چطور با کمبود آب مقابله کنیم؟

رهیاب مصرف بهینه آب از چشمه همت همگانی

کد خبر: ۳۳۳۲۴۹

تاریخ: ۰۱ تير ۱۴۰۵ - ۲۰:۵۴

فرقی نمی‌کند، چه در پایتخت و چه در دورترین اقصی‌نقاط کشور، صبحی که با قطعی آب آغاز گردد، مشقتش برای مردم است، اما این رنج برای نقاط گرمسیری در چله تابستان بسی بیشتر خواهد بود؛ بنابراین هرگاه لیوانی آب به هدر می‎‌دهیم، باید رنج عذاب وجدان را بیش‌ازپیش بر خود واجب بدانیم و قدر قطره‌قطره آب را در این شرایط بحرانی بدانیم.
وضعیت مصرف آب در کشور به‌ویژه در شهرهای بزرگ، در دو بخش اصلی مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ بخشی مربوط به شبکه‌های توزیع و خطوط انتقال می‌شود و بخش دیگر مربوط به مصرف درون منازل مشترکان است.
کاهش مصرف ۲۵ لیتری هر تهرانی در پیک مصرف
براساس آمار ارائه‌شده، در ماه‌های پیش از تابستان سال گذشته، به‌ازای هر شهروند تهرانی حدود ۲۵ لیتر کاهش مصرف آب ثبت شده است که عددی قابل‌توجه محسوب می‌شود. آمارها نشان می‌دهد در زمان‌هایی که دما به بالای ۴۰ درجه می‌رسد، به‌ازای هر یک درجه افزایش دما حدود ۵درصد افزایش مصرف آب رخ می‌دهد. در فصل گرم سال، مدیریت شبکه و کنترل مصرف اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. مجموع صرفه‌جویی ایجادشده در شهر تهران در سال گذشته در حدود ۷۰ تا ۹۰میلیون مترمکعب برآورد شده است.
آمار مصرف آب به‌دلیل فاصله زمانی به‌صورت لحظه‌ای قابل‌اندازه‌گیری نیست، اما بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۴ با اقدامات انجام‌شده در شبکه‌های توزیع و همراهی مردم، حجم قابل‌توجهی صرفه‌جویی در شهر تهران محقق شده است. این صرفه‌جویی در شرایطی رخ داد که شهر تهران وارد ششمین دوره خشکسالی خود شده و منابع آبی و ذخایر سدها به‌شدت کاهش‌یافته بود.
استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف آب
در صنعت آب‌وفاضلاب، مفهوم هدررفت عمدتاً به شبکه‌های توزیع مربوط می‌شود. از محل منابع تأمین آب تا ورودی منازل مشترکان، هرگونه نشتی در شبکه و خطوط انتقال، در دسته هدررفت فیزیکی قرار می‌گیرد.
بخشی از هدررفت در منازل به‌دلیل نشتی‌های داخلی رخ می‌دهد که این بخش مستقیماً به مشترکان مربوط شده و نیازمند استفاده از راهکارهای صرفه‌جویی در مصرف آب است.
یکی از راهکارهایی که برای جلوگیری از هدررفت آب شرب منازل توسط شرکت آب‌وفاضلاب در سال جاری مدنظر قرار دارد، این است که در صورت کاهش ۲۰درصدی مصرف نسبت به سال قبل، ۲۰درصد تخفیف در آب‌بها اعمال می‌شود و همچنین در صورت استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف آب با هماهنگی شرکت‌های آب‌وفاضلاب، ۳۰درصد تخفیف دیگر نیز برای مشترکان در نظر گرفته خواهد شد.
