تنفس هوای سالم حق هر شهروند تهرانی است

روزنامه کیهان در سال 1355 موضوع آلودگی هوا را مطرح کرد و به تبع آن رسانه‌های مختلف هر یک جداگانه به این موضوع پرداختند راهکارهای متفاوتی را برای حل آن ارائه دادند. با گذشت 32 سال متاسفانه امروز بحث آلودگی هوا تبدیل به یک مسئله بغرنج و لاینحل شده است که سلامت مردم را با خطر مرگ و ابتلا به بیماری های لاعلاج مواجه کرده است .

کد خبر: ۳۳۳۳

تاریخ: ۳۰ دی ۱۳۹۲ - ۲۰:۰۰

استفاده از هوای پاک حق هر شهروندی است  که برای استفاده از امکانات شهرنشینی مالیات می‌پردازد و هزینه های شهرداری را پرداخت می‌کند. اما ساکنان کلانشهر‌ها سالهاست که از این حق حیاتی محروم شده اند و تنها باید در انتظار باد و باران باشند. مدتهاست که مردم در هوایی که 20سال بعد معلوم می‌شود با جسمشان چه کرده، تردد و کار و زندگی می‌کنند بی‌آنکه بدانند سالها بعد شاهد شیوع انواع سرطان در کشور خواهند بود که از تبعات آلودگی هوا در این روزهاست.
مجتبی شاکری ،عضو شورای شهر تهران در این رابطه می گوید: متاسفانه مسئولان دستگاه ها به وظایف خود در حوزه کاهش آلودگی هوا توجهی ندارند. دولت یازدهم نیز همانند دولت های گذشته اقدام عملی را در حوزه کاهش آلودگی هوا انجام نداده است و این در حالی است که ما انتظار داشتیم که این دولت به شعارهای خود عمل کند.
سید هادی هاشمی، رئیس اسبق راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ نیز معتقد است: ما نه تنها وظایفمان را انجام ندادیم بلکه نظارت از بخش صنایع نیز برداشته شد. طرف صحبت من با سازمان محیط‌زیست است. متاسفانه سازمان‌های متناظر با سازمان‌های مجری برنامه‌ها خودمانی شده اند که این مساله به مردم آسیب رسانده و می‌رساند.درواقع ما به بهانه تحریم همواره فرش قرمزی را برای صنعت خوردو پهن کرده‌ایم و این مساله در حال تبدیل شدن به یک بدعت است.امروز مردم از ارائه گزارش‌های متعدد مسئولان در باره آلودگی هوا خسته شده اند و منتظر یک حرکت اثر بخش برای کاهش آلودگی هوا هستند.
عضو کمیسیون صنایع و معدن مجلس شورای اسلامی به خبر نگار کیهان می گوید:خودروهای فرسوده سالهاست لطمه بزرگی به محیط زیست کشور وارد می کنند و باید برای از رده خارج کردن آنها فکری اساسی صورت گیرد.
به گفته حجت الاسلام والمسلمین علی اکبر ناصری سالهاست بحث از رده خارج کردن خودروهای فرسوده در کشور مطرح است اما همچنان شاهد تردد این خودروها در شهرهای مختلف به ویژه تهران هستیم که زمینه تشدید آلودگی هوا را فراهم کرده است.از طرفی در باره  بحث خروج خودروهای فرسوده در سایر زمینه ها همچون تولید سوخت استاندارد، بازنگری در فعالیت صنایع آلاینده  و ساماندهی مصرف سوخت خانگی باید برنامه ریزی های جدید شکل بگیرد.
معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست استان قزوین نیز اظهار می دارد: بسیاری از مسائل زیست‌محیطی  مانند  خشک شدن دریاچه ارومیه ، تالاب هامون و زاینده رود ، پدیده گرد و غبار ، وضعیت آلودگی هوا در کلانشهرها از جمله مواردی است که در حال تبدیل شدن به فاجعه زیست محیطی است.
به گفته سیاوش شمسی پور شیوع سرطان از دیگر فجایع برای جامعه بشری است که در بعضی از شهرهای بزرگ کشورمان نیز نمود پیدا کرده که یکی از دلایل اصلی آن رعایت نکردن مسائل زیست محیطی به ویژه استفاده از آزبست در لنت ترمز خودروها در گذشته بوده است.
