با فارس با بیان اینکه شرکت های دولتی نمی توانند وارد مزایده برای خرید این دو تیم شوند در این خصوص می‌گوید: شرکت‌هایی که اساسا 51 درصد سهام آنها مربوط به کارکنان و 49 درصد آن دولت است، شبه دولتی یا «خصوصتی» نامیده می‌شوند و به لحاظ قانونی نمی‌توان برای این شرکت‌ها منعی در مزایده قائل شد.
سبحانی تصریح می کند: اما در حال حاضر اگر شرکت‌های شبه دولتی بخواهند سرخابی‌ها را بخرند مطابق قانون حداکثر می توانند 40 درصد آن متقاضی خرید باشند.
سبحانی خاطرنشان می کند: معتقدیم باید این دو باشگاه به بخش خصوصی واقعی واگذار شود و اگر بخش خصوصی واقعی خریدار باشد 100 درصد سهام تیم ها  واگذار خواهد شد.
موانع پیش روی واگذاری دو تیم
شکست مزایده آبی و قرمزهای تهران در بار اول و دوم و خالی بودن صحنه از مشتریان جهت فکر را به سوی موانع موجود در مسیر سپردن این دو تیم به بخش خصوصی می برد. جایی که از دلایل متعددی به عنوان مشکلات این مسیر یاد می شود و متقاضیان احتمالی هنوز به دنبال تضمین هستند که آیا با خرید هر یک از این دو تیم در آینده می توانند هزینه های احتمالی را جبران کرده و به دنبال سوددهی از طریق روش های رایج در دنیای فوتبال از این دو تیم باشند یا خیر.
محمدرضا ساکت مدیرعامل فعلی باشگاه فولاد ماهان اصفهان و مدیر سابق باشگاه سپاهان از سال های 81 تا 90 در خصوص واگذاری سرخابی های پایتخت و موانع موجود در این مسیر به گزارشگر کیهان می گوید: خصوصی سازی باشگاه ها امری اجتناب ناپذیر است که باید مورد توجه قرار گیرد و نمونه های این کار در دنیا انجام شده است. در این مسیر ابتدا در کشور باید نظام جامع باشگاه ها درجهت اقتصادی شدن ورزش و درآمدزایی باشگاه ها فراهم باشد تا بتوانیم در مورد خصوصی سازی صحبت کنیم.
وی تصریح می کند: بزرگ‌ترین چالش در حوزه باشگاه داری در ایران  این است که حقوق ورزش پرداخت نمی شود وامکان درآمدزایی در ورزش وجود ندارد چراکه در این زمینه قانون لازم را نداریم،برای تحقق این مهم در گام اول باید مسیر را فراهم کرده وبستر درآمد زایی را قانونمند کنیم.
ساکت در ادامه می گوید: مهم‌ترین منبع درآمد در فوتبال حق پخش تلویزیونی است که درصد بالایی از هزینه های باشگاه ها را تامین می کند که البته صدا وسیما به دلیل شرایط خاص خودش نتوانسته این رقم را بپردازد،این حق از طریق قانون های مصوب مجلس و دولت باید در بودجه صدا وسیما پیش بینی می شد و همان‌طور که صدا وسیما فیلم وسریال را می خرد مسابقات ورزشی را نیز باید خریداری کند.
مدیر باسابقه ورزش کشورمان می افزاید: کپی رایت وانحصار مارک و برند دیگر موردی است که باید از طریق سازوکارهای قانونی حق مالکیت معنوی جدی‌تر گرفته شود واجازه داده نشود از مارک و برند یک مجموعه به صورت غیر قانونی استفاده شود.
وی در ادامه بیان می کند: در مورد بلیط فروشی با توجه به قیمت بسیار نازل بلیط عدد بلیط فروشی رقم قابل توجهی درآمد باشگاهها را تشکیل نمی دهد.
محمد پنجعلی پیشکسوت تیم ملی فوتبال و باشگاه پرسپولیس نیز در این خصوص به گزارشگر کیهان می‌گوید: خصوصی سازی با این روش مناسب نیست و باید فوتبال از ریشه درست شده وتفکر فعلی عوض شود که این پروسه حداقل 10 الی 15 سال طول خواهد کشید.
وی می افزاید: فوتبال ما فوتبالی دولتی است و امکان پذیر نیست که همه تیم ها به یکباره به بخش خصوصی واگذار شوند.
پنجعلی در ادامه می گوید: همه تیم ها باید به بخش خصوصی  واگذار شوند اما اگر این واگذاری واگذاری به صورت شبه دولتی باشد شخص اختیاری ندارد و شخصی که قصد سرمایه گذاری دارد باید بتواند از برند این تیم‌ها استفاده کرده و درآمدزایی کند.
سرپرست سابق پرسپولیس خاطرنشان می کند: متاسفانه عدم ثبات مدیریت لطمه زیادی به تیم ها می زند و به عنوان مثال پرسپولیس در این فصل پنج مدیرعامل عوض کرده است در حالی که هیچ کجای دنیا چنین موضوعی دیده نمی شود.
راهکارهای واگذاری استقلال و پرسپولیس
علاوه بر نقطه نظری که گروه واگذار کننده استقلال و پرسپولیس در پیش گرفته است و به دنبال واگذاری این دو تیم به بخش خصوصی است نقطه نظرات دیگری نیز وجود دارد و راهکارهای متفاوتی در این خصوص مطرح می شود.
