نیاز ما به بازدارندگی چگونه تأمین می‌شود؟(یادداشت روز)

کد خبر: ۳۳۰۶۴۷

تاریخ: ۱۱ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۲۱:۴۲

بازدارندگی به این معناست که کشور الف در موقعیتی بایستد که کشور ب یا کشورهای ب ج د ه موقعیت آن را قبول داشته باشند و درصدد جنگ با آن بر نیایند. کشور الف اگر خود را در معرض تهدید نزدیک یا دور ببیند اگر در موقعیت بازدارنده نیست باید تلاش کند در زمانی نه چندان طولانی به این موقعیت برسد. این هم یک آموزه سیاسی است و در مراکز علمی دنیا تدریس می‌شود و هم یک آموزه مذهبی است. قرآن کریم خطاب به مؤمنین می‌فرماید آنچه در توانایی- بالفعل و بالقوه- دارید به کار ببندید تا چنان رهبی- ترسی- ایجاد کنید که دشمنان خدا و دشمنان خود از حمله به شما باز داشته شوند.
بازدارندگی البته یک تلاش پیوسته است نه مقطعی چرا که همزمان تلاش شما‌، دشمنان هم در حال تلاش می‌باشند. از سوی دیگر بازدارندگی فقط تلاش نظامی نیست‌، مجموعه‌ای از تلاش‌ها در حوزه‌های مختلف را شامل می‌شود. به عبارتی تلاش نظامی باید به وسیله تلاش‌های اطلاعاتی‌، تلاش‌های سیاسی‌، تلاش‌های رسانه‌ای‌، تلاش‌های علمی تکنولوژیک و تلاش‌های اقتصادی محافظت شده و عمق پیدا نماید. البته بعضی با این کلمات بازی کرده و خواسته‌اند بگویند پیشرفت نظامی در شرایطی که مشکلات اقتصادی و یا... وجود دارد‌، بی‌فایده است. جنگ رمضان این شبهه را به‌صورت عملی پاسخ داد. این جنگ ثابت کرد حتی در شرایطی که بازدارندگی نظامی از حمایت‌هایی که باید از آن حفاظت نموده و به آن عمق بخشند به اندازه‌ای که باید‌، برخوردار نیست‌، تلاش برای رسیدن به موقعیت مناسب در حوزه نظامی‌، کارایی خود را داشته است.
یک سؤال اساسی در این بحث پاسخ دقیق به همین سؤال است؛ ما چگونه می‌توانیم به مرحله‌ای برسیم که حداقل برای پنجاه سال مانع تعرض به خود شویم؟
ایران در جنگ رمضان تا این اندازه اثبات کرد که به سادگی نمی‌توان با جمهوری اسلامی درگیر شد اما به این نقطه که نباید به جنگ آن رفت‌، نرسید. به نظر می‌آید تا پر کردن این فاصله ما کماکان در شرایط تهدید به سر خواهیم برد. در خلال جنگ‌، ترامپ از اینکه ایران محکم ایستاده تعجب می‌کرد. بخشی از این تعجب ناشی از اطلاعات غلطی بود که حلقه اطرافش به او داده بودند‌، کما اینکه اکسیوس نزدیک‌ترین رسانه به حلقه تصمیم‌گیری ترامپ‌، سه روز پیش نوشت؛ هگست ۱۵۰ نقطه از ایران را روی نقشه به ترامپ نشان می‌دهد و می‌گوید ما همه این جاها را از بین برده‌ایم. چند ثانیه بعد ترامپ توئیت می‌زند ما ایران را نابود کردیم! بخشی از آن هم به این برمی‌گردد که چنان تدارکی باید به نتیجه مد نظر آمریکا می‌رسید و در هر جای دیگر آن نتیجه را در بر داشت.
کما اینکه فردریش مرتس صدراعظم آلمان همین سه یا چهار روز پیش ضمن سخنرانی خود در یک دانشگاه گفت؛ ایران بسیار بیش از آنچه تصور می‌کردیم در این جنگ‌، «قدرتمند» ظاهر شد.
یکی از عناصر ثابت و تزلزل ناپذیر قدرت بازدارندگی ایران که در جنگ رمضان رونمایی شد‌، تنگه هرمز و حتی فراتر از آن «عنصر جغرافیا» است. تنگه هرمز برای کشوری با خصوصیات جمهوری اسلامی که روی استقلال و آزادی عمل در مناسبات ظالمانه جهانی تأکید دارد و منافعی که مخالفان نمی‌خواهند به ایران برسد‌، ضمانت‌بخش و باید گفت بزرگ‌ترین ضمانت‌بخش است. استفاده از این عنصر سبب می‌شود دشمن نتواند در اطراف ایران به ائتلافی
ضد ایران دست بزند. خب این یعنی یک سلاح کارآمد را از دست دشمن گرفتن و این یک‌سوی ماجراست. سوی دیگر ماجرا این است که وقتی کشورهایی در محیط منطقه‌ای برای صیانت از خود احساس ضعف کرده و در عین حال نتوانند با استفاده از قدرت‌های خارج از منطقه بر این ضعف غلبه کنند‌، به کشورهای قدرتمند در محیط منطقه رو می‌آورند و این یعنی خلق قدرت توسط تنگه هرمز.