بنا به گفته علی سیدزاده سخنگوی صنعت آب‌وفاضلاب کشور برنامه‌ریزی لازم در حال انجام است تا شرکت‌های آب‌وفاضلاب این تجهیزات را خریداری کرده و در انبارهای خود نگهداری کنند تا برای مشترکینی که متقاضی استفاده هستند، تجهیزات استاندارد و موردتأیید در اختیار قرار گیرد.
چالش شبکه فرسوده
و هدف کاهش تدریجی هدررفت
علی سیدزاده سخنگوی صنعت آب‌وفاضلاب کشور با اشاره به وضعیت شبکه‌ها توضیح می‌دهد: «در استان تهران میزان هدررفت حدود ۱۰درصد است و در سایر استان‌ها نیز در همین حدود قرار دارد.»
وی می‌افزاید: «کاهش هدررفت نیازمند سرمایه‌گذاری گسترده در بازسازی شبکه‌های فرسوده، بهینه‌سازی طراحی شبکه، کاهش فشار شبکه و هوشمندسازی سیستم‌های توزیع است.»
سخنگوی صنعت آب‌وفاضلاب کشور تأکید دارد: «هدررفت آب رابطه مستقیم و‌ نمایی با فشار شبکه دارد؛ به این معنا که هرچه فشار شبکه بالاتر باشد، میزان نشت و هدررفت نیز افزایش می‌یابد.»
از صحبت‌های سخنگوی صنعت آب‌وفاضلاب کشور این‌گونه برداشت می‌شود که نیاز ۲۲هزار میلیاردتومانی برای کاهش یک‌درصدی هدررفت آب، وجود دارد.
وی در تکمیل صحبت‌هایش می‌گوید: براساس برآورد سال گذشته، برای کاهش تنها یک‌درصد از آب بدون درآمد در کشور، حدود ۲۲هزار میلیارد تومان منابع مالی موردنیاز است. در حال حاضر به‌طور میانگین سالانه حدود ۳۵۰۰ کیلومتر از شبکه‌های فرسوده آب‌وفاضلاب در کشور بازسازی و نوسازی می‌شود.»
‌الزام دستگاه‌های دولتی به رعایت الگوی مصرف آب
هزینه تمام‌شده هر مترمکعب آب به طور میانگین حدود ۲۵هزار تومان است. درحالی‌که میانگین دریافتی از مشترکان بین ۱۲ تا ۱۴هزار تومان است، بنابراین بخش قابل‌توجهی از هزینه‌ها توسط دولت و یارانه‌ها جبران می‌شود. ارزش واقعی آب بسیار بالاتر از قیمت تمام‌شده دفتری آن است. در حال حاضر پساب تصفیه‌شده در برخی قراردادهای سرمایه‌گذاری با نرخ حدود ۷۰هزار تومان به‌ازای هر مترمکعب در حال معامله است.
در کشور حدود ۲۳۵هزار و ۶۰۰ اشتراک دولتی از مجموع حدود ۲۵میلیون اشتراک آبی وجود دارد که سالانه حدود ۱۱۲میلیون مترمکعب آب مصرف می‌کنند. اگرچه سهم مصرف آب دستگاه‌های دولتی کمتر از ۲درصد کل مصرف کشور است، اما باتوجه به شعار الگو بودن دولت، این بخش باید بیش از سایر بخش‌ها در مدیریت مصرف پیشرو باشد. کلیه دستگاه‌های دولتی و اجرائی باید در موضوع مصرف آب الگو باشند و مصرف خود را بهینه
کنند.
سامانه‌ای طراحی شده که اطلاعات مصرف آب دستگاه‌های دولتی به‌صورت ماهانه از سراسر کشور دریافت و رصد می‌شود و گزارش‌های لازم تهیه و اعلام می‌گردد. رصد مصرف دستگاه‌های دولتی با شدت بیشتری ادامه خواهد یافت و در صورت تداوم مصرف غیرمتعارف، گزارش‌های لازم تهیه و اعلام می‌شود. علاوه‌بر اعمال جرایم آب‌بهای مازاد، برخوردهای قانونی نیز از طریق شورای تأمین استان‌ها و استانداری‌ها انجام خواهد شد.
گالیا‌ توانگر