رئیسی چگونه از معیشت مردم حفاظت کرد(یادداشت روز)

کد خبر: ۳۳۱۶۶۲

تاریخ: ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۲۰:۵۷

می‌خواهم از مردی بنویسم که نه در تبلیغات انتخاباتی بلکه از اعماق قلب میلیون‌ها ایرانی «سید محرومان» لقب گرفت. طلبه تهیدستی که معجزه انقلاب خمینی(ره) دست او را از محلات فقیر‌نشین مشهد گرفت و به ریاست جمهوری اسلامی ایران رساند.
سید ابراهیم رئیس‌الساداتی مشهور به رئیسی می‌توانست مثل بسیاری از ما در کنج عافیت بنشیند؛ حتی بالاتر از آن می‌توانست جایگاه خود در ریاست قوه قضائیه را به عنوان مطالبه‌کننده و پرسشگر حفظ و مدیران اجرائی را به دلیل سوء‌عملکردشان مؤاخذه کند اما ترجیح داد برای گره‌گشایی از کار مردم عافیت‌طلبی را کنار و پا به میدانی پردردسر بگذارد. او‌ برای کاستن از رنج مردم، خود را به مشقت انداخت؛ جایگاه نسبتا امن پرسشگری را رها کرد تا به عنوان مدیر اجرائی در جایگاه پرمخاطره پاسخگویی بنشیند.
وقتی شروع به کار کرد شرایط کشور دست کمی از شرایط جنگی نداشت. این تعبیری است که اسحاق جهانگیری معاون اول دولت حسن روحانی هنگام تحویل دولت به سید ابراهیم رئیسی به کار برد. او چهارشنبه 3 مرداد 1400 در جلسه هیئت دولت شرایط آن روز کشور را از زمان جنگ هم وخیم‌تر دانست و گفت منابع دولت هم ته کشیده است: «واقعا شرایط کشور دشوار است. ما تقریبا کم‌سابقه‌ترین دوران 40‌سال انقلاب را داشتیم. با اینکه ما خب جنگ تحمیلی را هم داشتیم و همه ما توی مسائل بودیم، توی شرایطی که به‌هرحال با فشار خارجی، آمریکایی‌ها و مسائل ما در منطقه، مسائل داخلی بسیار سخت شده بود. این شرایط کرونا، این شرایط خشکسالی، منابع کشور هم که ته کشیده، این هم شرایط دشوار بودجه، شرایط اقتصاد دشوار شده، هم شرایط اجتماعی و هم خارجی؛ بالاخره آقای رئیسی در چنین شرایطی مسئولیت اداره کشور را بر‌عهده گرفته‌اند.»
سخنان آقای جهانگیری از وضعیتی که حسن روحانی به رئیس‌جمهور پس از خود تحویل داد اصلا اغراق‌آمیز نبود. شخص حسن روحانی به عنوان رئیس‌جمهور وقت نیز 6 روز بعد در پاسخ به محمدباقر نوبخت(رئیس وقت سازمان برنامه و بودجه) که خواستار تأمین هزینه پروژه آبرسانی به آبیک شده بود، نوشت: «همه موجودی خزانه تخلیه شده است. موجودی وجود ندارد.» نه فقط هزینه یک پروژه عمرانی کوچک مانند آبرسانی به آبیک که بی‌کفایتی و سوءمدیریت حسن روحانی وضعیت دولت را آنچنان تنزل داده بود که حتی توان پرداخت حقوق کارکنان دولت را نیز نداشتند. سید ابراهیم رئیسی درباره آن‌روزها این‌طور گفت: «در مرداد ماه که دولت تغییر کرده بود ولی وزرا هنوز رای اعتماد نگرفته بودند، کابینه آقای روحانی می‌گفتند که توان پرداخت حقوق مرداد را نداریم.»
در زمینه کالاهای اساسی نیز شرایطی که حسن روحانی به یادگار گذاشته بود دقیقا به همین تلخی و آشفتگی بود و فرق چندانی با شرایط جنگی نداشت. 16 تیر 1400 (کمتر از یک ماه به واگذاری دولت دوازدهم به دولت سیزدهم) علیرضا رزم‌حسینی وزیر وقت صمت در نامه به رئیس وقت بانک مرکزی از «چالش جدی» در تأمین گندم مورد نیاز کشور گفت و نوشت به دلیل کمبود تخصیص ارز، خرید تضمینی گندم نسبت به مدت مشابه سال قبل 25 درصد کاهش داشته است. او همچنین هشدار داد که روغن خام مورد نیاز کشور نیز فقط تا پایان تیر ماه 1400 (یعنی برای دو هفته باقیمانده) تأمین شده است. سه روز بعد در 19 تیر 1400 کاظم خاوازی وزیر وقت جهاد کشاورزی در دولت روحانی از اوضاع تکان‌دهنده نهاده‌های دامی و کمبود گوشت در آینده خبر داد. آقای خاوازی در نامه خود نوشت: «حذف دام‌های مولد و کاهش کل جمعیت دامی... به هیچ وجه در میان مدت قابل جبران نبوده و کشور را با خطر کمبود شدید شیر و گوشت مواجه خواهد ساخت.»
