گزارش کیهان از سفری پرسر و صدا اما بی‌حاصل

ترامپ از چین، دست‌خالی برگشت

کد خبر: ۳۳۱۳۶۲

تاریخ: ۲۵ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۲۰:۵۰

سرویس خارجی-
علی‌رغم تمام سروصداها و گمانه‌زنی‌ها در مورد «سفر تاریخی» ترامپ به چین و علی‌رغم تشریفات سرسام‌آور این سفر، ترامپ بدون هیچ دستاورد مهمی به واشنگتن بازگشت؛ هنوز چین، آمریکا را تهدید می‌کند در صورت اشتباه محاسباتی در مورد تایوان با آن وارد جنگ می‌شود، هنوز چین به خرید نفت از ایران ادامه خواهد داد و...
روابط میان چین و آمریکا در سال‌های اخیر ترکیبی از همکاری اقتصادی و رقابت شدید ژئوپلیتیکی بوده است! از اواخر دهه ۲۰۱۰، به‌ویژه در دوران ریاست‌جمهوری اول دونالد ترامپ، جنگ تجاری میان دو کشور نیز با اعمال تعرفه‌های سنگین آغاز شد. آمریکا چین را به «ناعادلانه بودن تجارت، سرقت مالکیت فکری و حمایت دولتی از شرکت‌های چینی» متهم می‌کرد. در مقابل، چین نیز تعرفه‌های متقابل وضع کرد. همزمان رقابت در حوزه فناوری نیز شدت گرفت؛ محدودیت‌های آمریکا علیه شرکت‌هایی مانند «هوآوی» و نگرانی‌ها درباره امنیت سایبری و نفوذ تکنولوژیک چین، فضای بی‌اعتمادی را بیشتر کرد. موضوعاتی مانند تایوان، دریای جنوبی چین و حقوق بشر در سین‌کیانگ و هنگ‌کنگ نیز بارها باعث تنش جدی میان دو قدرت شده‌ند.
در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن تلاش‌هایی برای مدیریت رقابت و جلوگیری از تبدیل آن به درگیری مستقیم انجام شد. دیدارهای دیپلماتیک، همکاری محدود در زمینه تغییرات اقلیمی و مذاکرات اقتصادی نشان داد که هر دو کشور به‌دلیل وابستگی متقابل اقتصادی، ترجیح می‌دهند که علی‌الحساب(!) کانال‌های ارتباطی خود را حفظ کنند. با وجود این، رقابت بر سر نفوذ جهانی، فناوری‌های پیشرفته مانند هوش مصنوعی و نیمه‌رساناها، و اتحادهای منطقه‌ای همچنان وجود داشته‌اند و بسیاری تحلیلگران معتقدند که رابطه چین و آمریکا وارد دوره‌ای از «رقابت بلندمدت» شده که می‌تواند نظم سیاسی و اقتصادی جهان را در آینده شکل دهد.
باید توجه داشت که در همان دوران بایدن هم از نظر سند استراتژی امنیت ملی آمریکا، چین «دشمن اصلی» بود!دونالد ترامپ به‌ویژه در دولت دوم خود (از سال ۲۰۲۵) با سیاست‌های تهاجمی تجاری و امنیتی، تنش‌های فراوانی با چین ایجاد کرد. او بلافاصله پس از بازگشت به قدرت، تعرفه‌های سنگینی تا ۱۴۵درصد بر کالاهای چینی اعمال کرد که منجر به جنگ تجاری تمام‌عیار، کاهش شدید واردات آمریکا از چین، تلافی چین با محدودیت صادرات عناصر کمیاب و تعرفه‌های متقابل، اختلال در زنجیره تأمین جهانی و نوسانات شدید اقتصادی شد. این اقدامات علاوه بر آسیب به روابط اقتصادی، تنش‌های امنیتی را بر سر تایوان، فناوری (مانند نیمه‌هادی‌ها) و مسائل ژئوپلیتیکی (مانند جنگ ایران) تشدید کرد و روابط دو کشور را به یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های خود برد.
سفر پُرسروصدا
سفر اخیر دونالد ترامپ به چین از ۱۳ تا ۱۵ مه ۲۰۲۶ (۲۳ تا ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵) انجام شد؛ او روز چهارشنبه ۱۳ مه پس از یک‌بار لغو سفر، با حاشیه‌هایی وارد پکن شد و پس از دیدارها و مذاکرات با شی جین‌پینگ، روز جمعه ۱۵ مه به آمریکا بازگشت. این سفر که نخستین بازدید یک رئیس‌جمهور آمریکا از چین پس از سال ۲۰۱۷ بود، هفته‌ها پیش از انجام با سروصدای بسیار زیادی همراه بود و بسیاری آن را «سفر تاریخی» و «بسیار بزرگ» توصیف می‌کردند، زیرا انتظار می‌رفت تنش‌های تجاری، مسئله تایوان، بحران ایران و تنگه هرمز، فناوری و تعرفه‌ها را مدیریت کند و به عنوان گامی مهم برای ثبات روابط دو قدرت بزرگ جهان تلقی می‌شد، هرچند نتایج آن نشان داد که سروصداها بیش از حد بلند و بیهوده بوده است!
تشریفات زیاد برای هیچ!
