تبعات «بزرگ‌ترین بحران امنیت انرژی جهان»؛ از عربستان و عراق تا انگلیس و عمان

کد خبر: ۳۳۲۲۹۲

تاریخ: ۱۵ خرداد ۱۴۰۵ - ۲۱:۲۲

سرويس خارجي-
تبعات اقتصادی جنگ‌افروزی علیه ایران همچنان دامنگیر جهان است؛ وزیر انرژی عربستان از بزرگ‌ترین بحران امنیت انرژی جهان می‌گوید، نخست‌وزیر و وزیر دارایی انگلیس در حال بررسی کاهش رقم پیش‌بینی‌شده برای طرح سرمایه‌گذاری دفاعی خود هستند، منابع خبری از وجود صف‌های گسترده و طویل در پمپ بنزین‌های چندین استان عراق گزارش می‌دهند و...
در جهانی که اقتصاد آن بیش از هر زمان دیگری به شبکه‌های پیچیده انرژی، حمل‌ونقل و زنجیره‌های تأمین وابسته شده است، هرگونه تنش ژئوپلیتیکی در مناطق استراتژیک می‌تواند فراتر از مرزهای جغرافیایی خود، آثار عمیق و گسترده‌ای بر بازارهای بین‌المللی برجای بگذارد. تجربه دهه‌های اخیر نشان داده است که امنیت انرژی تنها مسئله‌ای مرتبط با تولید و صادرات نفت و گاز نیست، بلکه به یکی از ارکان اصلی ثبات اقتصادی، امنیت غذایی و حتی برنامه‌ریزی‌های مالی دولت‌ها تبدیل شده است. در چنین شرایطی، کوچک‌ترین اختلال در مسیرهای حیاتی تجارت جهانی یا افزایش سطح نااطمینانی در بازارهای انرژی، می‌تواند موجی از نگرانی را در میان مصرف‌کنندگان، سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران ایجاد کند؛ موجی که پیامدهای آن از افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و رشد قیمت کالاهای اساسی گرفته تا فشار بر بودجه‌های عمومی و تغییر اولویت‌های اقتصادی کشورها را در بر می‌گیرد. از همین رو، تحولات امنیتی در مناطق حساس انرژی، امروز نه یک مسئله منطقه‌ای، بلکه چالشی جهانی تلقی می‌شود که آثار آن به سرعت در بازارها، دولت‌ها و زندگی روزمره میلیون‌ها نفر نمایان می‌گردد.
بزرگ‌ترین بحران امنیت انرژی جهان
جنگ‌افروزی آمریکا و رژیم آپارتاید اسرائیل و تبعات آن اقتصاد جهانی را با مشکلات بی‌شماری روبه‌رو کرده است. از یک طرف صادرکنندگان نفت منطقه هستند که نمی‌دانند بازار نفت خود را چگونه از تبعات این جنگ رهایی ببخشند. شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان، درباره چرایی سکوتش، در بحبوحه آن‌چه آن را بزرگ‌ترین بحران امنیت انرژی جهان می‌خواند، می‌گوید: «برای من، سکوت اعترافی متواضعانه است به این‌که نمی‌دانم چه پیش خواهد آمد. نه فردا و نه حتی نیم ساعت دیگر. بنابراین اگر نمی‌دانید چه در راه است، باید آن‌قدر فروتن باشید که به ندانستن خود اعتراف کنید. اگر نمی‌دانید، ساکت بمانید؛ چرا که سکوت خود، نوعی از سخن گفتن است.»
سقوط سرمایه‌گذاری نظامی انگلیس
همچنین روزنامه تلگراف، روز پنجشنبه، نوشت که کر استارمر، نخست‌وزیر انگلیس، و ریچل ریوز، وزیر دارایی این کشور، در حال بررسی کاهش رقم پیش‌بینی‌شده برای طرح سرمایه‌گذاری دفاعی از ۱۸ میلیارد پوند به ۱۵ میلیارد پوند هستند. این تصمیم به نوشته تلگراف، در پی نگرانی‌ها درباره وضعیت مالی دولت و اثرات اقتصادی جنگ ایران بر اقتصاد انگلیس مطرح شده است.  استارمر و ریوز قرار بود در چارچوب برنامه‌ای که ماه‌هاست انتشار آن به تعویق افتاده، طی چهار سال آینده ۱۸ میلیارد پوند به بودجه نظامی انگلیس اضافه کنند، رقمی که حتی در صورت تحقق نیز به گفته کارشناسان، چند میلیارد پوند کمتر از نیاز واقعی نیروهای مسلح این کشور بود. اما اکنون مقام‌های ارشد دولت در حال بررسی این گزینه هستند که رقم سرمایه‌گذاری دفاعی به ۱۵ میلیارد پوند کاهش یابد.