مرگ 20 تهرانی در روز
آمارها در باره مرگ و میر سالانه براثر آلودگی هوا متناقض است. یکی از  آمارهای متوسط این است که روزی 20 نفر بر اثر آلودگی می میرند مبنای این تحقیق دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی است. این وسط آدمی که فردا جانش را از دست می دهد یا سال پیش از دست داده است آیا مدعی العمومی وجود دارد که حقوق شهروندی را پیگیری کند که وزارت صنایع با نفت هماهنگ نشده است و نتیجه آن این شد که فردی جانش را از دست بدهد.سال 74 خودروسازها گفتند 5 سال مهلت بدهید درست می کنیم و از آن موقع تا کنون 5سال 5سال مهلت گرفته اند بدون اینکه پیشرفتی داشته باشند.
احمد توکلی ، مدیر عامل سازمان بهشت زهرا(س) نیز از افزایش آمار مرگ و میر در تهران در روزهای آلودگی هوا خبر می‌دهد و می‌گوید: تعداد اموات در زمان آلودگی هوا افزایش می‌یابد اما اینکه این تعداد واقعا چقدر به مساله آلوده بودن هوا ارتباط دارد باید توسط ارگان های ذی ربط و به صورت علمی بررسی شود.
به گفته وی در سال گذشته و در اوج آلودگی هوا ، روزانه حدود 20 نفر به تعداد فوت شدگان تهران که در سازمان شست و شود داده می شوند، افزوده شده بود .
عوامل دخیل در آلودگی هوای تهران
بنا به گفته معاون عمرانی استانداری تهران،مهم‌ترین عامل آلاینده هوای تهران سوخت های مصرفی خودرو است چرا که اگر ما استانداردهای یورو 4 و 5 را در سوخت رعایت کنیم خودروهای فرسوده هم به این میزان آلایندگی نخواهند داشت. یکی از عوامل آلودگی هوای تهران اتوبوس ، مینی بوس، تاکسی و خودروهای فرسوده ای است که در سطح شهر در حال تردد هستند. به‌دلیل مشکلاتی که در حمل و نقل عمومی وجود دارد مجبور هستیم که از این ناوگان فرسوده در سطح شهر استفاده کنیم.از طرفی یک میلیون دستگاه خودروی فاقد استاندارد در تهران تردد می کنند که برابر 40میلیون دستگاه خودرو آلودگی تولید می کنند.
معصومه آباد، عضو شورای اسلامی شهر تهران ، نیز می گوید: مرگ حدود 4 هزار نفر در سراسر ‌کشور به دلیل آلودگی هوا نیازمند گسترش پیگیری‌های مسئولان کشور است.طبق آمار موجود از مجموع 80هزار خودرویی که در سراسر شهر تهران رفت و آمد می کنند، 17 هزارخودرو فرسوده هستند و این تعداد خودرو علت اصلی آلودگی هوای پایتخت هستند. نیاز است تمهیداتی اندیشیده شود که با ارائه وام به صاحبان خودروهای فرسوده شرایط برای جایگزینی خودروهای جدید به ناوگان حمل و نقل کشور فراهم شود.
عوامل آلودگی هوا
فتح الله امامی ، مجری سابق طرح جامع کاهش آلودگی هوا معتقد است: 89 درصد آلودگی هوای تهران ناشی از منابع متحرک است . البته در این میان نیروگاه های شهید رجایی وبعثت نیز به دلیل استفاده از سوخت مازوت در افزایش آلودگی هوا سهم قابل توجهی دارند..  جلوگیری از تردد خودروهای فاقد استاندارد در اولویت امر برای کاهش آلودگی هوا در تهران است و لازم است مسئولان مربوطه اجازه تردد به خودروهای فاقد استاندارد را ندهند.
کاظم ندافی رئیس مرکز سلامت محیط وزارت بهداشت، تاکید می‌کند: منابعی که برای آلودگی هوا وجود دارد شامل منابع متحرک و ثابت است که برای هر شهر سهم متفاوتی دارد.  تحقیقات نشان داده است که در بیشتر مناطق سهم منابع متحرک بیشتر بوده است و در واقع سهم اصلی آلودگی هوا  را خودروها به خود اختصاص داده اند.معمولا 70 درصد خودرو و 30 درصد منابع ثابت باعث آلودگی می شوند ولی برای آلاینده‌های مختلف این امر فرق می کند.
مردم تنها قربانیان آلودگی هوا
به گفته دکتر احمد رضا فرسار،معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی طبق اطلاعات علمی که معاونت های بهداشتی در اختیار کمیته اضطرار آلودگی هوا قرار داده اند عوارض تنفسی آلاینده ها بر روی افراد مسن و کودکان بیشتر بوده است.