تعطیلی واحدهای تولیدی، افزایش بیکاری و عدم پرداخت حقوق کارگران از معضلات دیگری بود که دولت مدعی تدبیر و امید برای سید ابراهیم رئیسی به یادگار گذاشت. محمد شریعتمداری وزیر وقت کار، آن روزها در نامه‌ای به حسن روحانی نوشت: «مدتی است ده‌ها هزار نفر از کارگران صنعت نفت و پتروشیمی در مناطق مختلف کشور به دلیل اعتراض به مسائل مُزدی و حقوقی و عدم توجه به برخی از نیازمندی‌های آنان دست به اعتصاب زده و مذاکرات مسئولین وزارتخانه‌های تعاون، نفت، کشور و اطلاعات تنها موجب بازگشت حدود سه هزار نفر از آنان به کار شده.»
دولتی که می‌خواست تحریم‌های ایران را با مذاکره لغو و اقتصاد را شکوفا کند؛ علی‌رغم مذاکره و دیدار با مقامات آمریکایی در عالی‌ترین سطوح نه تحریمی را لغو و نه اقتصاد را شکوفا کرد! آنها پس از ناکامی در عمل به این وعده خود، برای فریب مردم مدعی برداشتن سایه جنگ از کشور با مذاکرات شدند اما نامه‌های دولتمردان روحانی در آخرین روزهای حضورشان در دولت به خوبی نشان می‌داد دولت تدبیر و امید(!) بدون جنگ، اوضاع کشور را به شرایط جنگ‌زده رسانده است! شاید راز سخنان رئیس‌جمهور فرانسه به حسن روحانی نیز در همین نهفته بود که گفت ما (آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان) قصد حمله به ایران را داشتیم اما با پیروزی شما در انتخابات 2013 (1392) از تصمیم خود منصرف شدیم.
این ادعا اصلا دور از واقعیت نیست که سید ابراهیم رئیسی کشور را در شرایط جنگ‌زده تحویل گرفت اما برخلاف سکه رایج دولتمردان آن‌روزها هرگز راه‌حل مشکلات کشور را در مذاکره و توافق با آمریکا نشان نداد. او هرگز نپرسید «اگر مذاکره نکنیم، چه کنیم؟» چون چنین سؤالی برازنده رئیس‌جمهور تراز انقلاب اسلامی که با برنامه و امید قدم به ساختمان ریاست‌جمهوری می‌گذارد؛ نیست. برعکس وقتی خبرنگار خبرگزاری راپلی روسیه در اولین نشست خبری‌اش به عنوان رئیس‌جمهور منتخب در 31 خرداد 1400 از او پرسید: «در صورت لغو تحریم‌ها و انجام شدن درخواست‌های ایران؛ شما حاضر به ملاقات با رئیس‌جمهور آمریکا هستید؟» محکم، قاطعانه و بدون مکث پاسخ داد: «خیر». واکنش عزتمندانه‌ای که با تحسین رهبر شهید انقلاب مواجه شد: « [ایشان] مواضع انقلابی خودش را، همان که به آن معتقد و پایبند بود، ایشان صریح بیان می‌کرد. در اوّلین مصاحبه‌ای که ایشان کرد، از او راجع به ارتباط با فلان کشور پرسیدند که شما ارتباط برقرار می‌کنید، ایشان گفت خیر! صریح؛ یعنی بی‌هیچ ملاحظه و حاشیه و لابه‌لا [چیزی گفتن]؛ ‌نخیر، ایشان صریح بود.»