رسانه‌های غربی در تحلیل‌های خود درباره نتایج سفر پرسروصدای ترامپ به چین تاکید کردند، با وجود تشریفات زیاد چین، ترامپ پکن را بدون هیچ دستاورد ملموسی درباره مسائل کلیدی و مهم ترک کرد. اغلب این رسانه‌ها متفق‌القول هستند که این سفر گرچه روابط میان پکن و واشنگتن را اندکی انسجام بخشید اما در مورد موضوعات اصلی مدنظر واشنگتن مثل جنگ ایران، تنگه هرمز و تایوان ترامپ به نتیجه نرسید. شبکه سی‌ان‌ان در گزارشی نوشت: «ترامپ چین را ترک کرد، بدون دستاورد....» روزنامه نیویورک‌تایمز هم نوشت: «ترامپ و شی نشانه‌هایی از ثبات در روابط را به نمایش گذاشتند اما تنش‌های عمده بدون حل‌وفصل باقی ماند.» خبرگزاری رویترز نیز در گزارشی نوشت، دونالد ترامپ بدون هیچ‌گونه پیشرفت بزرگی در زمینه تجارت یا کمک ملموسی از سوی پکن برای پایان دادن به جنگ ایران، چین را ترک کرد، علی‌رغم دو روزی که به ستایش میزبان خود، شی جین‌پینگ، گذراند. بی‌بی‌سی هم نوشت که سفر ترامپ با تشریفات فراوان و دستاوردهای سیاسی اندک همراه بود.
شی: درباره تایوان اشتباه کنید، جنگ می‌شود
از جمله مهم‌ترین رویدادهای این سفر، تهدید رو در روی رهبر چین درباره مسئله تایوان بود. او موضوع تایوان را مهم‌ترین موضوع در روابط پکن- واشنگتن اعلام کرد و درباره حمایت آمریکا از جدایی‌طلبان جزیره تایوان هشدار داد. شی روز پنجشنبه در پکن درباره هرگونه تحرک واشنگتن درخصوص تایوان هشدار داد و گفت که هر اشتباه آمریکا می‌تواند به تقابل نظامی آمریکا و چین منجر شود. البته ترامپ در مورد مسئله تایوان سخن‌های پرابهام به زبان راند و از پاسخگویی به خبرنگاران در این‌باره نیز بارها طفره رفت.
ادامه جنگ با ایران بی‌معنی است
سخنگوی وزارت خارجه چین روز جمعه در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه آیا دوطرف در مورد ایران و موضع پکن در مورد جنگ بحث کرده‌اند یا خیر، گفت: «هیچ دلیلی برای ادامه این درگیری که از ابتدا نباید اتفاق می‌افتاد، وجود ندارد. یافتن راهی زودهنگام برای حل‌وفصل اوضاع نه‌تنها به نفع ایالات‌متحده و ایران، بلکه به نفع کشورهای منطقه و سایر جهان است. از آنجایی که اکنون درهای گفت‌وگو باز شده است، نباید دوباره بسته شود.» سخنگوی وزارت خارجه چین خواستار تلاش برای حفظ شتاب به سمت کاهش تنش و پیگیری یک توافق سیاسی، و همچنین گفت‌وگو و مشورت برای دستیابی به توافق در مورد مسئله هسته‌ای ایران و سایر نگرانی‌ها شد و همچنین بر اهمیت بازگشایی خطوط کشتیرانی «در اسرع وقت برای پاسخ به فراخوان جامعه بین‌المللی و حفظ ثبات و بدون مانع مشترک زنجیره‌های تأمین جهانی» تأکید کرد.
چین نفت ایران را می‌خواهد
دونالد ترامپ، روز پنجشنبه در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز عنوان کرد که رئیس‌جمهور چین، خواستار توافق آمریکا با ایران بر سر تنگه هرمز است. او البته در بخشی دیگر از صحبت‌های خود، به بی‌توجهی چین به تهدیدات آمریکا اعتراف کرد، آنجا که گفت: «رئیس‌جمهور چین گفت می‌خواهیم مقدار زیادی نفت از ایران بخریم. [چینی‌ها] دوست دارند این کار [یعنی خرید نفت] را ادامه دهند.» ترامپ با گفتن این‌که چین با سفارش ۲۰۰ فروند بوئینگ (BA.N) موافقت کرده است، کوشید تا مسائل مختلف اختلافی را که در این سفر هیچ راه‌حلی برای آنها پیدا نکرده است، از جمله همین مسئله خرید نفت از ایران، بدون پاسخ رها کند یا به حاشیه براند. یکی از اهداف اصلی ترامپ از این سفر، جلوگیری از فروش نفت ایران بود.
درگیری مأموران امنیتی دو کشور
آن‌طور که شبکه فاکس‌نیوز گزارش داده در دومین روز از سفر ترامپ به چین یک درگیری شدید فیزیکی میان مأموران سرویس مخفی آمریکا و نیروهای امنیتی چین اتفاق افتاده است. به گفته شاهدان عینی، این تنش زمانی آغاز شد که مأموران چینی مانع ورود یکی از افسران مسلح سرویس مخفی آمریکا به محدوده «معبد آسمان» شدند. آن‌طور که مهر نوشته است، این درگیری باعث شد ورود هیئت‌های همراه به محل مراسم بیش از ۳۰ دقیقه به تأخیر بیفتد. خبرنگار نشریه تلگراف که در محل حضور داشته، این رویارویی را «بسیار شدید» توصیف کرده است. براساس گزارش‌ها، طرف چینی تأکید داشته که ورود مأمور آمریکایی با سلاح گرم به این محوطه مجاز نبود، در حالی که طرف آمریکایی حمل سلاح توسط تیم حفاظت رئیس‌جمهور را بخشی از پروتکل ثابت سرویس مخفی می‌داند. به اعتقاد کارشناسان، درگیری در این حد نشان‌دهنده بی‌اعتمادی بالای دوطرف به یکدیگر است!