عراقی‌ها در صف بنزین
البته مسئله صادرکنندگان نفت تنها خود صادرات نفت نیست و مشکلات دیگری نیز برخی از این کشورها دارند. منابع خبری از وجود صف‌های گسترده و طویل در پمپ بنزین‌های چندین استان عراق از جمله صلاح الدین و بغداد گزارش می‌دهند؛ مسئولان عراقی اعلام کردند که این بحران موقتی است و به زودی مشکل کمبود بنزین رفع خواهد شد.  آمار ضد و نقیضی در مورد میزان مصرف و کمبود عرضه منتشر شده است. هرچند وزارت نفت عراق کمبود بنزین را تکذیب کرده است، اما گزارش‌های رسمی و آمار ضد و نقیض آن در مورد میزان مصرف حاکی از این است که مصرف بنزین از مرز
۴۰ میلیون لیتر در روز فراتر رفته است، حال آن‌که تولید روزانه بین ۳۳ تا ۳۴ میلیون لیتر است. عاصم جهاد، کارشناس انرژی و نفت، می‌گوید: «بحران کنونی با تحولات منطقه‌ای و بیش از همه تنش‌ها در تنگه هرمز بی‌ارتباط نیست، زیرا میزان زیادی از تجارت نفت و تولیدات نفت جهانی از این آبراه عبور می‌کند و عراق نیز هنوز برای تجارت نفت به میزان زیادی به این تنگه وابسته است، بنابراین هرگونه ناآرامی در این مسیر به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر عراق تاثیر خواهد داشت.» عمان هم از تبعات اقتصادی این جنگ در امان نبوده است که بررسی مشکلات آن مجالی دیگر می‌طلبد.
میلیون‌ها نفر به گرسنگی نزدیک‌تر می‌شوند
به گزارش شفقنا، برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد، روز جمعه، اعلام کرد: «درگیری‌های خاورمیانه میلیون‌ها نفر را به گرسنگی نزدیک‌تر می‌کند، چون افزایش هزینه‌های سوخت و حمل‌و‌نقل، قیمت مواد غذایی را بالا می‌برد و کمبود بودجه، سازمان‌های امدادی را مجبور به کاهش کمک‌هایشان می‌کند.» روشن است که حملات مشترک آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران باعث ایجاد یک درگیری منطقه‌ای شد که در سراسر خلیج‌فارس و لبنان امتداد داشت و مسیرهای مهم کشتیرانی، از جمله تنگه هرمز را مختل و کشتی‌ها را مجبور به تغییر مسیر کرد و جریان‌های جهانی انرژی و زنجیره‌های تأمین را به شدت محدود نمود. دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی می‌کوشند با ابزارهای مالی، تجاری و سیاسی از شدت پیامدهای بحران‌ها بکاهند، اما، قابل توجه جنگ‌افروزان آمریکایی و اسرائیلی و حامیان آنان، تجربه نشان داده است که هزینه بی‌ثباتی و درگیری، دیر یا زود از مرزهای جغرافیایی عبور کرده و دامنگیر اقتصاد جهانی می‌شود. از این منظر، حفظ امنیت مسیرهای حیاتی تجارت و انرژی نه تنها یک ضرورت منطقه‌ای، بلکه پیش‌شرطی اساسی برای ثبات بازارها، رفاه ملت‌ها و تداوم رشد اقتصادی در سطح جهان به شمار می‌رود؛ واقعیتی که تحولات اخیر بار دیگر آن را به شکلی آشکار در برابر دیدگان جهانیان قرار داده است.