محمدرضا ساکت مدیر ورزشی کشورمان از جمله افرادی است که معتقد است روند فعلی واگذاری آبی و قرمزهای پایتخت در حال صدمه زدن به برند این دو باشگاه است و بهتر است این دو تیم همچنان برای بازه زمانی حداقل هفت ساله همچون سپاهان به نوعی به ارتزاق دولتی خود از بیت المال ادامه دهند و در این خصوص می گوید: استقلال و پیروزی باید روند خصوصی سازی چند مرحله ای داشته باشند و در مرحله اول از بدنه دولت جدا شده و به یکی از صنایع نیمه دولتی مثل خودرو، مخابرات، مس، فولاد  وپتروشیمی ملحق شوند تا از یک ثبات مدیریتی برخوردار شوند و در ادامه در یک پروسه 7ساله شرایط خصوصی سازی فراهم شود.
وی در ادامه می گوید: بی ثباتی مدیریتی و نداشتن یک برنامه استراتزیک باعث آسیب دیدگی و بدهی های این باشگاه ها شده است و ما شاهد حرکت برنامه محور در این دو باشگاه نبوده ایم.
ساکت می افزاید: باید طی یک حکم دولتی و مصوبه هیات دولت این دو تیم از وزارت ورزش جدا و به یکی از صنایع نیمه دولتی واگذار شوند و بعد از طی یک دوره ثبات و مهندسی مجدد در ساختار این دو باشگاه می توان خصوصی سازی را متصور شد. در تمامی دنیا صنایع بزرگ در کنار فعالیت های اقتصادی مسئولیت‌های اجتماعی راهم بر عهده دارند و یکی از این وظایف تلاش در جهت شاداب سازی جامعه است.
مدیر ورزشی کشورمان تصریح می کند: روند فعلی مسیر درستی برای واگذاری این دوباشگاه نیست، این روند در حال آسیب زدن به این دو برند است که دارای ظرفیت بزرگ تجاری هستند و اکنون که فردی برای خرید این دوباشگاه  اقدام نمی کند باید متوجه باشیم که بخشی از کار ایراد دارد. یک مجموعه خصوصی توانایی به دست گرفتن این دو باشگاه را ندارد و باید به صنایع دولتی و نیمه دولتی اتکا کنیم.
ساکت در بخش پایانی صحبت هایش در پاسخ به سوال گزارشگر کیهان مبنی بر فواید خصوصی سازی این دو باشگاه می گوید: اصولا اگر کار را برنامه محور دانسته و برنامه ها را با ثبات دنبال کنید کارهای بلند مدت هم امکان پذیر می شود و بی ثباتی مدیریت در بی ثباتی برنامه تاثیر می گذارد وباعث عدم توجه به مسایلی مثل استعداد یابی و کارهای زیر بنایی می شود.
بیژن ذوالفقارنسب کارشناس فوتبال کشورمان در این خصوص می گوید: وزرات ورزش و سازمان خصوصی سازی باید راهکارهای مناسبی را پیش روی خریداران بگذارند.
وی تصریح می کند: نمونه های زیادی ازاین دست وجود دارد که نزدیک ترین وملموس ترین نمونه ترکیه است. 35 سال  قبل دولت این کشور زمین را در اختیار افراد واجد شرایط قرار داد و وام های بلند مدتی را در اختیار باشگاه ها گذاشت که در دراز مدت هم نفع دولت و هم نفع باشگاه ها را به دنبال داشت.
ذوالفقارنسب در ادامه می گوید: در حال حاضر دولت نه زمین می دهد نه کمک دراز مدت ومنتظرند که افراد متمول وارد این عرصه شوند. وی همچنین با اشاره به وضعیت نامشخص حقوق خریداران این دو تیم بیان می‌کند: اجرای این کار تا کنون بسیار ضعیف بوده است و به نظر نمی رسد در آینده نزدیک نیز قابل حل باشد.
کارشناس فوتبال کشورمان خاطرنشان می کند: واگذاری استقلال و پرسپولیس نیازمند عظم جدی دولت و بکارگیری ابتکارات جدید در این خصوص است.
اوایل اردیبهشت موعد سومین مزایده سرخابی ها
پس از شکست واگذاری استقلال و پرسپولیس در مزایده های اول و دوم سازمان خصوصی سازی تصمیم گرفته است تا با پافشاری بر تصمیم های اخیر خود مجددا مزایده سوم را در شرایطی مشابه وضعیت گذشته تکرار کند.
رییس سازمان خصوصی سازی کشور در این خصوص می گوید: بر اساس تصمیمات گرفته شده آگهی واگذاری این دو باشگاه پس از تعطیلات نوروز منتشر می‌شود و بر این اساس، مزایده سوم استقلال و پرسپولیس در اوایل اردیبهشت سال 94 برگزار خواهد شد.
وی در خصوص قیمت و شرایط واگذاری این دو تیم در مزایده سوم تصریح می کند: در جلسه هیات واگذاری، اعضا پیشنهادی در خصوص تغییر قیمت پایه سرخابی‌ها نداشتند و در مزایده سوم نیز دو تیم با رقم پایه 290 میلیارد تومان واگذار خواهند شد.
پوری حسینی در خصوص شرایط این واگذاری نیز خاطرنشان می کند: با صلاحدید اعضای هیات واگذاری، تغییراتی در شرایط واگذاری استقلال و پرسپولیس بوجود آمده است که جزئیات آن در آگهی جدید عرضه این دو تیم اعلام خواهد شد.
حال باید نشست و دید تا سال 94 سال خوشبختی سرخابی های پایتخت خواهد بود یا خیر و آیا امسال مسئولان مربوطه می توانند با بکارگیری عزمی راسخ شرایط مناسب برای واگذاری دو تیم محبوب پایتخت را فراهم کنند یا روز از نو روزی از نو...