شهید رئیسی تنها دو سال و 9 ماه ریاست جمهوری اسلامی ایران را برعهده داشت اما در همین مدت کوتاه قدم‌هایی بلند برای ایران برداشت. او مشکلات را نه با مذاکره با آمریکا که با کار و تلاش شبانه‌روزی و ایمان و اعتقاد به انقلاب و مردم حل کرد. سنگ‌اندازی چند دولت غربی را بهانه‌ای برای توجیه سستی و بی‌عملی قرار نداد و روزی که برای همیشه با پرواز اردیبهشت آسمانی شد؛ برخلاف زمانی که دولت را از حسن روحانی تحویل گرفت موجودی خزانه کشور را نزدیک به 30 هزار میلیارد تومان رسانده بود. صندوق ذخیره ارزی را احیا کرده، به جایگاه راهبردی خود رسانده بود و کالاهای اساسی کشور را برای 6 ماه بعد نیز تأمین کرده بود. رئیسی عزیز در مدت کوتاه خدمتش بیش از 8 هزار و 700 واحد تولیدی راکد و نیمه‌فعال را به چرخه تولید بازگرداند و ده‌ها پروژه بر زمین مانده در دولت‌های قبل را نیز به اتمام رساند.
همین اقدامات او لبخند رضایت را بر لب رهبر شهید انقلاب نشانده بود تا در وصف رئیسی عزیز آنطور سخن بگویند: «ما قبلاً هم شخصیّت‌های خدمتگزار داشته‌ایم، امّا نه در این حد، نه با این حجم، نه با این کیفیّت، نه با این صداقت، نه با این پُرکاری و شب و روز نشناختن؛ یک نصاب جدیدی را آقای رئیسی(ره) در باب خدمتگزاری به ملّت ایجاد کرد.»
سید ابراهیم رئیسی در اوج تحریم‌ها آمریکا و در حالی که مقامات واشنگتن برای تحت فشار قرار دادن ایران بیش از 800 تحریم جدید بر شبکه فروش نفت ایران اعمال کرده بودند؛ توانست میزان صادرات و درآمد نفتی ایران را به شکل چشمگیری افزایش دهد. تا جایی که 31 ژانویه 2024 (11 بهمن 1402) سناتورهای آمریکایی از هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه طی نامه‌ای به جو بایدن رئیس‌جمهور وقت آمریکا خواستار فشار بیشتر بر ایران شدند و البته ناخواسته به عملکرد موفق دولت شهید رئیسی در رشد 4 درصدی سالانه نیز اعتراف کردند: «از فوریه 2021 تا اکتبر 2023، [ایران] حداقل 88 میلیارد دلار از صادرات نفت، درآمد دریافت کرده است. ایران منافع اقتصادی قابل توجهی را از دور زدن تحریم‌های فراگیر به دست می‌آورد، به طوری که اقتصاد ایران سالانه چهار درصد رشد می‌کند و ذخایر ارزی [این کشور] نیز از سال 2021 تا 2023 افزایش 45 درصدی داشته است.»
عملکرد رئیسی عزیز، آن‌قدر افتخار‌آفرین و درخشان بود که حتی چهره‌های شاخصی از جریان سیاسی رقیبش نیز زبان به اعتراف گشودند. 24 اسفند 1402 مدیرمسئول روزنامه غرب‌گرای «دنیای اقتصاد» در ضیافت افطاری با آقای رئیسی به پیشرفت‌ها در دولت ایشان اشاره کرد و گفت: «طبق آمار رسمی، وضعیت اقتصادی کشور مثبت است. هم تورم کاهنده است، هم رشد اقتصادی مثبت است و هم نرخ بیکاری رو به کاهش است که این جای تقدیر و تشکر دارد.» سعید لیلاز از اعضای حزب کارگزاران سازندگی نیز 3 تیر 1403 پس از شهادت آیت‌الله رئیسی؛ اگرچه با تأخیر زبان به اعتراف گشود: «در حوزه اقتصاد آقای رئیسی موفق‌تر از چیزی بود که تصور می‌شد ولو اینکه کسی حاضر نیست این را بگوید. هیچ شاخص اقتصادی نیست که الان وضعیتش بهتر از سال 1400 نباشد. حتی در برخی موارد ما از سال 1396 هم عبور کردیم.»
با تمام این خدمات و اثرات اما شاید بزرگ‌ترین کاری که شهید رئیسی انجام داد برداشتن سفره معیشت مردم از میز لغزان و غیرقابل اتکای مذاکرات بود. او مذاکره با آمریکا را به حاشیه برد و ایران و زندگی ایرانیان را با همت، تلاش و خودباوری ساخت. «خیر»ی که سید ابراهیم رئیسی در اولین روزهای ریاست‌جمهوری‌اش به ارتباط با آمریکا گفت تا آخرین روز خدمتش معیشت مردم را از شرارت‌های ساکنان کاخ سفید حفظ کرد.

سید محمدعماد اعرابی