دکتر علی اکبر اصلانی ، فوق تخصص ریه نیزمی گوید: در روزهای آلوده بیمارستانها با حجم زیادی از بیماران که به دلیل وخامت حال مجبور به بستری شدند ، مواجه شده‌اند. در شرایط آلودگی هوا برخی از آلاینده‌هایی که می توانند به‌طور مستقیم منجر به تشدید واکنشهای بیماری زا در افراد شوند ، فعال می‌شوند از این رو بیماران مبتلا به آسم ، برونشیت مزمن یا بیماران قلبی را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهند.
با افزایش آلودگی در شهرهای بزرگ سکته های قلبی و بستری بیماران در مراکز درمانی و بیمارستانی به دلیل ناراحتی های قلبی افزایش می‌یابد. دکتر محسن معدنی، متخصص قلب و عروق در این رابطه اظهار می‌دارد: تحقیقات نشان داده که آلودگی هوا در ابتلا به سکته های حاد قلبی و بیماری های قلبی و عروقی تاثیرگذار است و روند بیماری های قلبی را افزایش می دهد. آلودگی هوا می‌تواند باعث تخریب و اختلال در قلب و رگهای خونی افراد شود زیرا حجم قابل توجهی از آلودگی های محیطی از طریق تنفس به بدن وارد می شود.
قاسم قنبری ،کارشناس ارشد بهداشت محیط ، در این باره هشدار می دهد: ماسک های موجود در داروخانه ها برای جلوگیری از بازدم تنفسی است و بیشتر در بیماری های ویروسی مورد استفاده است و هیچ کاربردی در جلوگیری از ورود ذرات معلق به دستگاه تنفسی ندارند بنابراین، این ماسک ها نمی توانند نقش حفاظتی ایفا کنند.
برلیانت بزرگمهر ،دبیر انجمن تغذیه ایران با اشاره عوامل موثر بر پیشگیری از عوارض ناشی از آلودگی هوا توصیه می کند : استفاده از مواد دارای آنتی اکسیدان مانند ویتامین ای که در سبزی‌هایی مانند گوجه فرنگی و هویج و میوه هایی مانند زردآلو و طالبی، هلو ، مرکبات ، توت فرنگی و کیوی وجود دارد می تواند از عوارض ناشی از آلودگی هوا بکاهد. در ضمن استفاده از سیر و پیاز در سیستم سم‌زدایی بدن موثر است .  همچنین مردم باید از فست فودها، قند و شکر و اسیدهای چرب اشباع شده استفاده نکنند.
مسئولان چه می گویند؟
بوسف رشیدی ، مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای شهر تهران در خصوص وضعیت هوای پایتخت می گوید: سهم انتشار آلودگی چنان در تهران بالا است که 24 ساعت بعد از  بارش باران شاهد بالا رفتن غلظت آلاینده ها هستیم.
محسن سرخو ، عضو کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای شهر تهران می گوید: رویکرد دولت یازدهم در بخش آلودگی هوا همانند دولت‌های گذشته است و برنامه ای در حوزه کاهش آلودگی هوا ندارد.
جعفر اصلانی ، رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله(ع) می گوید: تصمیمات مقطعی دولت برای کاهش آلودگی هوا مثل زوج و فرد کردن خودروها یا تعطیلی مدارس به هیچ‌وجه جای اجرای یک برنامه جامع و همه‌جانبه را نمی‌گیرد ضمن اینکه خود این تصمیمات عوارض  دیگری در پی دارند.
رییس پلیس راهور تهران بزرگ می گوید: برخورد پلیسی راهکار مقابله با آلودگی هوای تهران نیست . به جای اقدامات سلبی مانند اعمال سراسری طرح زوج و فرد باید اقدامات ایجابی مانند حمایت کامل از توسعه حمل و نقل عمومی در دستور کار مسئولان مربوطه قرار گیرد.