در اختیار داشتن تنگه هرمز و ناتوان شدن آمریکا و عوامل آن از خارج کردن تنگه از دست ایران و بی‌فایده شدن فریاد استغاثه آمریکا در حین جنگ‌، توجهات به قدرت ایران در جهانی که قدرت را صرفاً با زور مادی می‌شناسد‌، بسیار زیاد می‌شود و این ایران را با سرعت به مرز قدرت جدید جهانی می‌رساند. این هم جنبه بین‌المللی این تنگه است. پس در یک جمله تنگه به ایران موقعیت برجسته‌ای در بازدارندگی داده است ولی البته هنوز تمام‌کننده و کفایت‌بخش نیست‌. چرا که هنوز تنگه نقد نشده است. اما اهمیت آن مورد بحث محافل سیاسی، امنیتی و اقتصادی جهان است. روس‌ها در جلسه شورای امنیت به این حق برای ایران تصریح کردند و سه کشور آلمان، فرانسه و انگلیس ضمن اعتراف به ظهور قدرت ایران پس از جنگ رمضان از ایران خواسته‌اند که در رژیم حقوقی تنگه هرمز دخالت داده شوند، کما اینکه ژاپن‌، کره و هند هم گفت‌وگوهایی را با ایران برای سر در آوردن از منظور ایران از رژیم حقوقی جدید تنگه شروع کرده‌اند حتی دولت آمریکا در آخرین تبادل پیام کتبی از طریق عاصم منیر از ایران خواسته است تا رژیم حقوقی تنگه با محوریت ایران و البته با مشارکت دادن کشورهای جنوب و در نظر گرفتن منافع ایالات متحده تنظیم شود که البته این مکرآلود است. پس دنیا در اینکه تنگه دیگر صرفاً یک دالان برای رفت و آمد کشتی‌ها نیست بلکه یک عنصر قطعی و پایدار موازنه دهنده در نظام قدرت جهانی است‌، به باور رسیده است.
همان‌طور که گفتیم دشمن تا اینجای کار به این نتیجه رسیده است که جنگ با ایران کار ساده‌ای نیست اما هنوز با این جمع‌بندی که در مواجهه با ایران باید جنگ با آن را کنار گذاشت‌، نرسیده است. بعضی تحرکات نظامی آن از جمله حضور بیش از ۹۰ هواپیمای سوخت‌رسان در حد فاصل قبرس تا دریای عمان هم احتمال اینکه با شکست در بازی مکاتبات و از سر ضعف به درگیری باز گردد‌، به‌طور جدی محتمل می‌کند و ما باید برای آن آماده ‌باشیم. این‌بار اگر دشمن به تجاوزی دست زد تدابير پدافندی و پاسخ افندی ما باید به‌گونه‌ای باشد که در میان مدت‌، حمله و حتی تهدید به حمله علیه ایران کنار گذاشته شود تا پس از آن ما برای دستیابی به بازدارندگی درازمدت‌، با بسط جنبه‌های بازدارندگی خود و تبدیل آن به زنجیره‌ای از عناصر از جمله عنصر فتنه‌ناپذیری در داخل- عدم تکرار ماجرای ۱۸ و ۱۹ دی-‌، ترور‌ناپذیری- عدم تکرار ترور نخبگان نظامی و علمی-‌ تحریم ناپذیری- عدم صدور قوانین و عدم تنظیم قواعد تحریمی علیه افراد و مؤسسات و مرتبطین خارجی ایران از سوی دولت‌ها و پارلمان‌ها- برسیم و این‌ها البته می‌تواند طی دوره‌ای چهار تا پنج ساله محقق گردد.
اولین کار ما این است که در صورت از سرگیری درگیری با ضرباتی قاطع‌تر از آنچه وارد کرده‌ایم‌، پیروزی نهائی را به نام خود به باور جهانی تبدیل کرده و به ثبت تاریخی برسانیم. دومین گام ما باید تثبیت موقعیت تنگه به مثابه جزء اساسی قدرت بازدارندگی ایران باشد. باید بدانیم حرف‌های ناتنظیمی که متأسفانه گاهی از سر تعجیل و گاهی از سر رقابت مطرح می‌شود‌، در تثبیت قدرت راهبردی آن برای کشور تأخیر ایجاد می‌کند. گام دیگر تبدیل پیروزی جنگ رمضان و تثبیت تنگه در جایابی ایران در نظم بین‌المللی در حال شکل‌گیری جهان است. حق تاریخی ایران که با آغاز دوره قاجار تا امروز از آن دریغ شده باید برگردد. چینی‌ها هم مانند روس‌ها باید بدانند که آمریکا مفت و مجانی از اریکه به زیر نیامده است، بلکه عده‌ای در منطقه غرب آسیا نزدیک به پنجاه سال جنگیده‌اند و خون‌های خورشیدهایی بر زمین ریخته شده است. تغییر نظام بین‌الملل با رقابت اقتصادی شکل نگرفته بلکه با بی‌اعتبار شدن راهبردی قدرت مسلط جهانی شکل گرفته و برای شکل دادن به آن یک جبهه معارض بنام جبهه مقاومت پا در رکاب بوده است.
و سخن آخر اطلاعات‌، اطلاعات و اطلاعات. در بازدارندگی‌، اطلاعات رکن راهبردی و غیر قابل جایگزین است. چرا امروز قاتلان رهبر معظم انقلاب‌، قاتلان شهید سلیمانی و... در خانه‌های خود شکار نمی‌شوند؟ مرزها باید روی اطلاعات ما باز شوند و عزیزانی که حقیقتاً در مرتبه پدافندی که خود یک رکن بزرگ بازدارندگی است‌، عالی عمل کرده‌اند در حالی که توازن تکنولوژی و سخت‌افزار به سمت دشمن بوده است را باید به مرحله‌ای از توانمندی برسانیم که هر روز شاهد شنیدن خبری مهم از ضربه زدن به دشمن در لانه‌هایش باشیم.

سعدالله زارعی