چه باید کرد؟
برای حل بحران آلودگی هوای کلان شهرها به ویژه شهر تهران راه حل های مختلفی مطرح می شود. هرکدام از این راهکارها می توانند به نوعی مفید و موثر باشند و بخشی از این بحران را سامان  دهند.در واقع غفلت از یک مهم مارا از نیل به هدف کاهش آلودگی هوا و ایجاد محیطی سالم برای سبک زندگی بازداشته و آن نقش مشارکت شهروندان و نقش آفرینی مردم در حل بحران آلودگی هواست که خلأ آن در برنامه های پیشنهادی به چشم می خورد. با آگاهی بخشی لازم به مردم می توانیم شاهد حرکت های گسترده مردمی باشیم و نتایج لازم را کسب کنیم. نتایجی که تحقق هر یک از آنها با روش های صرفا سلبی ، آرزویی دست نیافتنی باشد.
آلودگی هوا به عنوان مشکل کنونی و زلزله به عنوان مشکلی در آینده مهم ترین چالش های شهر تهران محسوب می شود.زلزله که هنوز نیامده و دست به دعا هستیم که نیاید اما در مورد مشکل فعلی تهران که همان شرایط نامطلوب هوایی است  هنوز کاری صورت نگرفته است
مقابله با معضل آلودگی هوا در شهرهای بزرگ و آلوده جهان به رغم چالش برانگیز بودن اما با اقدامات به موقع و مناسب از سوی دولت ها امکان پذیر است.دولتها می توانند با درنظر گرفتن اقداماتی برای کنترل آلاینده های ناشی از کارخانه ها، ارائه استانداردهای کیفیت هوا و معرفی خط مشی های موثر برای کنترل رشد بی‌رویه خودروهای سواری تا حدودی با این معضل مقابله کنند.
کارشناسان محیط زیست معتقدند که بنیادی ترین راه حل برای مقابله با آلودگی هوا ، ریشه کن کردن منشأ آن است. در کوتاه مدت نیز راه حل های بسیاری برای کنترل آلودگی هوا وجود دارد. هر چند اجرای تمامی این برنامه ها و راه حلها مستلزم آن است که دولت ها تاثیر مخرب آلودگی هوا بر سلامت عمومی و اقتصاد را به طور جدی درک و برای مقابله با آن اقدامات فوری اتخاذ کنند.
متاسفانه عدم تهیه و اجرای طرح جامع حمل و نقل ، ناکارآمدی حمل و نقل عمومی ، لجام گسیختگی عملکرد دستگاه ها ، عدم ارتقای کیفی انرژی سوختی و صنعتی ، ترک فعل مدیران عرصه زیست محیطی و دلایل دیگر عرصه را بر مردم تنگ کرده است و کار را به جایی رسانده که انگار متولی ای برای کاهش آلودگی هوا وجود ندارد و هر کس هر تصمیمی را بخواهد می گیرد و به هر شکلی بخواهد عمل می کند.
این رویکرد که مسئولان ذی‌ربط مشکلات را به گردن یکدیگر می‌اندازند و به جای اینکه به فکر ارائه راهکاری مناسب برای جلوگیری از ادامه دار بودن مرگ و میر ها باشند خود معضل دیگری است که باید به آن پرداخت.. اینکه ارتقای استاندارد سوخت و خودرو می تواند کمک شایانی بر کاهش آلودگی هوا داشته باشد امری بدیهی است اما مسئولان بهتر است به جای  دعا کردن برای یکدیگر که در مقابل میراث تحویل گرفته شان موفق باشند برنامه ای مقتدارانه را برای حل این معضل عمومی در دستور کارشان قرار دهند.
مدارا با شرکت های خودروساز با توجه به اوج گرفتن آلاینده ها  و مرگ آرام و در سکوت شهروندان کلانشهرها دیگر بس است کما اینکه مسئولان شهرداری نیز از پهن کردن فرش قرمز برای خودروسازان انتقاد دارند.
دستگاههای اجرایی برای حل و فصل آلودگی هوا نگاهشان اجرایی باشد نه رقابتی و با نگاه ملی به فکر کاهش آلودگی هوا در کلانشهرها باشند نه اینکه مشکل را گردن یکدیگر انداخته و در نهایت مردم مقصر شدند.
تا امروز یک رئیس و متولی آلودگی  هوا برای پاسخگویی به نمایندگان مردم به مجلس احضار نشده است . چند سالی است که تصمیم گیرندگان ستاد بحران کشور با تعطیلی مدارس و محدود کردن حرکت خودروها به‌طور مقطعی با این مساله مواجه شده اند اما افزایش آمار مرگ و میر شهروندان و افزایش سقط جنین و بیماری سرطان وریوی باعث شده تا مسئولان به جای کتمان کردن واقعیت به گفتن حقایق بپردازند و به دنبال راهکاری جدی برای حل این معضل باشند.